Gus khủng long bạo chúa: Bộ xương 50,1 triệu USD phá kỷ lục đấu giá Sotheby's

Bộ xương khủng long bạo chúa (Tyrannosaurus rex) có biệt danh "Gus" vừa được bán với giá 50,1 triệu USD tại Sotheby's New York vào ngày 14 tháng 7 năm 2026, phá vỡ kỷ lục đấu giá hóa thạch trước đó . Mức giá cuối cùng vượt xa mức ước tính trước bán hàng là 20–30 triệu USD, vốn đã là mức cao nhất từng được đưa ra cho một bộ xương khủng long trước khi đấu giá . Dưới đây là toàn bộ thông tin chi tiết về mẫu vật này.

Khai quật và nguồn gốc

Gus được phát hiện vào năm 2021 trên một trang trại chăn nuôi gia súc rộng 6.500 mẫu Anh (khoảng 2.630 ha) thuộc hạt Harding, bang Nam Dakota, Mỹ, nằm trong Hệ tầng Hell Creek — một hệ tầng địa chất có niên đại từ tầng Maastrichtian thuộc kỷ Phấn Trắng muộn, khoảng 67 triệu năm tuổi . Trang trại thuộc sở hữu của chủ trại George Licking, và mẫu vật được đặt tên là Gus để vinh danh ông .

Bộ xương có độ hoàn chỉnh đáng kinh ngạc: nó bảo tồn được 183 mảnh xương hóa thạch, đạt khoảng 63% tổng số xương về mặt số lượng, và những mảnh xương này chiếm ước tính 75–80% tổng khối lượng của con vật . Điều này đưa Gus vào hàng ngũ những mẫu vật T. rex hoàn chỉnh nhất từng được phát hiện.

Kích thước vật lý

Gus là một trong những mẫu vật T. rex lớn nhất từng được tìm thấy:

• Chiều dài: khoảng 11,6 mét (38 feet) từ mũi đến đuôi
• Chiều cao: khoảng 3,8 mét (12,5 feet) tính đến hông
• Chiều dài hộp sọ: 137 cm (54 inch)
• Chiều dài xương đùi: 128 cm (50,39 inch) — lớn hơn xương đùi của mẫu vật T. rex nổi tiếng "Stan"

Bộ xương cũng bao gồm một bộ xương sườn bụng (gastralia) cực kỳ hiếm, thường không được tìm thấy còn nguyên vẹn và gắn kết cùng nhau trong các mẫu vật bảo tàng . Trên xương còn lưu lại dấu vết hóa thạch của một cuộc sống tiền sử đầy bạo lực: các vết gãy đã lành, dấu cắn trên hộp sọ và cơ thể, cũng như bằng chứng về các cuộc chiến cổ đại hoặc bị ăn xác thối .

Giá ước tính trước bán hàng và các kỷ lục đấu giá trước đó

Mẫu vật	Giá bán	Năm đấu giá	Giá ước tính trước bán
T. rex "Stan"	31,8 triệu USD	2020	6–8 triệu USD
Stegosaurus "Apex"	44,6 triệu USD	2024	Không được công bố rõ ràng
T. rex "Gus"	50,1 triệu USD	2026	20–30 triệu USD

Với 50,1 triệu USD, Gus đã phá vỡ kỷ lục trước đó do Stegosaurus "Apex" (44,6 triệu USD năm 2024) nắm giữ, vốn đã vượt qua T. rex "Stan" (31,8 triệu USD năm 2020) . Mức ước tính 20–30 triệu USD trước bán hàng đã là mức cao nhất từng được đưa ra cho một bộ xương khủng long trước khi đấu giá .

Chi tiết đấu giá và quá trình trả giá

Phiên đấu giá nằm trong khuôn khổ "Lịch sử Tự nhiên bao gồm Gus Rex" (Natural History including Gus Rex) của Sotheby's, được tổ chức tại New York vào ngày 14 tháng 7 năm 2026 và là sự kiện chính của Tuần lễ Geek (Geek Week) của Sotheby's . Giá khởi điểm là 19 triệu USD . Sotheby's chấp nhận tiền điện tử (cryptocurrency) như một phương thức thanh toán cho lô hàng này . Phiên đấu giá được chỉ định là một cuộc đấu giá "món đồ mang tính lịch sử" (monumental item) trong khuôn khổ phiên đấu giá lịch sử tự nhiên lớn hơn .

Danh tính người mua

Danh tính của người mua chưa được tiết lộ trong bất kỳ bài đưa tin nào sau phiên đấu giá .

Bối cảnh giá hóa thạch tăng cao

Thị trường đấu giá hóa thạch đã chứng kiến sự tăng trưởng bùng nổ trong những năm gần đây. Stan được bán với giá 31,8 triệu USD vào năm 2020, Apex với giá 44,6 triệu USD vào năm 2024, và giá cuối cùng của Gus là 50,1 triệu USD tiếp nối xu hướng đi lên này . Người đứng đầu bộ phận khoa học và lịch sử tự nhiên toàn cầu của Sotheby's, Cassandra Hatton, là nhân vật chủ chốt trong xu hướng này, liên tục mang những mẫu vật khủng long có giá trị cao ra đấu giá .

Thị trường này được thúc đẩy bởi các nhà sưu tập siêu giàu, những người coi hóa thạch khủng long như một tài sản địa vị (status asset) tương tự như tác phẩm nghệ thuật đắt giá . Các nhà phê bình cảnh báo rằng giá cả leo thang đang loại các bảo tàng ra khỏi cuộc chơi mua lại các mẫu vật quan trọng, buộc hóa thạch phải rơi vào tay tư nhân, nơi chúng có thể không còn được các nhà khoa học và công chúng tiếp cận .

Phản ứng trái chiều từ các nhà cổ sinh vật học

Việc bán Gus đã làm sống lại cuộc tranh luận kéo dài trong cộng đồng cổ sinh vật học.

Lo ngại về sự mất mát đối với khoa học: Nhiều nhà cổ sinh vật học cho rằng các hóa thạch có tầm quan trọng khoa học như vậy thuộc về các bảo tàng và viện nghiên cứu công cộng, không phải các bộ sưu tập tư nhân. Một khi được bán cho tư nhân, mẫu vật có thể biến mất khỏi tầm với của các nhà khoa học . Nhà cổ sinh vật học Scott Persons, người phụ trách Bảo tàng Bang Nam Carolina, đã cảnh báo rằng giá cao phản ánh "sự gia tăng nhu cầu thị trường" và lập luận rằng số tiền đó nên được dùng để tài trợ cho các chương trình nghiên cứu của bảo tàng .

Các nhà cổ sinh vật học thương mại phản bác rằng việc bán cho tư nhân tài trợ cho các cuộc khai quật trong tương lai mà lẽ ra sẽ không bao giờ diễn ra, và nhiều hóa thạch quan trọng đã được phát hiện nhờ vào động cơ tài chính .

Kêu gọi các hạn chế pháp lý: BBC đưa tin rằng cuộc tranh luận đã trở nên gay gắt hơn khi giá cả tăng từ hàng triệu lên hàng chục triệu đô la, với một số nhà khoa học kêu gọi các hạn chế pháp lý đối với việc bán hóa thạch tư nhân đối với các mẫu vật có ý nghĩa khoa học . Các vụ bán hàng nổi tiếng trước đây — như vụ bán Stan với giá 31,8 triệu USD vào năm 2020 — cũng gây ra phẫn nộ tương tự, với các chuyên gia như nhà cổ sinh vật học Steve Brusatte của Đại học Edinburgh cho rằng các nhà đấu giá biến các mẫu vật quý giá thành "thứ đồ chơi của giới nhà giàu" .