Sony chính thức 'khai tử' đĩa game PlayStation từ năm 2028: Toàn bộ sự thật về quyết định gây tranh cãi, phản ứng dữ dội và tương lai của PS6

Ngày 1/7/2026, Sony tuyên bố một quyết định chấn động toàn bộ ngành công nghiệp game: kể từ tháng 1/2028, hãng sẽ ngừng sản xuất hoàn toàn đĩa game vật lý cho mọi tựa game PlayStation mới. Kể từ thời điểm đó, các tựa game chỉ có thể được mua dưới dạng tải về kỹ thuật số hoặc mã số bên trong hộp bán tại cửa hàng . Các đĩa game cũ và các tựa game phát hành trước thời điểm này vẫn được sản xuất, nhưng điều này đánh dấu sự kết thúc của kỷ nguyên đĩa vật lý cho một trong những nền tảng game lớn nhất thế giới .

Quyết định này vấp phải làn sóng phản đối ngay lập tức từ các nhà bán lẻ, các nhà bảo tồn game và người chơi. Nhưng thời điểm công bố, chỉ vài ngày sau khi Sony xác nhận sẽ xóa hơn 550 bộ phim đã mua khỏi thư viện người dùng, đã tạo ra một 'cơn bão hoàn hảo', làm bùng lên cuộc tranh luận toàn cầu về việc ai thực sự sở hữu nội dung số.

Hiệp hội Bán lẻ Anh lên án mạnh mẽ

Sự chỉ trích mạnh mẽ nhất từ các tổ chức đến từ Hiệp hội Giải trí và Bán lẻ Kỹ thuật số Anh (ERA), đại diện cho hầu hết các nhà bán lẻ game lớn như Amazon, Game, Sainsbury's và HMV. ERA gọi quyết định của Sony là 'chiến thắng của sự thuận tiện cho tập đoàn trên quyền lợi của người tiêu dùng' . Tổ chức này cho rằng động thái này chỉ phục vụ lợi nhuận của Sony chứ không phải lợi ích của người dùng .

ERA nhấn mạnh rằng 'loại bỏ đĩa không phải là sự tiến bộ' . Tổ chức này cũng cảnh báo rằng quyết định này sẽ tàn phá thị trường bán lẻ vật lý, vốn dù đã thu hẹp đáng kể nhưng vẫn là một phần quan trọng của nền kinh tế phố cao .

Chuỗi bán lẻ lớn tại Anh Game tuyên bố riêng rẽ rằng họ 'sẽ không ngồi yên' và cảnh báo về những hậu quả nghiêm trọng cho khu vực mua sắm trung tâm nước Anh . Một nhà bán lẻ độc lập đã phát động bản kiến nghị 'Đừng giết chết đĩa' trên change.org và thu về hơn 200.000 chữ ký chỉ trong một tuần .

Cựu chủ tịch PlayStation Shawn Layden: 'Quyết định bảng tính thuần túy'

Shawn Layden, cựu chủ tịch Sony Interactive Entertainment Worldwide Studios và là nhân viên kỳ cựu 32 năm của Sony, đã đưa ra lời giải thích có thẩm quyền nhất về lý do công ty đưa ra quyết định này. Trong một loạt các cuộc phỏng vấn, Layden mô tả quyết định này là 'khá kịch tính' và là một 'quyết định bảng tính' thuần túy, được thúc đẩy bởi kinh tế học .

Những điểm chính từ các cuộc phỏng vấn của ông:

• Kinh tế của đĩa vật lý không còn hiệu quả. Layden giải thích rằng doanh số kỹ thuật số hiện chiếm khoảng 80% thị trường nhưng tạo ra khoảng 95% doanh thu cho các nhà phát hành. Khoảng 20% khách hàng mua đĩa vật lý chỉ mang lại khoảng 5% lợi nhuận . Chi phí sản xuất, phân phối và bán lẻ đĩa không còn xứng đáng.
• Không phải vì game cũ hay quyền kiểm soát người dùng. Layden nói rõ rằng ông không nghĩ việc nhắm vào thị trường game second-hand là yếu tố quyết định. Quyết định này hoàn toàn dựa trên sự suy giảm kinh tế của việc duy trì các nhà máy sản xuất đĩa .
• Ông gọi đây là 'khá buồn' với tư cách một người hâm mộ. 'Với tư cách là một người hâm mộ', Layden nói rằng ông thấy sự thay đổi này là đáng tiếc nhưng coi đó là một sự tiến hóa tất yếu của thị trường . Ông lưu ý rằng Sony đã cân nhắc quyết định này trong nhiều năm .
• Quyết định có thể 'ảnh hưởng nặng nề' đến Xbox và Nintendo. Layden cảnh báo rằng động thái này có thể đẩy nhanh sự chuyển dịch toàn ngành, với Microsoft và Nintendo có thể sẽ làm theo vào đầu những năm 2030 .
• Về PS6: Layden từng lập luận vào năm 2025 rằng Sony 'không thể' ra mắt PS6 không đĩa vì cơ sở người dùng toàn cầu quá lớn, đặc biệt ở những khu vực có Internet kém . Tuy nhiên, với thời điểm kết thúc đĩa là tháng 1/2028 — ngay khi PS6 dự kiến ra mắt — máy chơi game thế hệ tiếp theo gần như chắc chắn sẽ là máy kỹ thuật số mặc định .

Cuộc khủng hoảng quyền sở hữu kỹ thuật số: 551 bộ phim bị xóa

Thông báo về đĩa game được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Sony tiết lộ sẽ xóa vĩnh viễn hơn 551 bộ phim và chương trình TV đã mua khỏi thư viện kỹ thuật số của người dùng PlayStation tại Anh vào ngày 1/9/2026, do thỏa thuận cấp phép với StudioCanal hết hạn . Sony không hoàn tiền, không bồi thường và không xin lỗi .

Các tựa phim bị ảnh hưởng bao gồm nhiều tác phẩm kinh điển: Terminator 2: Judgment Day, Paddington, Paddington 2, Pan's Labyrinth, Hot Fuzz, Apocalypse Now, Rambo, Total Recall và Bridget Jones's Diary .

Giới phê bình ngay lập tức liên kết hai sự kiện này. Ars Technica có tiêu đề 'Sony xóa nội dung kỹ thuật số khỏi thư viện; chúng ta được nhắc nhở rằng mình không sở hữu những gì mình mua' . TechRadar gọi đây là 'điều này nên là bất hợp pháp' và lưu ý rằng cuộc tranh cãi đang thúc đẩy sự quan tâm trở lại đối với đĩa Blu-ray 4K như là định dạng sở hữu đáng tin cậy duy nhất .

Đối với nhiều người, vụ xóa phim là một minh chứng sống động cho những rủi ro của một tương lai hoàn toàn kỹ thuật số — nội dung bạn 'mua' có thể bị thu hồi khi thỏa thuận cấp phép hết hạn. Thời điểm này đã thổi bùng làn sóng phản đối người tiêu dùng đối với chiến lược ưu tiên kỹ thuật số của Sony, khi game thủ và nhà báo cho rằng từ bỏ đĩa đồng nghĩa với từ bỏ hình thức sở hữu thực sự cuối cùng .

Hệ lụy rộng hơn: PS6, ngành công nghiệp và quyền lợi người tiêu dùng

• PS6 gần như chắc chắn không có ổ đĩa mặc định: Hạn chót tháng 1/2028 đồng nghĩa với việc PlayStation 6 (dự kiến ra mắt năm 2027–2028) gần như chắc chắn sẽ ra mắt không có ổ đĩa, hoặc ổ đĩa chỉ là phụ kiện đắt tiền dành cho tương thích ngược .
• Hiệu ứng domino trong ngành: Layden và nhiều nhà phân tích dự đoán Xbox và Nintendo sẽ chịu áp lực phải làm theo, chấm dứt kỷ nguyên đĩa trên mọi máy chơi game lớn vào đầu những năm 2030 . Đáng chú ý, các bản vật lý của Grand Theft Auto VI đã được thông báo là sẽ phát hành không kèm đĩa trước khi Sony đưa ra thông báo .
• Đe dọa đến các cửa hàng game truyền thống: ERA và Game UK cảnh báo quyết định này có thể tàn phá các cửa hàng game vật lý. Nhà báo game người Anh Vikki Blake gọi đây là một 'đòn giáng mạnh vào quyền lợi người tiêu dùng', ảnh hưởng đặc biệt đến những game thủ có thu nhập thấp phụ thuộc vào việc trao đổi hoặc mượn game .
• Khủng hoảng bảo tồn game: Tổ chức Lịch sử Game (Video Game History Foundation) bày tỏ lo ngại sâu sắc, lưu ý rằng nếu các nền tảng loại bỏ phương tiện vật lý và các cửa hàng kỹ thuật số cũ, các viện bảo tàng và kho lưu trữ cần có giải pháp pháp lý để bảo tồn nội dung số .
• Điểm nóng về quyền lợi người tiêu dùng: Sự kết hợp giữa việc chấm dứt đĩa và xóa phim đã mua đã làm sống lại các cuộc tranh luận về quyền sở hữu kỹ thuật số, quyền sửa chữa và khả năng can thiệp của các cơ quan quản lý ở Anh và EU .

Kết luận

Quyết định chấm dứt sản xuất đĩa game vật lý của Sony vừa là một phép tính kinh tế thuần túy trên bảng tính, vừa là một cột mốc quan trọng cho ngành công nghiệp game. Động thái này được thúc đẩy bởi một thực tế kinh tế không thể chối cãi: khoảng 20% khách hàng vẫn mua game vật lý chỉ tạo ra khoảng 5% lợi nhuận, khiến toàn bộ hệ sinh thái sản xuất và phân phối trở nên không cần thiết đối với Sony. Nhưng việc đồng thời xóa sổ các bộ phim kỹ thuật số đã mua đã phơi bày sự thật khó chịu của tương lai hoàn toàn kỹ thuật số: khi bạn mua kỹ thuật số, bạn chẳng sở hữu gì cả.

Đối với game thủ, sự lựa chọn đang trở nên rõ ràng: chấp nhận sự tiện lợi của kỹ thuật số và chấp nhận rằng thư viện của bạn có thể bị tước đoạt, hoặc đấu tranh cho phương tiện vật lý khi nó vẫn còn tồn tại. Với việc PS6 gần như chắc chắn là máy chơi game kỹ thuật số hoàn toàn và thời điểm kết thúc đĩa đã được ấn định, sự lựa chọn đó có thể sẽ không còn tồn tại lâu nữa.