Eo biển Hormuz tắc nghẽn: 'Cú sốc' thương mại phân bón toàn cầu, giá urê tăng vọt 80%

Triển vọng Trung hạn của IFA (tháng 7/2026) xác nhận rằng giao thông hàng hải "đã gần như dừng hẳn" kể từ ngày 28/2, với dữ liệu theo dõi tàu AIS cho thấy chỉ có 4 tàu chở lưu huỳnh và 2 tàu chở urê có thể thoát ra khỏi Vịnh qua Hormuz từ cuối tháng 2 đến cuối tháng 4 .

Giá urê tăng vọt

Giá nitơ (urê) đã leo lên trên 850 USD/tấn vào tháng 4/2026, tăng 80% so với tháng 2 và là mức cao nhất kể từ tháng 4/2022, theo Ngân hàng Thế giới . Dữ liệu của Ngân hàng Thế giới từ tháng 5/2026 xác nhận sự gia tăng này, quy trực tiếp cho sự gián đoạn xuất khẩu sau khi đóng cửa . Một bài đăng liên quan đến WTO lưu ý rằng tác động kết hợp của việc đóng cửa Hormuz, việc Nga ngừng xuất khẩu và các hạn chế của Trung Quốc đã tăng gấp đôi giá urê . Báo cáo Giám sát Thị trường AMIS (tháng 7/2026) cũng cho biết giá urê tại địa phương đã tăng hơn 35% trong hai tuần đầu tiên sau sự gián đoạn .

Sự sụp đổ gần như hoàn toàn của giao thông tàu chở hàng

Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR) báo cáo rằng việc đóng cửa đã làm giảm lưu lượng tàu chở hàng hơn 95% . Reuters xác nhận rằng việc gần như đóng cửa đã làm giảm mạnh các lô hàng phân bón . Một báo cáo từ Global Trade Alert lưu ý rằng việc phong tỏa Hormuz đã cắt đứt "khoảng một phần ba lượng urê giao dịch toàn cầu, 45% lượng lưu huỳnh xuất khẩu và 30% amoniac" . Một nguồn khác cho biết lưu lượng tàu chở hàng đã sụp đổ hơn 90% .

Các hạn chế xuất khẩu và phản ứng chính sách

Báo cáo điểm nổi bật về chính sách nông sản thực phẩm tháng 5/2026 của FAO xác nhận rằng các nước xuất khẩu đã áp đặt hạn chế để bảo vệ thị trường trong nước . Trung Quốc gia hạn hạn chế xuất khẩu urê đến tháng 8/2026 và áp dụng hạn ngạch axit sulfuric, cắt giảm 45% nguồn cung ra nước ngoài trước khi tạm ngừng xuất khẩu từ tháng 5 . Báo cáo Tổng kết Hàng tháng tháng 3/2026 của Global Trade Alert chỉ rõ "các hạn chế xuất khẩu năng lượng và phân bón để đối phó với cuộc khủng hoảng Hormuz" là một xu hướng chính . Một phân tích riêng lưu ý rằng các chính phủ trên thế giới đã thực hiện 286 biện pháp chính sách liên quan đến xung đột Vùng Vịnh tính đến tháng 4/2026 .

Tính dễ bị tổn thương đặc biệt của Brazil

Brazil là nước xuất khẩu nông sản lớn nhất thế giới nhưng phụ thuộc vào nhập khẩu cho hơn 80% nhu cầu phân bón. Nhiều nguồn xác nhận Brazil dựa vào urê từ Vùng Vịnh cho khoảng 40% nhu cầu nitơ của mình . Bộ Nông nghiệp nước này đã phân loại triển vọng cung cấp phân bón là "cực kỳ nguy hiểm" cho vụ mùa 2026/27 . Bộ ước tính thâm hụt tiềm năng từ 1 đến 3 triệu tấn phân lân vào năm 2026 . Khoảng 41% lượng urê nhập khẩu của Brazil đã vận chuyển qua eo biển Hormuz trước khi nó đóng cửa . Một phân tích của IEEE lưu ý rằng Brazil, cùng với Ấn Độ và Tây Phi, có nguy cơ thiếu hụt nếu sự gián đoạn kéo dài .

Cảnh báo của Ngân hàng Thế giới và FAO về An ninh Lương thực

Bài đăng trên blog tháng 5/2026 của Ngân hàng Thế giới cho biết giá phân bón tăng vọt đã thúc đẩy mức tăng 46% so với tháng trước về giá urê và làm tăng chỉ số giá nông sản lên 8%, làm tăng nguy củ a một cuộc khủng hoảng khả năng chi trả . Báo cáo Triển vọng Thị trường Toàn cầu của Ngân hàng Thế giới (22/5/2026) cảnh báo "xung đột Trung Đông đang làm tăng rủi ro đối với an ninh lương thực" .

Tổng Giám đốc FAO cảnh báo rằng tình trạng khan hiếm phân bón toàn cầu sẽ dẫn đến năng suất thấp hơn và nguồn cung thực phẩm thắt chặt trong nửa cuối năm 2026 và đầu năm 2027 . Chuyên gia kinh tế trưởng của FAO trước đó đã cảnh báo về rủi ro an ninh lương thực toàn cầu nghiêm trọng từ sự gián đoạn hành lang thương mại eo biển Hormuz . Báo cáo Giám sát Thị trường tháng 6/2026 của FAO lưu ý rằng thị trường phân bón đã có dấu hiệu hạ nhiệt sau khi lưu lượng qua eo biển được cải thiện .

Sự vắng mặt của dự trữ phân bón chiến lược quốc tế

Câu hỏi về dự trữ phân bón chiến lược quốc tế phức tạp hơn. Không có báo cáo hay tuyên bố nào của WTO đề cập rõ ràng đến sự vắng mặt của các kho dự trữ như vậy. Tuy nhiên, bối cảnh rộng hơn từ nhiều phân tích cho thấy rõ ràng không có cơ chế dự trữ đệm quốc tế phối hợp nào tồn tại cho phân bón. Thị trường đã bị bất ngờ trước quy mô của sự gián đoạn, như được lưu ý trong phân tích của CFR, trong đó nói rằng việc đóng cửa "đã cắt đứt một phần ba lượng phân bón giao dịch toàn cầu vào đầu mùa gieo trồng ở Bắc bán cầu, không có dự trữ chiến lược và không có chất thay thế nhanh chóng" .

Lưu ý

Điều quan trọng cần lưu ý là không có một báo cáo "WTO tháng 7/2026" độc lập nào chứa tất cả các phát hiện được mô tả ở đây. Phạm vi đáng tin cậy cho thương mại phân bón toàn cầu bị ảnh hưởng là 20–30%, không phải con số chính xác 15%. Cụm từ "cực kỳ nguy hiểm" cho vụ mùa của Brazil xuất hiện trong các báo cáo tin tức nhưng không được xác nhận trong một tài liệu cụ thể của WTO.