Nguy cơ mới trên đường: Tài xế lạm dụng công nghệ hỗ trợ lái xe, bỏ qua an toàn

Phát hiện này không phải là cá biệt. Nó được củng cố bởi hàng loạt cuộc khảo sát tài xế, các nghiên cứu lái xe thực tế và dữ liệu tai nạn từ các cơ quan chính phủ ở cả hai bờ Đại Tây Dương. Và điều này đang thúc đẩy hai cơ quan quản lý an toàn ô tô có ảnh hưởng nhất - Euro NCAP và Liên minh châu Âu - phải xem xét lại hoàn toàn cách họ kiểm tra và yêu cầu các hệ thống này.

Bằng chứng thuyết phục: Tài xế quá thoải mái, quá tin tưởng và quá lơ là

Khoảng cách giữa lời hứa và thực tế của ADAS là rất lớn. Công nghệ hoạt động tốt khi được sử dụng đúng cách, nhưng tài xế rõ ràng đang không sử dụng đúng.

• Một nghiên cứu lái xe thực tế của Bộ Giao thông Vận tải Mỹ năm 2024 đã phân tích 235 sự kiện nguy hiểm liên quan đến hệ thống lái tự động. Kết quả cho thấy 57% liên quan đến việc lạm dụng - tài xế đang làm việc riêng, sử dụng hệ thống ngoài đường cao tốc, hoặc lái xe với tay rời vô lăng. Trong 13% các sự kiện này, hệ thống tự động hoàn toàn không phản ứng .

• Một nghiên cứu năm 2026 của AAA Foundation for Traffic Safety, sử dụng dữ liệu từ Viện Giao thông Vận tải Virginia (VTTI), đã định lượng được mức độ mất tập trung. Những tài xế sử dụng ADAS Cấp độ 2 (kiểm soát cả chuyển động ngang và dọc) có nguy cơ cao gấp 1,8 lần khi tham gia vào các công việc thứ cấp như nhìn điện thoại so với khi họ không sử dụng hệ thống . Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc sử dụng đồng thời ga tự động (ACC) và hỗ trợ giữ làn đường làm tăng 80% nguy cơ thực hiện các công việc thứ cấp đòi hỏi thị giác và tay chân .

• Một đánh giá bằng chứng của chính phủ Anh vào tháng 7 năm 2026 kết luận rằng tài xế thường xuyên đánh giá quá cao khả năng xử lý thời tiết xấu và các tình huống giao thông phức tạp của các hệ thống này .

Cơ quan quản lý vào cuộc: Euro NCAP và EU thay đổi luật chơi

Nhận thức được mối nguy hiểm này, cả Euro NCAP và Liên minh châu Âu đều đang có những bước đi quyết liệt để giải quyết tình trạng lạm dụng và quá tin tưởng vào công nghệ.

Liên minh châu Âu (EU) - Quy định An toàn Chung (GSR) mới:

• Kể từ tháng 7 năm 2024, hệ thống giám sát sự phân tâm của tài xế cơ bản đã bắt buộc phải có trên các mẫu xe mới. Đến tháng 7 năm 2026, quy định này sẽ áp dụng cho tất cả các xe mới được bán ra tại thị trường EU . Giai đoạn hai yêu cầu các hệ thống như phanh khẩn cấp nâng cao (phát hiện người đi bộ/người đi xe đạp) và giám sát tài xế .

Euro NCAP - Lộ trình 2026-2029:

• Euro NCAP đã giới thiệu một hạng mục Lái xe An toàn mới, trị giá 100 điểm, bao gồm giám sát người ngồi trên xe, mức độ tập trung của tài xế và hỗ trợ lái xe .
• Giao thức Tương tác với Tài xế (Driver Engagement Protocol v1.0, 2025) yêu cầu hệ thống theo dõi mắt và đầu liên tục để phát hiện sự phân tâm và buồn ngủ. Điểm số sẽ dựa trên khả năng phát hiện các cú liếc nhìn ra khỏi đường trong thời gian dài .
• Cách tiếp cận mới này thay thế hoàn toàn các bài kiểm tra ADAS riêng lẻ trước đây, tập trung vào việc đánh giá sự tương tác tổng thể giữa người và hệ thống.

Tiềm năng cứu mạng người nếu được sử dụng đúng cách

Các nghiên cứu chỉ ra rằng nếu được sử dụng đúng cách, ADAS có tiềm năng to lớn trong việc giảm thiểu tai nạn:

Tuy nhiên, tất cả những con số ấn tượng này đều có một điểm chung: chúng chỉ đạt được khi hệ thống được lắp đặt, kích hoạt và tài xế sử dụng đúng cách. Thực tế cho thấy hiệu quả thực tế đang bị xói mòn nghiêm trọng bởi chính sự lạm dụng và thiếu hiểu biết mà các cơ quan quản lý đang ra sức ngăn chặn .