Châu Âu 2026: Số người chết vì nắng nóng, nguyên nhân từ biến đổi khí hậu và những phát hiện khoa học then chốt

Pháp — Cơ quan Y tế Công cộng Pháp (Santé publique France) ước tính 2.025 ca tử vong vượt mức do mọi nguyên nhân trong tuần từ 22-28/6, tăng 29,1% so với tuần trước đó . Bộ trưởng Y tế Pháp Stéphanie Rist đã xác nhận con số này và cảnh báo số người chết có thể tăng lên khi có thêm dữ liệu . Pháp cũng ghi nhận ít nhất 300 ca tử vong vượt mức chỉ riêng trong các đợt nắng nóng tháng 5 .

Hà Lan — Khoảng 480 ca tử vong vượt mức đã được báo cáo trong đợt nắng nóng tháng 6 .

Tổng số trên toàn châu Âu — Tính đến ngày 5/7, đã có hơn 5.600 ca tử vong vượt mức dự kiến được báo cáo trên khắp một số quốc gia châu Âu . Reuters đưa tin rằng dữ liệu từ EuroMOMO cho thấy hơn 10.000 ca tử vong vượt mức trên khắp Tây Âu trong đợt nắng nóng cuối tháng 6, với hơn 9.000 ca ở những người từ 65 tuổi trở lên . Tạp chí New Scientist đã công bố một dự báo sớm (dựa trên mối quan hệ lịch sử giữa nhiệt độ và tỷ lệ tử vong) ước tính rằng đợt nắng nóng từ 22-28/6 có thể đã giết chết từ 17.000 đến 25.000 người trên khắp châu Âu — ước tính ở mức trung bình là khoảng 20.000 người chỉ trong một tuần .

Các phát hiện về lượng khí thải (Climate attribution)

World Weather Attribution (WWA) kết luận đợt nắng nóng cuối tháng 6 là "gần như không thể xảy ra" nếu không có biến đổi khí hậu do con người gây ra — đây là đợt nắng nóng nghiêm trọng và lan rộng nhất từng được ghi nhận trong khu vực nghiên cứu . WWA phát hiện ra rằng nhiệt độ ban đêm tăng cao đã có khả năng xảy ra cao gấp 100 lần so với chỉ hai thập kỷ trước . Phân tích này cũng lưu ý rằng đợt nắng nóng đã nóng hơn khoảng 3,5°C so với một sự kiện tương tự trong khí hậu thời kỳ tiền công nghiệp .

Phân tích của Đại học Imperial College London cho thấy biến đổi khí hậu đã làm tăng thêm 3-4°C vào nhiệt độ tối đa trong các đợt nắng nóng ở Anh và là nguyên nhân gây ra khoảng 42% số ca tử vong liên quan đến nhiệt ở Anh và xứ Wales . Một nghiên cứu riêng biệt trên 12 thành phố châu Âu phát hiện ra rằng biến đổi khí hậu đã làm tăng gần gấp ba số ca tử vong do nhiệt, nâng tổng số lên khoảng 1.500 ca .

Các diễn biến về chính sách và phản ứng

Cảnh báo từ WHO — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo rằng "những tuần chết chóc hơn có thể còn ở phía trước" khi tình trạng nắng nóng khắc nghiệt tiếp diễn trên khắp lục địa, đồng thời kêu gọi các chính phủ duy trì các kế hoạch hành động về sức khỏe nhiệt độ .

Hà Lan — Chính phủ Hà Lan đã kích hoạt lại Kế hoạch Nhiệt độ Quốc gia vào ngày 12/7 để ứng phó với tình trạng nhiệt độ cao tiếp diễn và những lo ngại về tỷ lệ tử vong .

Nghị viện châu Âu — Vào ngày 8 tháng 7 năm 2026, Nghị viện châu Âu đã tổ chức một cuộc tranh luận về việc tăng cường khả năng sẵn sàng của EU đối với các đợt nắng nóng và cháy rừng tái diễn, với các nhà lập pháp kêu gọi tăng cường hệ thống cảnh báo sớm, phối hợp xuyên biên giới và tài trợ cho thích ứng với khí hậu .

Cháy rừng và các kỷ lục nhiệt độ

• Các kỷ lục nhiệt độ đã bị phá vỡ trên khắp lục địa. Vương quốc Anh ghi nhận ngày nóng nhất trong tháng 6 — 37,7°C (99,9°F) tại Lingwood, Norfolk vào ngày 26 tháng 6 — là ngày nóng thứ sáu từng được ghi nhận trong lịch sử nước này . Đợt nắng nóng được mô tả là sớm nhất và dữ dội nhất từng được ghi nhận đối với một số quốc gia .
• Cháy rừng và diện tích bị thiêu rụi trên mức trung bình đã được báo cáo trên khắp Pháp, Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha, làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng y tế với các cảnh báo về chất lượng không khí và sơ tán .

Các lưu ý quan trọng

• Tất cả số liệu tử vong đều là sơ bộ và dựa trên mô hình tử vong vượt mức do mọi nguyên nhân. Các con số cuối cùng có thể sẽ thay đổi khi dữ liệu đăng ký tử vong hoàn chỉnh được tổng hợp trong những tháng tới .
• Con số 20.000 người chết trong một tuần là ước tính sơ bộ dựa trên mối quan hệ lịch sử giữa nhiệt độ và tỷ lệ tử vong, không phải từ số liệu quan sát được trên tất cả các quốc gia .