Bẫy lạm phát đình trệ 2026 của Nga: Ukraine tập kích nhà máy lọc dầu, GDP giảm, và cú sốc diesel toàn cầu

Lạm phát gia tăng bất chấp lãi suất cao. Tình trạng khan hiếm nhiên liệu đang đẩy giá cả hàng hóa tăng cao trên toàn bộ nền kinh tế phụ thuộc vào vận tải, làm trầm trọng thêm lạm phát vốn đã cao mà Ngân hàng Trung ương không thể kiểm soát dù đã duy trì lãi suất hạn chế trong gần ba năm .

Điện Kremlin đang phản ứng như thế nào?

Cấm xuất khẩu nhiên liệu leo thang. Nga đã cấm xuất khẩu xăng vào tháng 4 năm 2026 , sau đó cấm xuất khẩu nhiên liệu máy bay đến hết tháng 11 sau một tháng bị tấn công kỷ lục vào tháng 5 , và cuối cùng là cấm xuất khẩu dầu diesel vào đầu tháng 7 năm 2026 . Lệnh cấm xuất khẩu diesel ban đầu có hiệu lực đến ngày 31 tháng 7 .

Phân phối xăng dầu hạn chế tại các trạm xăng. Hầu như tất cả 83 vùng của Nga đang trải qua tình trạng thiếu xăng hoặc gián đoạn nguồn cung. Nhiều trạm xăng buộc phải hạn chế bán hàng, và người dân phải xếp hàng dài hàng giờ để đổ xăng . Tại Crimea, tình trạng khẩn cấp đã được ban bố vào ngày 21 tháng 6, với lệnh cấm hoàn toàn việc bán nhiên liệu cho công chúng .

Chính quyền chính thức thừa nhận khủng hoảng. Lần đầu tiên vào tháng 6 năm 2026, chính quyền Nga thừa nhận rằng các cuộc tấn công gia tăng của Ukraine vào lĩnh vực dầu mỏ đã gây ra "những phức tạp tạm thời trong nguồn cung" . Cùng tuần đó, Phó Thủ tướng Alexander Novak đã công khai tuyên bố rằng các cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine đang gây ra tình trạng thiếu nhiên liệu .

Thế lưỡng nan về chính sách của Ngân hàng Trung ương

Chu kỳ nới lỏng bị hạn chế sâu sắc. Vào ngày 19 tháng 6 năm 2026, Ngân hàng Nga đã cắt giảm lãi suất chủ chốt chỉ 25 điểm cơ bản xuống còn 14,25% — thấp hơn mức 50 điểm cơ bản mà thị trường kỳ vọng, với lý do rủi ro lạm phát từ chính sách tài khóa mềm và sự sụt giảm sản lượng nhiên liệu . Thống đốc Elvira Nabiullina ám chỉ rằng các nhà hoạch định chính sách "có thể cần tạm dừng" để đánh giá dữ liệu đầu vào .

'Bộ ba bất khả thi'. Các nhà phân tích mô tả Ngân hàng Trung ương bị mắc kẹt giữa suy thoái, lạm phát và áp lực tài khóa — không thể mạnh tay cắt giảm lãi suất để kích thích tăng trưởng nếu không muốn đẩy lạm phát lên cao hơn, và cũng không thể duy trì lãi suất cao nếu không muốn suy thoái thêm trầm trọng . Các hướng dẫn chính sách tiền tệ của chính ngân hàng này thừa nhận rằng rủi ro lạm phát vẫn đang lớn hơn các rủi ro giảm phát trong trung hạn .

Như một nhà kinh tế học tại Trung tâm Nga Á-Âu Carnegie đã nhận xét, tác động lên nền kinh tế là hai mặt: mất khoảng 1% GDP do giảm công suất chế biến, và áp lực lạm phát rộng hơn buộc ngân hàng trung ương phải duy trì lãi suất cao hơn trong thời gian dài hơn .

Hậu quả kinh tế trong nước

Thiếu hụt nhiên liệu và bất bình trong dân chúng. Cuộc khủng hoảng đang ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống hàng ngày — từ nhiên liệu nông nghiệp đến hậu cần quân sự. Thái độ của người dân đang thay đổi khi sự kết hợp giữa đau đớn kinh tế và các cuộc tấn công bằng UAV tạo ra áp lực chưa từng có . Đến tháng 7 năm 2026, ước tính khoảng 50 triệu người (khoảng 35% dân số Nga) đã bị ảnh hưởng trực tiếp bởi các hạn chế về nhiên liệu .

Thâm hụt ngân sách kỷ lục. Bất chấp nguồn thu bất ngờ từ giá dầu tăng cao (dầu Brent tăng từ khoảng 72 USD lên gần 120 USD/thùng vào đầu năm 2026 ), thâm hụt ngân sách của Nga đã phá vỡ mọi kỷ lục . Điều này cho thấy chi tiêu chiến tranh và doanh thu từ lọc dầu bị mất đang lấn át mọi lợi ích từ giá dầu thô tăng.

Sức ép lên chuỗi cung ứng quân sự. Tình trạng khan hiếm nhiên liệu cũng đang siết chặt nguồn cung nhiên liệu cho quân đội, làm trầm trọng thêm các vấn đề hậu cần trên chiến trường . Washington Post đưa tin Điện Kremlin đang phải vật lộn để đối phó với một chiến dịch tấn công bằng UAV không chỉ nhắm vào các nhà máy lọc dầu mà còn vào các cơ sở sản xuất vũ khí sâu bên trong nước Nga .

Hậu quả kinh tế toàn cầu

Biên lợi nhuận diesel châu Âu tăng vọt. Biên lợi nhuận diesel chuẩn của châu Âu đã đạt mức kỷ lục 60,17–60,77 USD/thùng (so với dầu thô Brent) ngay sau lệnh cấm xuất khẩu diesel của Nga . Giá diesel tương lai của Mỹ đã tăng 11% (lên 154 USD/thùng) khi lệnh cấm được công bố .

Nguồn cung toàn cầu khan hiếm nghiêm trọng. Dự trữ nhiên liệu toàn cầu đang ở mức "thấp một cách nguy hiểm", theo Reuters . Lượng dầu diesel dự trữ ở Tây Bắc châu Âu đã giảm khoảng 20% kể từ khi chiến tranh Iran bắt đầu, và việc Nga cắt giảm xuất khẩu đang làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt loại nhiên liệu quan trọng nhất của thế giới công nghiệp .

Thị trường nhiên liệu báo động. Bất chấp giá dầu thô tương đối bình lặng, thị trường xăng và dầu diesel đang cho thấy một cuộc khủng hoảng nguồn cung nghiêm trọng — một lời cảnh báo rằng cú sốc năng lượng còn lâu mới kết thúc . Nghị viện châu Âu đã chỉ ra rằng sự gián đoạn đối với hoạt động lọc dầu của Nga đang góp phần làm tăng "đáng kể" chi phí nhiên liệu cho người tiêu dùng châu Âu, chồng lên trên cú sốc giá dầu thô do xung đột Iran gây ra .

Tác động đến Vương quốc Anh và châu Âu. Chỉ riêng trong tuần đầu tiên của tháng 7 năm 2026, giá diesel tại Vương quốc Anh đã tăng 8 xu/lít, đẩy giá trung bình lên 164,8 xu/lít. Các chuyên gia cảnh báo giá sẽ còn tăng thêm khi Nga, nước xuất khẩu diesel lớn thứ hai thế giới, ngừng cung cấp .

Tóm lại: Nước Nga đang mắc kẹt trong một cái bẫy lạm phát đình trệ do chính mình tạo ra — việc mất các nhà máy lọc dầu do chiến tranh khiến GDP giảm trong khi lạm phát tăng. Phản ứng của Điện Kremlin (các lệnh cấm xuất khẩu liên tiếp) chỉ bảo vệ nguồn cung trong nước một cách tạm thời, trong khi Ngân hàng Trung ương hầu như không còn dư địa để điều chỉnh. Trên phạm vi toàn cầu, việc mất đi nguồn xuất khẩu dầu diesel và xăng của Nga đang làm trầm trọng thêm một tình hình cung cấp nhiên liệu vốn đã bấp bênh, đẩy biên lợi nhuận diesel của châu Âu và Mỹ lên mức kỷ lục.