Ba cuộc khủng hoảng năng lượng cùng lúc: Chiến tranh Mỹ-Iran, cấm dầu diesel Nga và khan hiếm nhiên liệu máy bay

2. Eo biển Hormuz và thị trường dầu mỏ

Eo biển Hormuz vẫn là tâm điểm của cuộc khủng hoảng nguồn cung dầu toàn cầu. Việc gần như đóng cửa hoàn toàn eo biển đã khiến hơn 13 triệu thùng dầu mỗi ngày bị mắc kẹt bên trong Vịnh Ba Tư hồi đầu năm, được mô tả là cú sốc nguồn cung dầu lớn nhất trong lịch sử .

• Tính đến đầu tháng 7 năm 2026, một số dòng chảy đã được nối lại — đôi khi đạt hơn 10 triệu thùng mỗi ngày — nhưng tình hình vẫn mong manh và biến động .
• Khoảng 80 quả thủy lôi hải quân vẫn chặn luồng trung tâm, và việc vận chuyển bình thường không thể hoàn toàn nối lại cho đến khi chúng được rà phá .
• Quân đội Iran cảnh báo tất cả các tàu chở dầu phải sử dụng các tuyến đường do IRGC cho phép nếu không sẽ phải đối mặt với 'một phản ứng mạnh mẽ' , và các vụ tấn công tàu thuyền gần eo biển vẫn tiếp diễn, bao gồm một tàu chở LNG của Qatar bị trúng đạn vào ngày 7 tháng 7 .
• Giá dầu biến động dữ dội theo từng tiêu đề: tăng sau vụ tấn công tàu ngày 7 tháng 7, sau đó giảm nhẹ khi dòng chảy tăng và các cuộc đàm phán nối lại .

3. Lệnh cấm xuất khẩu diesel của Nga

Nga đã áp dụng lệnh cấm hoàn toàn xuất khẩu diesel vào ngày 8–9 tháng 7 năm 2026, với lý do cuộc khủng hoảng nhiên liệu nội địa ngày càng sâu sắc do các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu của nước này . Phó Thủ tướng Alexander Novak đã công bố biện pháp này trong một cuộc họp truyền hình với Tổng thống Putin .

• Giá diesel bán buôn lập tức tăng vọt: giá diesel kỳ hạn của Mỹ tăng 11%, dầu gasoil kỳ hạn châu Âu tăng 13%, và giá diesel bán buôn của Anh tăng gần 14% chỉ trong một ngày .
• Lệnh cấm này làm trầm trọng thêm một cuộc khủng hoảng nguồn cung toàn cầu vốn đã nghiêm trọng. Nga là nước xuất khẩu diesel đường biển lớn thứ hai thế giới, và tồn kho nhiên liệu toàn cầu đã ở mức thấp nguy hiểm .
• Lệnh cấm được dự đoán sẽ đẩy giá bán lẻ xăng dầu trên toàn thế giới tăng cao trong suốt mùa hè .

4. Thiếu hụt nhiên liệu máy bay và du lịch hàng không mùa hè

Chiến tranh Iran và việc đóng cửa Hormuz đã thắt chặt nguồn cung nhiên liệu máy bay toàn cầu, trực tiếp làm gián đoạn mùa du lịch hè cao điểm ở Bắc bán cầu .

• Tổng Giám đốc IATA Willie Walsh cảnh báo về tình trạng thiếu nhiên liệu máy bay 'không thể tránh khỏi' sẽ đẩy giá vé máy bay tăng, trong đó châu Á dự kiến bị ảnh hưởng đầu tiên, sau đó đến châu Âu .
• Bloomberg đưa tin rằng việc gần như ngừng hoạt động vận chuyển qua Hormuz đã buộc các nhà máy lọc dầu trên toàn thế giới phải cắt giảm sản xuất nhiên liệu máy bay, đe dọa làm đảo lộn kế hoạch nghỉ mát .
• Một số hãng hàng không châu Âu (ví dụ: TUI) đã công khai đánh giá thấp rủi ro, nhưng các nhà phân tích và IEA cảnh báo về tình trạng thiếu hụt 'mang tính hệ thống' có khả năng dẫn đến hàng trăm chuyến bay bị hủy .
• Đến giữa tháng 5 năm 2026, các hãng hàng không đã bắt đầu hủy chuyến bay và tăng giá vé khi cuộc khủng hoảng hiện thực hóa .