Châu Âu tiết kiệm 20 tỷ Euro nhập khẩu khí đốt nhờ điện mặt trời

Khi xung đột Trung Đông nổ ra vào tháng 3/2026, châu Âu lại đối mặt với một mối đe dọa quen thuộc: giá nhiên liệu hóa thạch tăng vọt và nguy cơ khủng hoảng năng lượng. Nhưng lần này, lục địa già có một lá chắn mới đầy sức mạnh – một hạm đội điện mặt trời đang mở rộng nhanh chóng, giúp tiết kiệm hàng tỷ Euro nhập khẩu khí đốt và đạt những cột mốc lịch sử trong quá trình chuyển đổi năng lượng sạch.

Tiết kiệm chi phí kể từ khi chiến tranh Trung Đông bắt đầu

Chiến tranh bắt đầu vào tháng 3/2026, và phân tích của SolarPower Europe (sử dụng dữ liệu giá từ Rystad Energy) theo dõi khoản tiết kiệm từ việc điện mặt trời thay thế sản lượng điện từ khí đốt .

Chỉ trong 17 ngày đầu tiên, điện mặt trời đã giảm 32% hóa đơn nhập khẩu khí đốt của EU, tiết kiệm hơn 110 triệu Euro mỗi ngày . Trong cả tháng 3, tổng tiết kiệm đạt 3,77 tỷ Euro .

Khi xung đột tiếp diễn và giá khí đốt vẫn ở mức cao, khoản tiết kiệm tích lũy tăng dần:

• 10 tỷ Euro tiết kiệm vào tháng 5/2026
• 12,8 tỷ Euro tiết kiệm vào tháng 6/2026
• 20 tỷ Euro tiết kiệm chi phí nhập khẩu khí đốt trong khoảng từ 1/3 đến 15/7/2026, theo báo cáo mới nhất của Euronews

Khoản tiết kiệm này đến từ việc điện mặt trời thay thế sản lượng điện từ khí đốt ở mức giá tăng cao. Giá khí đốt tự nhiên chuẩn TTF Hà Lan đã tăng khoảng 20 Euro mỗi MWh sau khi xung đột bắt đầu .

Các dự báo trong tương lai có độ bất định lớn. Nếu giá khí đốt tăng mạnh hơn, SolarPower Europe ước tính tổng tiết kiệm cả năm 2026 có thể lên tới 67 tỷ Euro, và tiết kiệm tích lũy đến năm 2030 có thể đạt 170 tỷ Euro theo kịch bản triển khai trung bình . Những dự báo này phụ thuộc vào thị trường khí đốt biến động và đến từ một hiệp hội ngành.

Ba cột mốc lịch sử trong sự trỗi dậy của năng lượng mặt trời

Ngay cả trước chiến tranh, điện mặt trời EU đã liên tục phá kỷ lục. Ba cột mốc đánh dấu sự thay đổi cơ cấu:

1. Năng lượng mặt trời vượt than đá năm 2024

Năm 2024, điện mặt trời chiếm 11% sản lượng điện EU, lần đầu vượt qua than đá (dưới 10%), theo báo cáo European Electricity Review của Ember . Đây là một phần của quá trình chuyển đổi kéo dài một thập kỷ: năng lượng tái tạo tăng từ 34% điện năng EU năm 2019 lên 47% năm 2024, trong khi nhiên liệu hóa thạch giảm xuống mức thấp lịch sử 29% .

2. Năng lượng mặt trời trở thành nguồn điện lớn nhất EU trong tháng 6/2025

Tháng 6/2025, điện mặt trời tạo ra 22,1% sản lượng điện EU (45,4 TWh), lần đầu tiên trở thành nguồn điện lớn nhất trong một tháng . Nó vượt qua hạt nhân (21,6%), điện gió (15,8%), thủy điện (14,1%) và khí đốt (13,8%) . Ủy ban châu Âu ghi nhận: "Tháng 6/2025 là tháng đầu tiên trong lịch sử năng lượng mặt trời là nguồn điện chính được tạo ra ở EU với 22%" . Ít nhất 13 quốc gia EU ghi nhận sản lượng điện mặt trời hàng tháng cao nhất từ trước đến nay, dẫn đầu là Hà Lan (40,5% điện từ mặt trời) và Hy Lạp (35,1%) .

3. Điện gió + mặt trời vượt nhiên liệu hóa thạch năm 2025

Trong cả năm 2025, điện gió và mặt trời tạo ra 30,1% điện năng EU (841 TWh), trong khi tất cả các nguồn hóa thạch tạo ra 29,0% (809 TWh) – lần đầu tiên năng lượng tái tạo vượt qua nhiên liệu hóa thạch . Riêng điện mặt trời đạt kỷ lục 369 TWh, tăng 62 TWh so với năm 2024, chiếm 13% thị phần hàng năm, vượt cả than đá và thủy điện . Công suất điện mặt trời EU đạt khoảng 406 GW vào năm 2025, vượt mục tiêu 380 GW do Chiến lược Năng lượng Mặt trời EU đề ra .

Sự thay đổi cơ cấu: Năng lượng tái tạo hiện chiếm ưu thế

Quý 2/2025, năng lượng tái tạo tạo ra 54% điện ròng của EU, với điện mặt trời lần đầu vượt hạt nhân . EU đặt mục tiêu đạt ít nhất 600 GW công suất mặt trời vào năm 2030 .

Khoản tiết kiệm từ điện mặt trời trong chiến tranh Trung Đông cho thấy một lợi thế then chốt: mỗi terawatt-giờ điện mặt trời tạo ra đều thay thế khí đốt ở mức giá biến động, giúp các nền kinh tế châu Âu cách ly khỏi các cú sốc giá nhiên liệu hóa thạch. SolarPower Europe lưu ý rằng 20 tỷ Euro tiết kiệm được đến giữa tháng 7/2026 là số vốn có thể dùng để tài trợ cho cơ sở hạ tầng năng lượng tái tạo mới – tương đương khoảng 8 GW công suất mặt trời bổ sung .

Lưu ý quan trọng: Tất cả các con số tiết kiệm đều là ước tính mô hình hóa từ SolarPower Europe dựa trên các kịch bản giá khí đốt. Tiết kiệm thực tế phụ thuộc vào giá khí đốt giao ngay, vốn đã biến động mạnh. Con số 20 tỷ Euro là tổng số được báo cáo gần đây nhất , nhưng tiết kiệm có thể tăng hoặc giảm theo thị trường khí đốt.

Hạm đội mặt trời châu Âu đã biến một cuộc khủng hoảng địa chính trị thành minh chứng cho luận điểm kinh tế của năng lượng tái tạo. Chiến tranh làm tăng chi phí năng lượng, nhưng điện mặt trời đã làm giảm cú sốc – và quỹ đạo rộng hơn cho thấy vai trò này sẽ chỉ ngày càng lớn hơn.