Tại sao Qatar đình chỉ tất cả hoạt động hàng hải: Giải mã cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz ngày 12 tháng 7

Các cuộc tấn công tàu chở dầu ngày 7 tháng 7 đã thay đổi mọi thứ

Vào đêm ngày 6-7 tháng 7 năm 2026, ba tàu thương mại đã trúng đạn tại eo biển Hormuz. Nghiêm trọng nhất là tàu chở LNG Al Rekayyat của Qatar, bị trúng một vật thể bay (được báo cáo là máy bay không người lái hoặc tên lửa) khi đang quá cảnh gần bờ biển Oman, lúc vừa rời khỏi eo biển . Vụ tấn công đã gây ra hỏa hoạn trong phòng máy; thủy thủ đoàn đã được sơ tán và con tàu vẫn mắc kẹt ngoài khơi Oman . Đoạn ghi âm cuộc gọi cấp cứu (mayday) của thuyền trưởng, được Reuters xem xét, đã ghi lại khoảnh khắc đó: "Chúng tôi đang bị máy bay không người lái đâm vào mạn trái, phía trên phòng máy" .

Lần đầu tiên trong cuộc xung đột, Qatar đã công khai lên án Iran bằng tên. Bộ Ngoại giao đã triệu tập Phó Đại sứ Iran, trao công hàm phản đối chính thức, và ra tuyên bố coi Iran "hoàn toàn chịu trách nhiệm pháp lý" về vụ tấn công cũng như "mọi thiệt hại và hậu quả phát sinh" . Người phát ngôn Bộ Ngoại giao gọi đây là một "cuộc tấn công không thể chấp nhận được" nhằm vào hoạt động hàng hải quốc tế và nguồn cung năng lượng toàn cầu .

Hãng thông tấn bán chính thức Fars của Iran, dẫn nguồn tin từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), cho biết Hải quân IRGC đã nhắm mục tiêu vào hai tàu chở dầu cố gắng băng qua eo biển theo một tuyến đường do Mỹ hậu thuẫn qua Oman sau khi chúng không tuân thủ cảnh báo .

Bối cảnh thù địch Mỹ-Iran rộng lớn hơn: một dòng thời gian

Các cuộc tấn công tàu chở dầu diễn ra trong một cuộc xung đột rộng lớn hơn nhiều đã diễn ra từ đầu năm 2026:

• 28 tháng 2 năm 2026 — Mỹ và Israel phát động Chiến dịch Epic Fury, một chiến dịch quân sự chung chống lại Iran .
• Iran trả đũa bằng cách tấn công các căn cứ của Mỹ và các đồng minh trong khu vực, bao gồm Bahrain và Kuwait bằng máy bay không người lái và tên lửa .
• 27 tháng 3 năm 2026 — Iran khẳng định quyền kiểm soát eo biển Hormuz, cảnh báo tàu thuyền không được qua lại và tiến tới chính thức hóa việc thu phí .
• Cuối tháng 6 năm 2026 — Một thỏa thuận tạm thời mong manh đã đạt được giữa Mỹ và Iran để bắt đầu mở lại tuyến đường thủy. Thỏa thuận này nhanh chóng sụp đổ sau các cuộc tấn công mới .

Phản ứng quân sự của Mỹ, tuyên bố của ông Trump và việc thu hồi giấy phép dầu mỏ

Sau các cuộc tấn công ngày 7 tháng 7, quân đội Mỹ đã phát động một làn sóng tấn công mới nhằm vào Iran. Vào ngày 12 tháng 7, Mỹ tuyên bố đã tấn công 140 cơ sở quân sự của Iran trong đợt tấn công thứ ba trong tuần đó . Tổng thống Trump tuyên bố rằng thỏa thuận tạm thời với Iran đã "kết thúc" . Washington cũng thu hồi giấy phép cho phép Iran bán dầu — cùng một giấy phép đã từng là một phần của thỏa thuận tạm thời ngắn ngủi .

Mỹ khẳng định eo biển Hormuz vẫn mở, ngay cả khi IRGC của Iran nói rằng tuyến đường thủy này đã bị đóng cửa cho đến khi có thông báo mới .

Tại sao vụ tấn công tàu Al Rekayyat đã phá vỡ vai trò trung gian hòa giải của Qatar

Qatar từ lâu đã đóng một vai trò độc đáo như một kênh liên lạc bí mật giữa Washington và Tehran — duy trì các đường dây ngoại giao cởi mở với Iran ngay cả khi các đồng minh vùng Vịnh không làm vậy, đồng thời tổ chức các cuộc đàm phán song song về Afghanistan. Bằng cách tấn công một tàu chở LNG mang cờ Qatar, Iran đã trực tiếp động đến lợi ích kinh tế của Doha và công ty năng lượng quốc gia Nakilat của nước này .

Điều này đã đặt Doha vào một thế khó xử. Thay vì giữ vai trò trung lập, Qatar đã công khai đoạn tuyệt với Tehran — triệu tập đại sứ Iran, trao công hàm phản đối và đưa ra lời tố cáo công khai trực tiếp . Các nhà phân tích mô tả cuộc tấn công này đã thử thách và có khả năng phá vỡ lập trường trung gian hòa giải được vun đắp cẩn thận của Qatar — chính lập trường đã khiến Doha trở nên hữu ích cho cả hai bên .