Nguyên Nhân Nào Dẫn Đến Cơn Sốt?

Bốn yếu tố chính đã hội tụ để tạo nên kỷ lục tháng 7/2026:

Gián đoạn tại Eo biển Hormuz (Xung đột Mỹ-Iran): Sự đổ vỡ của lệnh ngừng bắn và các cuộc xung đột mới giữa Mỹ và Iran đã hạn chế nghiêm trọng hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz, cắt giảm ước tính khoảng 3,3 triệu thùng dầu sản phẩm tinh chế xuất khẩu từ Vịnh Ba Tư mỗi ngày . Dù eo biển đã mở cửa trở lại một phần vào cuối tháng 6, nhưng các nút thắt trong chuỗi cung ứng vẫn còn dai dẳng .

Lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel của Nga: Nga tuyên bố cấm xuất khẩu dầu diesel, đẩy biên lợi nhuận lọc dầu diesel tại châu Âu lên trên 60 USD/thùng – một kỷ lục mới .

Các cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine vào nhà máy lọc dầu Nga: Các cuộc tấn công liên tiếp vào năng lực lọc dầu của Nga đã làm tê liệt xuất khẩu dầu diesel, xăng và nhiên liệu máy bay, thậm chí buộc Nga phải nhập khẩu một số sản phẩm – một sự đảo chiều nguồn cung lên tới 1,5 triệu thùng/ngày .

Sự thắt chặt công suất có cấu trúc: Khoảng 1 triệu thùng/ngày công suất lọc dầu toàn cầu đã bị đóng cửa vĩnh viễn kể từ năm 2023, khiến hệ thống không còn công suất dự phòng để hấp thụ các cú sốc kể trên .

Lợi Nhuận Của Các Nhà Máy Lọc Dầu Theo Khu Vực

Hoa Kỳ

Các nhà máy lọc dầu độc lập của Mỹ đang tận hưởng một trong những năm có lợi nhuận cao nhất trong lịch sử .

• Chỉ số lợi nhuận 3-2-1 (Nymex) đạt mức kỷ lục tuyệt đối 64,58 USD/thùng vào ngày 8/7 .
• Biên lợi nhuận xăng trung bình khoảng 25 USD/thùng trong quý 2/2026, tăng ~16 USD so với quý trước .
• Biên lợi nhuận dầu diesel trung bình khoảng 45 USD/thùng trong quý 2 – mức mạnh nhất từng được ghi nhận cho giai đoạn này .
• Các ông lớn như Marathon Petroleum (MPC), Phillips 66 (PSX) và Valero (VLO) chứng kiến giá cổ phiếu tăng trung bình 6% chỉ trong một tuần của tháng 7, vượt xa mức tăng của dầu thô và toàn ngành năng lượng .
• Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng cơn sốt này khó có thể kéo dài do chuỗi cung ứng sẽ dần được tái cân bằng và áp lực từ chính trị gia về giá xăng dầu ngày càng lớn .

Châu Á (Nhìn chung)

Lợi nhuận lọc dầu châu Á cũng vọt lên mức cao nhất kể từ năm 2022, do sự gián đoạn nguồn cung từ Hormuz và tình trạng thiếu hụt dầu thô buộc các nhà máy lọc dầu trong khu vực phải cắt giảm công suất .

• Lợi nhuận lọc dầu phức hợp tại Singapore tăng mạnh vào tháng 3/2026 và duy trì ở mức cao cho đến tháng 7 .
• Lợi nhuận từ dầu diesel châu Á tăng lên rõ rệt, góp phần vào lợi nhuận cao của toàn khu vực .
• Trung Quốc đã đẩy mạnh xuất khẩu nhiên liệu tinh chế lên mức cao nhất trong 16 tháng, tận dụng công suất dư thừa và hạn ngạch xuất khẩu chưa sử dụng để hưởng lợi từ biên lợi nhuận cao .

Ấn Độ

Các nhà máy lọc dầu Ấn Độ cũng được hưởng lợi từ động lực toàn cầu, nhưng bức tranh có phần trái chiều:

• Các nhà máy lọc dầu nhà nước (IOC, BPCL, HPCL): Báo cáo lợi nhuận kết hợp tăng 457% so với cùng kỳ năm ngoái (17.882 crore Rupee), nhờ biên lợi nhuận lọc dầu mạnh mẽ . Lợi nhuận tổng hợp trong các quý gần đây lên tới 77.821 crore Rupee, dù các nhà phân tích lưu ý con số này chỉ tương đương biên lợi nhuận 3–4% trên doanh thu .
• Tập đoàn Reliance Industries (chủ sở hữu nhà máy lọc dầu lớn nhất thế giới tại Jamnagar) chứng kiến cổ phiếu tăng ~3% khi nhà đầu tư lạc quan về đà tăng của lợi nhuận từ dầu diesel . Tuy nhiên, lợi nhuận ròng hợp nhất của Reliance trong quý I (kết thúc tháng 3) được dự báo giảm 3,7% so với cùng kỳ năm trước do áp lực giá dầu thô lên các mảng kinh doanh khác .
• Nayara Energy đã tăng giá xăng và dầu diesel vào tháng 3/2026 để bù đắp khoản lỗ từ bán lẻ, cho thấy không phải nhà máy lọc dầu nào ở Ấn Độ cũng hưởng trọn vẹn lợi nhuận – giá bán lẻ trong nước vẫn bị kiểm soát, bóp nghẹt biên lợi nhuận .
• Ấn Độ cũng áp dụng thuế lợi nhuận bất thường đối với xuất khẩu dầu diesel và nguồn cung nội địa, qua đó thu hồi một phần lợi nhuận đột biến vào ngân sách nhà nước .

Các Chỉ Số Chính Trong Tầm Mắt

Kết luận: Kỷ lục về lợi nhuận lọc dầu tháng 7/2026 được thúc đẩy bởi một cú sốc cung ba chiều – gián đoạn Hormuz, lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel của Nga, và các cuộc tấn công của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu của Nga – chồng lên trên sự sụt giảm công suất dài hạn. Các nhà máy lọc dầu Mỹ là những người hưởng lợi rõ rệt nhất, trong khi các nhà máy lọc dầu châu Á và Ấn Độ cũng ghi nhận lợi nhuận mạnh mẽ, dù các nhà máy lọc dầu nhà nước Ấn Độ phải đối mặt với sự kìm hãm từ các quy định về giá trong nước và thuế lợi nhuận bất thường.

Nguyên Nhân Nào Dẫn Đến Cơn Sốt?

Bốn yếu tố chính đã hội tụ để tạo nên kỷ lục tháng 7/2026:

Gián đoạn tại Eo biển Hormuz (Xung đột Mỹ-Iran): Sự đổ vỡ của lệnh ngừng bắn và các cuộc xung đột mới giữa Mỹ và Iran đã hạn chế nghiêm trọng hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz, cắt giảm ước tính khoảng 3,3 triệu thùng dầu sản phẩm tinh chế xuất khẩu từ Vịnh Ba Tư mỗi ngày . Dù eo biển đã mở cửa trở lại một phần vào cuối tháng 6, nhưng các nút thắt trong chuỗi cung ứng vẫn còn dai dẳng .

Lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel của Nga: Nga tuyên bố cấm xuất khẩu dầu diesel, đẩy biên lợi nhuận lọc dầu diesel tại châu Âu lên trên 60 USD/thùng – một kỷ lục mới .

Các cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine vào nhà máy lọc dầu Nga: Các cuộc tấn công liên tiếp vào năng lực lọc dầu của Nga đã làm tê liệt xuất khẩu dầu diesel, xăng và nhiên liệu máy bay, thậm chí buộc Nga phải nhập khẩu một số sản phẩm – một sự đảo chiều nguồn cung lên tới 1,5 triệu thùng/ngày .

Sự thắt chặt công suất có cấu trúc: Khoảng 1 triệu thùng/ngày công suất lọc dầu toàn cầu đã bị đóng cửa vĩnh viễn kể từ năm 2023, khiến hệ thống không còn công suất dự phòng để hấp thụ các cú sốc kể trên .

Lợi Nhuận Của Các Nhà Máy Lọc Dầu Theo Khu Vực

Hoa Kỳ

Các nhà máy lọc dầu độc lập của Mỹ đang tận hưởng một trong những năm có lợi nhuận cao nhất trong lịch sử .

• Chỉ số lợi nhuận 3-2-1 (Nymex) đạt mức kỷ lục tuyệt đối 64,58 USD/thùng vào ngày 8/7 .
• Biên lợi nhuận xăng trung bình khoảng 25 USD/thùng trong quý 2/2026, tăng ~16 USD so với quý trước .
• Biên lợi nhuận dầu diesel trung bình khoảng 45 USD/thùng trong quý 2 – mức mạnh nhất từng được ghi nhận cho giai đoạn này .
• Các ông lớn như Marathon Petroleum (MPC), Phillips 66 (PSX) và Valero (VLO) chứng kiến giá cổ phiếu tăng trung bình 6% chỉ trong một tuần của tháng 7, vượt xa mức tăng của dầu thô và toàn ngành năng lượng .
• Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng cơn sốt này khó có thể kéo dài do chuỗi cung ứng sẽ dần được tái cân bằng và áp lực từ chính trị gia về giá xăng dầu ngày càng lớn .

Châu Á (Nhìn chung)

Lợi nhuận lọc dầu châu Á cũng vọt lên mức cao nhất kể từ năm 2022, do sự gián đoạn nguồn cung từ Hormuz và tình trạng thiếu hụt dầu thô buộc các nhà máy lọc dầu trong khu vực phải cắt giảm công suất .

• Lợi nhuận lọc dầu phức hợp tại Singapore tăng mạnh vào tháng 3/2026 và duy trì ở mức cao cho đến tháng 7 .
• Lợi nhuận từ dầu diesel châu Á tăng lên rõ rệt, góp phần vào lợi nhuận cao của toàn khu vực .
• Trung Quốc đã đẩy mạnh xuất khẩu nhiên liệu tinh chế lên mức cao nhất trong 16 tháng, tận dụng công suất dư thừa và hạn ngạch xuất khẩu chưa sử dụng để hưởng lợi từ biên lợi nhuận cao .

Ấn Độ

Các nhà máy lọc dầu Ấn Độ cũng được hưởng lợi từ động lực toàn cầu, nhưng bức tranh có phần trái chiều:

• Các nhà máy lọc dầu nhà nước (IOC, BPCL, HPCL): Báo cáo lợi nhuận kết hợp tăng 457% so với cùng kỳ năm ngoái (17.882 crore Rupee), nhờ biên lợi nhuận lọc dầu mạnh mẽ . Lợi nhuận tổng hợp trong các quý gần đây lên tới 77.821 crore Rupee, dù các nhà phân tích lưu ý con số này chỉ tương đương biên lợi nhuận 3–4% trên doanh thu .
• Tập đoàn Reliance Industries (chủ sở hữu nhà máy lọc dầu lớn nhất thế giới tại Jamnagar) chứng kiến cổ phiếu tăng ~3% khi nhà đầu tư lạc quan về đà tăng của lợi nhuận từ dầu diesel . Tuy nhiên, lợi nhuận ròng hợp nhất của Reliance trong quý I (kết thúc tháng 3) được dự báo giảm 3,7% so với cùng kỳ năm trước do áp lực giá dầu thô lên các mảng kinh doanh khác .
• Nayara Energy đã tăng giá xăng và dầu diesel vào tháng 3/2026 để bù đắp khoản lỗ từ bán lẻ, cho thấy không phải nhà máy lọc dầu nào ở Ấn Độ cũng hưởng trọn vẹn lợi nhuận – giá bán lẻ trong nước vẫn bị kiểm soát, bóp nghẹt biên lợi nhuận .
• Ấn Độ cũng áp dụng thuế lợi nhuận bất thường đối với xuất khẩu dầu diesel và nguồn cung nội địa, qua đó thu hồi một phần lợi nhuận đột biến vào ngân sách nhà nước .

Các Chỉ Số Chính Trong Tầm Mắt

Kết luận: Kỷ lục về lợi nhuận lọc dầu tháng 7/2026 được thúc đẩy bởi một cú sốc cung ba chiều – gián đoạn Hormuz, lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel của Nga, và các cuộc tấn công của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu của Nga – chồng lên trên sự sụt giảm công suất dài hạn. Các nhà máy lọc dầu Mỹ là những người hưởng lợi rõ rệt nhất, trong khi các nhà máy lọc dầu châu Á và Ấn Độ cũng ghi nhận lợi nhuận mạnh mẽ, dù các nhà máy lọc dầu nhà nước Ấn Độ phải đối mặt với sự kìm hãm từ các quy định về giá trong nước và thuế lợi nhuận bất thường.