Bên trong cuộc 'tháo dỡ nhà máy 46 ngày' của Tesla: Dây chuyền Model S và X biến thành nhà máy robot Optimus

Tesla đã chính thức 'nghỉ hưu' vĩnh viễn hai trong số những mẫu xe mang tính biểu tượng nhất của mình - sedan Model S và SUV Model X - và chuyển đổi dây chuyền lắp ráp tại nhà máy Fremont, California thành dây chuyền sản xuất robot hình người quy mô lớn đầu tiên trên thế giới. Toàn bộ quá trình tháo dỡ chỉ kéo dài 46 ngày, và không gian này hiện đang được chuẩn bị cho robot Optimus thế hệ thứ 3 (Gen 3) của Tesla.

Đây không phải là một sự điều chỉnh nhỏ. Đó là một sự xoay trục chiến lược căn bản từ một nhà sản xuất ô tô thành một nhà sản xuất robot, và nó đi kèm với những rủi ro to lớn. Dưới đây là cái nhìn chi tiết về dòng thời gian, những con số và câu hỏi cốt lõi mà các nhà đầu tư đang phải đối mặt.

Cuộc tháo dỡ '46 ngày' và sự xoay trục của Fremont sang Optimus

Tesla đã công bố một đoạn video tua nhanh thời gian cho thấy cảnh tháo dỡ hoàn toàn dây chuyền lắp ráp Model S và Model X tại nhà máy Fremont, một quá trình chỉ mất 46 ngày. Những chiếc Model S và Model X cuối cùng đã lăn bánh khỏi dây chuyền vào ngày 9-10 tháng 5 năm 2026, khép lại 14 năm sản xuất cho Model S (kể từ tháng 6 năm 2012) và 11 năm cho Model X (kể từ tháng 9 năm 2015).

Elon Musk đã công bố kế hoạch kết thúc sản xuất trong cuộc họp báo cáo thu nhập quý 4 năm 2025 vào tháng 1 năm 2026, nói với các nhà đầu tư rằng đã đến lúc 'kết thúc các chương trình Model S và X một cách trang trọng'. Đợt sản xuất cuối cùng là phiên bản Signature Edition chỉ dành cho khách mời với khoảng 350 chiếc — 250 chiếc Model S Plaid và 100 chiếc Model X Plaid — được bán với giá 159.420 USD kèm hợp đồng không được bán lại trong vòng một năm.

Tesla mô tả quá trình tháo dỡ và xây dựng lại kéo dài bốn tháng là 'cực kỳ nhanh', và Musk đã đăng ảnh cùng nhóm kỹ thuật tại dây chuyền Optimus mới được chuyển đổi. Cùng một không gian nhà máy từng sản xuất những mẫu xe hàng đầu của Tesla nay là nơi đặt dây chuyền sản xuất robot hình người của công ty.

Dòng thời gian sản xuất Optimus và những cảnh báo của Musk

Kế hoạch sản xuất Optimus của Tesla đi kèm với những cảnh báo trực tiếp bất thường từ Musk về tốc độ ban đầu.

• Bắt đầu sản xuất thử nghiệm: Musk xác nhận trong cuộc họp báo cáo thu nhập quý 1 năm 2026 của Tesla rằng việc sản xuất Optimus Gen 3 sẽ bắt đầu tại Fremont vào cuối tháng 7 hoặc tháng 8 năm 2026 — khoảng bốn tháng sau khi những chiếc Model S và Model X cuối cùng rời dây chuyền. Bản cập nhật quý 1 năm 2026 liệt kê 'California Optimus' và 'Texas Optimus' là các hạng mục đang được xây dựng.

• Sản lượng ban đầu 'cực kỳ chậm': Musk đã nhiều lần điều chỉnh lại kỳ vọng. Vào tháng 1 năm 2026, ông gọi tốc độ sản xuất ban đầu là 'chậm đến mức khó chịu'. Trong cuộc họp báo cáo thu nhập quý 1, ông mô tả sản lượng ban đầu là 'khá chậm' và nói rằng 'thực sự không thể dự đoán' được tốc độ mở rộng quy mô vì Optimus có 10.000 bộ phận độc đáo trên một dây chuyền sản xuất hoàn toàn mới. Đầu tháng 7 năm 2026, Musk một lần nữa bác bỏ sự lạc quan trên nền tảng X, tuyên bố: 'Không. Sản xuất Optimus sẽ cực kỳ chậm lúc đầu vì mọi thứ đều mới. Nó không giống như chế tạo một chiếc ô tô.'

Bối cảnh rộng hơn: Kết quả giao hàng năm 2026 của Tesla

Việc chuyển đổi nhà máy diễn ra trong một năm đầy biến động đối với mảng kinh doanh xe hơi cốt lõi của Tesla.

• Quý 1 năm 2026: Khởi đầu yếu kém. Tesla đã giao 358.023 xe, thấp hơn mức dự báo đồng thuận của Phố Wall là khoảng 365.600 xe. Sản lượng (408.386 xe) vượt xa số lượng giao hàng hơn 50.000 xe, cho thấy nhu cầu suy yếu.

• Quý 2 năm 2026: Phục hồi mạnh mẽ. Tesla đã giao một kỷ lục 480.126 xe, tăng 25% so với cùng kỳ năm ngoái và vượt khoảng 74.000 xe so với ước tính đồng thuận là ~406.000 xe. Số liệu chính thức từ Quan hệ Nhà đầu tư của Tesla cho thấy 442.936 xe Model 3/Y được sản xuất và 467.762 xe được giao, cộng thêm 8.822 xe 'các mẫu khác' (đợt sản xuất cuối cùng của Model S và Model X). Sự bùng nổ trong quý 2 được thúc đẩy bởi sự phục hồi ở châu Âu và đã chấm dứt hai năm liên tiếp doanh số giao hàng hàng năm sụt giảm.

Câu hỏi trọng tâm mà các nhà đầu tư phải đối mặt

Liệu Tesla có thể mở rộng quy mô thành công từ một nhà sản xuất ô tô giao ~480.000 xe mỗi quý thành một nhà sản xuất 1 triệu robot hình người mỗi năm — một sản phẩm hoàn toàn khác với chuỗi cung ứng chưa được kiểm chứng, không có thị trường hiện tại và CEO cảnh báo rằng quá trình tăng tốc sẽ 'chậm đến mức khó chịu' và 'thực sự không thể dự đoán'?

Cuộc tranh luận cốt lõi là liệu việc chuyển đổi Fremont có phải là một sự phân bổ năng lực nhà máy một cách khôn ngoan cho một sản phẩm có khối lượng lớn trong tương lai, hay là một sự 'ăn thịt' sớm các dòng xe có lợi nhuận để đổi lấy một loại robot có thể không đạt được quy mô đáng kể trong nhiều năm. Với việc không có đơn vị Optimus nào được bán tính đến tháng 7 năm 2026, không có chương trình đặt hàng trước và chính Musk đang điều chỉnh kỳ vọng, luận điểm đầu tư hoàn toàn dựa trên giả định rằng Tesla có thể lặp lại những kỳ tích về đường cong học tập sản xuất mà họ đã đạt được với xe điện — nhưng lần này là cho một cỗ máy hình người với 10.000 bộ phận trong một ngành công nghiệp chưa bao giờ sản xuất vượt quá vài nghìn đơn vị mỗi năm.