Khủng hoảng eo biển Hormuz: Giao thông tàu chở dầu giảm mạnh, Mỹ đảo chiến thuật phí quá cảnh chỉ sau 24 giờ

Cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz: Từ thỏa thuận ngừng bắn ngắn ngủi đến tình trạng tắc nghẽn trở lại

Cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz vẫn đang trong tình trạng bất ổn và chưa có hồi kết tính đến giữa tháng 7/2026. Sau một thỏa thuận ngừng bắn ngắn ngủi vào ngày 18/6, nơi Mỹ và Iran ký một bản ghi nhớ (MOU) để chính thức mở lại tuyến đường thủy này , thỏa thuận này nhanh chóng sụp đổ vào đầu tháng 7 khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tấn công ba tàu chở dầu thương mại . Đáp lại, Mỹ đã tiến hành đợt không kích thứ hai liên tiếp vào Iran, khiến hoạt động vận chuyển qua eo biển một lần nữa rơi vào tình trạng đóng băng .

Sự sụp đổ của lưu lượng tàu chở dầu

Tình trạng tắc nghẽn chưa từng có đã được ghi nhận. Vào ngày 29/4/2026, chỉ có 6 tàu đi qua eo biển trong 24 giờ, so với mức bình thường khoảng 100 tàu mỗi ngày (khoảng 3.000 tàu mỗi tháng) . Đến ngày 9/7, sau đợt leo thang mới nhất, chỉ có 13 tàu chở dầu đi qua, giảm so với mức trung bình 33 tàu mỗi ngày trong tuần trước đó, và tổng số tàu các loại chỉ đạt 23 tàu cho cả ngày . Eo biển này đã bị đóng cửa hiệu quả kể từ khi chiến tranh bắt đầu vào ngày 28/2 . Trước xung đột, khoảng 20 triệu thùng dầu và các sản phẩm từ dầu đã đi qua eo biển mỗi ngày .

Cảnh báo từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA)

Giám đốc IEA, ông Fatih Birol, đã hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn ngày 18/6 và kêu gọi "mở cửa vô điều kiện" eo biển Hormuz, đồng thời cảnh báo sẽ mất thời gian để khôi phục dòng chảy dầu khí về mức trước chiến tranh . Vào tháng 5/2026, ông Birol từng tuyên bố cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu sẽ không thể giải quyết cho đến khi Hormuz được mở cửa trở lại . Đến tháng 7, IEA một lần nữa cảnh báo rằng giao tranh mới đe dọa kéo dài cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu . Theo ước tính từ Barclays (ngày 26/3), sự gián đoạn kéo dài có thể khiến thị trường mất đi 13-14 triệu thùng dầu mỗi ngày . Một báo cáo khác của IEA cho thấy tổng sản lượng dầu bị mất từ các nhà sản xuất Vùng Vịnh đã vượt quá một tỷ thùng, với hơn 14 triệu thùng/ngày đang bị ngừng khai thác .

Biến động giá dầu Brent

Giá dầu Brent đã trải qua những biến động dữ dội. Vào ngày 3/3, giá dầu Brent vượt mốc 85 USD/thùng, chạm 85,12 USD . Sau đó, giá giảm xuống 88 USD/thùng trong thời gian ngừng bắn tháng 4, và xuống mức cao 70 USD sau thỏa thuận ngừng bắn ngày 18/6 . Tuy nhiên, vào ngày 14-15/7, giá dầu Brent tăng vọt khoảng 5% lên 87,25 USD/thùng sau khi các cuộc tấn công nối lại .

Cú quay xe của ông Trump về phí quá cảnh

Một trong những diễn biến chính trị đáng chú ý nhất là quyết định của Tổng thống Trump. Vào ngày 13/7, ông Trump tuyên bố tái phong tỏa hải quân Iran và áp mức phí 20% lên tất cả hàng hóa đi qua eo biển Hormuz, với lý do Mỹ sẽ đóng vai trò "Người bảo vệ eo biển" . Tuy nhiên, chỉ trong vòng chưa đầy 24 giờ, vào ngày 14/7, ông Trump đã hoàn toàn đảo ngược quyết định. Trên mạng xã hội Truth Social, ông viết: "Sau những cuộc trò chuyện hiệu quả với giới lãnh đạo Trung Đông, tôi đã quyết định thay thế Phí Bồi hoàn 20% của Hoa Kỳ bằng các Thỏa thuận Thương mại và Đầu tư" . Tờ New York Times mô tả đây là một trong những "sự thay đổi cho thấy chiến lược không chắc chắn của ông" . Quyết định này được đưa ra sau những cuộc điện đàm với các vị vua và tiểu vương , và thay thế kế hoạch gây tranh cãi bằng các thỏa thuận đầu tư khổng lồ từ Vùng Vịnh vào Mỹ .

Tóm lại, eo biển Hormuz vẫn là điểm nóng địa chính trị và kinh tế toàn cầu, nơi mà giao thông hàng hải gần như đình trệ, giá năng lượng biến động mạnh, và các quyết sách của Nhà Trắng liên tục thay đổi, tác động sâu sắc đến thị trường năng lượng và an ninh kinh tế toàn cầu.