Bán đảo Crimea sụp đổ: Chiến dịch UAV của Ukraine bóp nghẹt 'mạch máu' của Nga

Kể từ tháng 4/2026, Lực lượng Hệ thống Không người lái (Unmanned Systems Forces) của Ukraine đã tiến hành một chiến dịch UAV có phương pháp — được gọi là "chiến dịch tấn công tầm trung" (middle strike campaign) ^E — với mục tiêu gây ra sự sụp đổ hoàn toàn về hậu cần tại Crimea do Nga chiếm đóng. Kết quả là cuộc khủng hoảng năng lượng và nhân đạo tồi tệ nhất trên bán đảo kể từ khi Moscow sáp nhập năm 2014, biến cuộc sống hàng ngày thành một chuỗi ngày mất điện, mất nước, xăng dầu phải phân phối theo định mức, và nền kinh tế mùa hè tan hoang.

Chiến lược của Ukraine nhắm vào các tuyến cung cấp nhiên liệu cho Crimea trên ba mặt trận cùng lúc: hành lang đường bộ và đường sắt từ đất liền Nga, lưới điện trên bán đảo, và — bắt đầu từ tháng 7 — tuyến đường biển thông qua "hạm đội bóng tối" (shadow fleet) gồm các tàu chở dầu bị trừng phạt của Nga ^ERN.

Nguyên nhân gốc rễ của cuộc khủng hoảng

Chiến dịch UAV "tấn công tầm trung" của Ukraine. Kể từ đầu tháng 4/2026, Ukraine liên tục tập kích các xe bồn chở xăng, tàu hỏa, kho chứa dầu, đường ống dẫn dầu và các trạm biến áp dọc hành lang đất liền từ Nga và trên chính bán đảo Crimea ^NT. Chỉ riêng trong khoảng thời gian từ ngày 1 đến ngày 8 tháng 7, Ukraine tuyên bố đã bắn trúng 50 mục tiêu năng lượng và 53 mục tiêu quân sự trong một đợt không kích qua đêm ^U.

Tấn công các tàu chở dầu "hạm đội bóng tối". Đầu tháng 7, Ukraine leo thang bằng cách tấn công hàng chục tàu chở dầu thuộc "hạm đội bóng tối" của Nga chuyên chở nhiên liệu đến Crimea, đánh trúng 8 tàu trong một chiến dịch vào ngày 7 tháng 7 ^R. Đến ngày 10 tháng 7, chỉ huy lực lượng UAV của Ukraine cho biết 14 tàu Nga đã bị bắn trúng ở Biển Azov, nâng tổng số tàu bị tấn công trong 96 giờ lên 35 chiếc ^C. Điều này đã cắt đứt hiệu quả tuyến tiếp tế đường biển cho nhiên liệu.

Hậu quả: xăng dầu phải phân phối theo định mức và tình trạng khẩn cấp. Đến ngày 21 tháng 6, các trạm xăng trên khắp Crimea ngừng bán xăng cho cá nhân và doanh nghiệp ^R. Hệ thống phân phối xăng dầu dựa trên mã QR được áp dụng, sau đó liên tục bị thắt chặt — đầu tiên là hạn chế giao dịch tiền mặt, sau đó là ngừng phát hành phiếu mua mới ^RR. Ngày 26 tháng 6, chính quyền thân Nga tuyên bố tình trạng khẩn cấp trên toàn bán đảo ^RC.

Tuần thứ hai của các đợt mất điện và khủng hoảng nước

Cuộc khủng hoảng lên đến đỉnh điểm mới vào tuần thứ hai của tháng 7:

• Ngày 6 tháng 7: Một đợt mất điện trên toàn khu vực xảy ra ở Crimea sau một cuộc tấn công qua đêm của Ukraine làm tê liệt toàn bộ lưới điện. Krymenergo, công ty năng lượng nhà nước, xác nhận sự cố mất điện trên toàn bán đảo, viện dẫn "sự can thiệp từ bên ngoài" ^T. Một phụ nữ đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công này ^T.
• Ngày 7 tháng 7: Điện chỉ được khôi phục một phần ở Kerch. Ít nhất 7 trong số 11 quận của thành phố và 12 trong số 14 huyện của Crimea vẫn chìm trong bóng tối, bao gồm Simferopol, Dzhankoy, Saki, Alushta và Armyansk ^U.
• Ngày 8 tháng 7: Một làn sóng tấn công mới nhắm vào 6 trạm biến áp và 53 địa điểm quân sự, khiến nhiều khu vực rộng lớn của Crimea mất điện và nước trong ba ngày ^U.
• Tình trạng mất điện luân phiên và thiếu nước trở thành chuyện thường ngày, cư dân chia sẻ với The Moscow Times ^T.

Tác động đến cuộc sống hàng ngày của người dân

Xăng dầu và giao thông. Xăng gần như không thể mua được. Một cư dân nói với BBC: "Có xăng ở trạm đổ xăng nhưng họ không bán" ^B. Một người khác cho biết anh ta đã phải chuyển sang đi xe đạp ^B. Việc đi làm và mua thực phẩm ngày càng khó khăn, và giao thông công cộng bị hạn chế ^T.

Các doanh nghiệp đóng cửa và nền kinh tế mùa hè tan vỡ. Mùa du lịch hè ở Crimea — trụ cột của nền kinh tế địa phương — đã sụp đổ. Các trạm xăng ngừng bán cho doanh nghiệp ^R. Các trại hè và hoạt động giải trí cho trẻ em bị đình chỉ đến tháng 9 ^R. Các cửa hàng có ít hàng hơn trên kệ, và việc giao thực phẩm bị gián đoạn. Đầu tháng 7, 79% tổng số đặt phòng khách sạn ở Crimea đã bị hủy ^Y.

Thiếu thực phẩm và nước uống. Mất nước xảy ra sau mất điện vì các trạm bơm không có điện. Cư dân cho biết ngay cả việc mua thực phẩm cơ bản cũng trở thành cuộc đấu tranh hàng ngày ^T. "Không có gas, không có điện, không có thông tin liên lạc, không có khách du lịch," một báo cáo của RFE/RL tóm tắt ^R.

Thương vong dân sự. Ngày 21 tháng 6, một cuộc không kích bằng UAV của Ukraine vào Crimea khiến 4 người thiệt mạng và 28 người bị thương, theo thống đốc thân Nga ^R. Một phụ nữ thiệt mạng trong các cuộc tấn công ngày 6 tháng 7 gây ra mất điện trên toàn bán đảo ^T.

Tác động quân sự. Tình trạng thiếu nhiên liệu nghiêm trọng đến mức các đơn vị phòng không cơ động của Nga ở Crimea và khu vực Kherson bị mắc kẹt — chúng không thể di chuyển, theo nhóm đảng phái ATESH ^U.

Sự thay đổi trong phản ứng của Putin

Cuối tháng 6: "Một số thiếu hụt nhưng không nghiêm trọng." Ngày 28 tháng 6, Putin thừa nhận trên truyền hình nhà nước Nga rằng các cuộc tấn công của Ukraine đang gây ra tình trạng thiếu nhiên liệu, nhưng ông nhấn mạnh tình hình "không nghiêm trọng" và nói rằng Nga sẽ nhập khẩu thêm nhiên liệu và đẩy nhanh việc sửa chữa ^TC. Nhà tuyên truyền Điện Kremlin Pavel Zarubin lặp lại thông điệp này ^N.

Giữa tháng 7: Đe dọa quân sự "tương xứng". Đến ngày 13 tháng 7, tại diễn đàn "Tất cả vì Chiến thắng" của Mặt trận Nhân dân, giọng điệu của Putin đã cứng rắn hơn. Ông đe dọa Ukraine sẽ leo thang chiến tranh, khẳng định phản ứng của Nga sẽ "mang tính tương xứng" — ngụ ý các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng của Ukraine để trả đũa — và cảnh báo rằng kẻ thù sẽ "cảm nhận được điều đó ngày càng nhiều hơn" ^N.

Sự thừa nhận rộng rãi hơn của Nga. Phó thủ tướng Nga xác nhận vào ngày 10 tháng 7 rằng các cuộc tấn công của Ukraine vào cơ sở hạ tầng năng lượng đã gây ra tình trạng thiếu xăng trên toàn quốc, và Nga đang tìm kiếm nguồn nhập khẩu nhiên liệu khẩn cấp ^A.

Ý nghĩa của cuộc khủng hoảng

Crimea đang trải qua cuộc khủng hoảng năng lượng và nhân đạo nghiêm trọng nhất kể từ vụ sáp nhập năm 2014. Chiến dịch UAV của Ukraine đã cắt đứt thành công các tuyến cung cấp nhiên liệu đường bộ, đường sắt và đường biển, gây ra một loạt các đợt mất điện, mất nước, phân phối xăng dầu, đóng cửa doanh nghiệp và trại hè, cũng như khó khăn cho dân thường trên toàn bán đảo. Thông điệp công khai của Putin đã chuyển từ việc đánh giá thấp cuộc khủng hoảng sang đe dọa leo thang trực tiếp — một dấu hiệu cho thấy Điện Kremlin không tìm ra cách để bảo vệ hoặc tiếp tế cho bán đảo. Người dân đang phải đối mặt với thực tế hàng ngày là khan hiếm nhiên liệu, điện nước không ổn định, cửa hàng trống rỗng và không có hồi kết rõ ràng ^TN.