Giá smartphone tăng vọt vì khủng hoảng chip nhớ do AI: Thị trường hai tốc độ hình thành

Lượng smartphone xuất xưởng toàn cầu đã giảm 11% so với cùng kỳ năm ngoái trong quý II/2026, đánh dấu quý II tồi tệ nhất kể từ năm 2013, theo ước tính sơ bộ của Counterpoint Research . Nguyên nhân gốc rễ là một cuộc khủng hoảng thiếu hụt chip nhớ do nguồn cung. Nhu cầu bùng nổ về chip nhớ DRAM và NAND flash cho các hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) đã chuyển hướng năng lực sản xuất khỏi chip nhớ dành cho thiết bị di động, gây ra tình trạng thiếu hụt và đẩy giá chip lên mức cao kỷ lục cho các nhà sản xuất smartphone . Không giống như các đợt suy thoái trước đây do nhu cầu người tiêu dùng yếu, cuộc khủng hoảng lần này bắt nguồn từ phía cung — điểm nghẽn chính là nguồn cung chip LPDDR và NAND cho di động không thể theo kịp .

IDC mô tả đây là "một cuộc khủng hoảng chưa từng có", dự báo thị trường cả năm sẽ giảm 13,9%, chỉ còn khoảng 1,09 tỷ chiếc . Một yếu tố phụ khác là chiến tranh Mỹ - Iran, làm gia tăng bất ổn kinh tế vĩ mô và kìm hãm thêm tăng trưởng .

Các nhà sản xuất bị ảnh hưởng ra sao?

Tác động của cuộc khủng hoảng là không đồng đều. Thị trường đang bị phân cực: các ông lớn phân khúc cao cấp làm ăn tốt, trong khi các thương hiệu chuyên về máy giá rẻ hứng chịu thiệt hại nặng nề nhất.

Apple — đi ngược xu hướng với mức tăng trưởng 3% trong quý II/2026, nhờ nhu cầu mạnh mẽ cho dòng iPhone 16 và 17, cùng với tệp khách hàng cao cấp ít nhạy cảm về giá .

Samsung — cũng hoạt động tốt hơn mặt bằng chung và đã lấy lại vị trí số một về thị phần từ Apple, theo Counterpoint . Chuỗi cung ứng chip nhớ (DRAM/NAND) tích hợp (thông qua Samsung Semiconductor) giúp hãng này có lợi thế về chi phí.

Transsion (sở hữu các thương hiệu Tecno, Infinix, Itel), Xiaomi và Honor — đang phải đối mặt với mức suy giảm mạnh nhất. Những thương hiệu này phụ thuộc nhiều vào các dòng máy giá rẻ, dưới 150 USD (khoảng 3,7 triệu đồng), nơi chi phí chip nhớ chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng giá thành linh kiện. Điều này bào mòn lợi nhuận và buộc họ phải tăng giá hoặc cắt giảm tính năng . Một số mẫu máy dưới 150 USD thậm chí có nguy cơ biến mất hoàn toàn .

Oppo và Vivo — cũng ghi nhận sự sụt giảm đáng kể trong dự báo sản lượng, dù mức độ nhẹ hơn so với các thương hiệu giá rẻ .

Tình trạng thiếu chip nhớ và giá smartphone trong tương lai

Thời gian kéo dài của cơn khát chip: Nhiều công ty nghiên cứu dự đoán tình trạng này sẽ kéo dài sang tận năm 2027. IDC dự báo tăng trưởng nguồn cung DRAM và NAND trong năm 2026 sẽ ở dưới mức trung bình lịch sử, lần lượt là 16% và 17% so với năm ngoái, không đủ để đáp ứng nhu cầu . Counterpoint ước tính cơn khát này có thể kéo lùi ngành công nghiệp cho đến cuối năm 2027 .

Giá smartphone: Giá đang tăng mạnh trên toàn thị trường.

• Gartner dự báo giá smartphone sẽ tăng 13% trong năm 2026 .
• TechWire Asia báo cáo giá tăng 7% riêng tại thị trường châu Á .
• Phân khúc giá rẻ chịu áp lực lớn nhất, với cảnh báo rằng những chiếc điện thoại dưới 150 USD có thể sẽ biến mất .
• Giá bán trung bình đang chạm mức "chưa từng có" khi các nhà sản xuất chuyển chi phí chip nhớ tăng cao sang người tiêu dùng .

Tóm lại, thị trường đang đối mặt với sự thu hẹp do nguồn cung, dự kiến kéo dài đến năm 2027. Tác động mang tính phân cực: các thương hiệu cao cấp như Apple và Samsung trụ vững tương đối tốt, trong khi các thương hiệu Trung Quốc và châu Phi tập trung vào phân khúc giá rẻ phải gánh chịu hậu quả nặng nề nhất từ chi phí chip nhớ tăng cao và sản lượng sụt giảm.