EU đề xuất Mỹ miễn thuế 150 tỷ euro hàng hóa theo Thỏa thuận Turnberry – Vì sao quy định số lại là rào cản?

EU đã thực hiện đầy đủ phần của mình: Nghị viện châu Âu và Hội đồng châu Âu đã phê chuẩn các quy định cắt giảm thuế quan vào tháng 5-6 năm 2026, và thuế quan của EU đối với hàng hóa công nghiệp Mỹ đã được xóa bỏ kể từ ngày 1 tháng 7 năm 2026 . EU cũng mở rộng quy chế miễn thuế cho tôm hùm nhập khẩu từ Mỹ .

Yêu cầu bất đối xứng: Miễn trừ sau khi tuân thủ

Yêu cầu mới của Ủy ban là một yêu cầu bất đối xứng: EU muốn Washington đơn phương miễn thuế 15% cho một loạt hàng hóa rộng lớn, lập luận rằng họ đã hoàn thành nghĩa vụ và các khoản miễn trừ này là cần thiết để "khôi phục lại sự cân bằng" . Danh sách, được Euronews và Euractiv thu thập, bao gồm hàng trăm sản phẩm trải dài từ thực phẩm, đồ uống, thiết bị y tế đến máy móc . Đối với các sản phẩm từ sữa, danh sách đặc biệt yêu cầu đối xử miễn thuế cho phô mai Roquefort và các loại phô mai xanh khác, trong khi rượu vang, rượu mạnh, bia và dầu ô liu cũng là những mục tiêu nổi bật .

Đây không phải là nỗ lực đầu tiên của EU để đảm bảo các khoản miễn trừ. Vào tháng 11 năm 2025, Ủy ban đã chuẩn bị một kiến nghị tương tự để bảo vệ rượu vang và rượu mạnh khỏi thuế quan, gửi một danh sách dài 27 trang tới chính quyền Trump . Nỗ lực trước đó đã không mang lại kết quả như mong muốn, và các sản phẩm này vẫn nằm trong diện chịu thuế 15%.

Rào cản từ các quy định về công nghệ số

Nỗ lực miễn thuế bị làm phức tạp nghiêm trọng bởi căng thẳng đang diễn ra giữa EU và Mỹ xung quanh Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA) và Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA) của EU, mà Washington cho rằng đang nhắm mục tiêu không tương xứng vào các gã khổng lồ công nghệ Mỹ.

Chính quyền Trump đã nhiều lần đề cập đến DSA và DMA như những trở ngại đối với thương mại trong các cuộc đàm phán xuyên Đại Tây Dương, và các đối tác Mỹ đã "đề cập rõ ràng" chúng như một nguồn gốc của căng thẳng trong các cuộc thảo luận thương mại . Vào tháng 2 năm 2025, Tổng thống Trump đã ban hành một bản ghi nhớ đe dọa áp thuế đối với các quốc gia cản trở "khả năng cạnh tranh toàn cầu của các công ty Mỹ", nhắm mục tiêu cụ thể vào lĩnh vực công nghệ Mỹ và khuôn khổ quy định kỹ thuật số của EU . Bản ghi nhớ đã chỉ trích một số quốc gia thành viên EU vì đã thực hiện thuế hoặc quy định đối với dịch vụ kỹ thuật số.

Mỹ đã leo thang vượt ra ngoài các lời đe dọa: vào tháng 1 năm 2026, Bộ Ngoại giao Mỹ đã áp đặt hạn chế thị thực đối với năm quan chức châu Âu tham gia soạn thảo DMA và DSA . Mỹ cũng đe dọa áp thuế mới để trả đũa các loại thuế và quy định dịch vụ kỹ thuật số của EU, có khả năng gây nguy hiểm cho toàn bộ mức trần thuế 15% được thiết lập bởi thỏa thuận Turnberry . Chính quyền Trump đã đưa ra tối hậu thư, đe dọa sẽ sử dụng "mọi công cụ trong tay" để trả đũa, bao gồm cả việc áp phí đối với các dịch vụ châu Âu như Spotify và DHL .

EU đã công khai khẳng định các quy tắc kỹ thuật số không nằm trong bàn đàm phán thương mại và là "không thể thương lượng" , nhưng Washington vẫn tiếp tục kết nối hai vấn đề này . Phó Chủ tịch điều hành Ủy ban châu Âu Teresa Ribera cảnh báo rằng EU phải sẵn sàng xem xét lại mối quan hệ thương mại với Mỹ nếu Washington tiếp tục các cuộc tấn công vào DSA và DMA .

Triển vọng: Một khung cửa đàm phán đầy rủi ro cao

Yêu cầu miễn trừ 150 tỷ euro của Ủy ban đến vào một thời điểm căng thẳng nhất. Mỹ coi mức thuế 15% của thỏa thuận Turnberry đã là một sự thỏa hiệp, trong khi EU cho rằng họ đã tuân thủ đầy đủ và giờ đây xứng đáng được hưởng sự nhượng bộ có đi có lại. Tuy nhiên, tranh chấp chưa được giải quyết về quy định kỹ thuật số đã cho Washington một động lực mạnh mẽ để từ chối nhượng bộ — và Nhà Trắng đã báo hiệu rằng họ có thể sử dụng các mối đe dọa thuế quan làm đòn bẩy chống lại chế độ DMA/DSA . Hạn chót để Mỹ tuân thủ đầy đủ các cam kết trong Thỏa thuận Turnberry là ngày 31 tháng 12 năm 2026, biến đây thành một khung cửa đàm phán đầy rủi ro cao . Nếu Mỹ không đáp ứng các cam kết của mình vào ngày đó, "điều khoản bình minh" (sunrise clause) của EU có thể trì hoãn hoặc đình chỉ việc cắt giảm thuế quan đối với hàng hóa Mỹ .