Vì Sao IEA Liên Tục Cắt Giảm Dự Báo Dầu Nga Năm 2026?

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) không chỉ đưa ra một lần cắt giảm dự báo sản lượng dầu của Nga vào tháng 7/2026. Thay vào đó, IEA đã đưa ra một loạt các điều chỉnh giảm leo thang trong suốt năm 2026, mỗi lần đều do thiệt hại ngày càng nghiêm trọng đối với cơ sở hạ tầng năng lượng của Nga từ các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) của Ukraine. Đến giữa năm 2026, sản lượng dầu thô thực tế của Nga đã thấp hơn nhiều so với dự báo của chính IEA cho cả năm, trong khi dự báo nhu cầu dầu toàn cầu đồng thời sụp đổ do xung đột Iran-Mỹ và giá nhiên liệu cao.

Nguyên Nhân Khiến IEA Cắt Giảm Dự Báo Sản Lượng Dầu Của Nga

Động lực chính là các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine vào cơ sở hạ tầng năng lượng Nga — chứ không phải do các lệnh trừng phạt, quyết định của OPEC+, hay một cú sốc thị trường đơn lẻ. Các cuộc tấn công nhắm vào các nhà máy lọc dầu, cảng, đường ống và kho chứa, làm suy giảm dần khả năng sản xuất và chế biến dầu của Nga.

Các sự kiện kích hoạt chính:

• Các cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu của Nga tăng gấp đôi trong năm 2026, nhắm vào 8 trong số 10 nhà máy lọc dầu lớn nhất, một số bị tấn công nhiều lần . Hơn 50 cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ đã được ghi nhận từ cuối tháng Ba đến cuối tháng Sáu .
• Công suất lọc dầu 700.000 thùng/ngày (bpd) bị ảnh hưởng từ tháng Một đến tháng Năm 2026 . Đến cuối tháng Sáu, UAV Ukraine đã vô hiệu hóa hầu hết các nhà máy lọc dầu lớn ở khu vực châu Âu của Nga .
• IEA báo cáo rằng sản lượng dầu thô của Nga đã giảm khoảng 460.000 thùng/ngày so với cùng kỳ năm ngoái chỉ trong tháng Tư .
• Ít nhất 20% tổng công suất chế biến dầu của Nga đã ngừng hoạt động do các cuộc tấn công vào cảng, đường ống và nhà máy lọc dầu .

Dự Báo Mới Nhất của IEA So Với Số Liệu Sản Xuất Thực Tế

Khoảng cách giữa dự báo của IEA và sản lượng thực tế của Nga đã mở rộng đáng kể khi năm 2026 tiến triển:

Chỉ số	Số liệu	Nguồn
Sản lượng dầu thô thực tế của Nga, tháng 5/2026	~8,7 triệu thùng/ngày (thấp hơn ~5% so với tháng 5/2025)
Sản lượng Nga so với mục tiêu (tháng 5/2026)	Thấp hơn ~10% so với mục tiêu sản xuất
Dự báo cả năm 2026 của IEA (Báo cáo tháng 6)	~10,3 triệu thùng/ngày	, nhưng tốc độ thực tế thấp hơn nhiều
Dự báo của chính Nga (tháng 5/2026)	~10,26 triệu thùng/ngày (~511 triệu tấn) — gần như không đổi
Dự báo trước đó của IEA (tháng 3/2026)	9,3 triệu thùng/ngày — được duy trì tại thời điểm đó

Báo cáo thị trường dầu mỏ tháng 6/2026 của IEA vẫn đưa ra dự báo cả năm khoảng 10,3 triệu thùng/ngày, nhưng sản lượng thực tế tháng 5 là 8,7 triệu thùng/ngày đang thấp hơn nhiều so với mức đó — cho thấy rất có thể cần phải điều chỉnh giảm thêm . Bộ Kinh tế Nga cũng đã điều chỉnh giảm dự báo sản xuất và xuất khẩu dầu khí cho giai đoạn 2026–2029 vào tháng 5/2026 .

Tác Động của Các Cuộc Tấn Công Bằng UAV Đến Sản Xuất và Lọc Dầu

Thiệt hại vật chất từ các cuộc tấn công bằng UAV đã tạo ra hiệu ứng dây chuyền trên toàn bộ lĩnh vực dầu mỏ của Nga:

• Hoạt động của các nhà máy lọc dầu bị đình trệ ít nhất đến giữa năm 2026, theo IEA ngay từ tháng 10/2025 .
• Việc đóng cửa nhà máy lọc dầu buộc Nga phải xuất khẩu nhiều dầu thô hơn — xuất khẩu dầu thô qua các cảng phía Tây đạt mức cao nhất trong 8 tháng vào tháng 5, tăng 15% so với tháng 4, vì Nga không còn khả năng chế biến nó trong nước .
• Tình trạng thiếu nhiên liệu lan rộng khắp nước Nga, chính phủ lần đầu tiên thừa nhận "có những phức tạp tạm thời trong nguồn cung" .
• Nhà máy lọc dầu Moscow (thuộc sở hữu của Gazpromneft) bị hư hại trong một cuộc tấn công bằng UAV vào ngày 16 tháng 6 .
• Các nhà máy lọc dầu ở miền Trung nước Nga buộc phải ngừng hoạt động hoặc cắt giảm mạnh sản lượng sau làn sóng tấn công bằng UAV vào tháng 5 .

Xuất Khẩu Dầu của Nga: Nghịch Lý Gia Tăng Dầu Thô, Giảm Sản Phẩm

Một mô hình phản trực giác đã xuất hiện: trong khi sản lượng dầu của Nga giảm, xuất khẩu dầu thô lại tăng — bởi vì các nhà máy lọc dầu bị hư hại không thể chế biến dầu, buộc Moscow phải vận chuyển nhiều dầu thô hơn ra nước ngoài . Nhưng khối lượng xuất khẩu tổng thể lại kể một câu chuyện phức tạp hơn:

• Xuất khẩu dầu thô qua các cảng phía Tây đạt mức cao nhất trong 8 tháng vào tháng 5/2026 do các cuộc tấn công bằng UAV hạn chế hoạt động lọc dầu trong nước .
• Xuất khẩu dầu và nhiên liệu của Nga trong tháng 2/2026 ở mức thấp nhất kể từ khi bắt đầu chiến tranh Ukraine, theo IEA .
• Nga đã lên kế hoạch cắt giảm xuất khẩu tháng 6 để ưu tiên vận hành các nhà máy lọc dầu trong nước khi cố gắng khởi động lại các cơ sở bị hư hại .
• Các lệnh trừng phạt của phương Tây đối với Nga tiếp tục hạn chế dòng chảy thương mại trong suốt thời kỳ này.

Xu Hướng Nhu Cầu Dầu Toàn Cầu Rộng Lớn Hơn: Từ Dư Thừa Đến Sụp Đổ

Trong khi nguồn cung của Nga bị gián đoạn, nhu cầu dầu toàn cầu đã trải qua một sự đảo ngược đáng kinh ngạc. Các dự báo nhu cầu của IEA cho năm 2026 đã bị cắt giảm dần dần khi xung đột Iran-Mỹ, giá cao và việc phân phối nhiên liệu theo hạn ngạch đã phá hủy tiêu thụ:

• Tháng 1/2026 (IEA): Dự báo tăng trưởng nhu cầu dầu toàn cầu khoảng 930.000 thùng/ngày .
• Tháng 2/2026 (IEA): Cắt giảm kỳ vọng tăng trưởng nhu cầu, với lý do giá tăng cao .
• Tháng 4/2026 (IEA): Báo hiệu nhu cầu dầu toàn cầu sẽ giảm trong năm 2026, do xung đột Iran-Mỹ hạn chế nguồn cung và đẩy chi phí lên cao .
• Tháng 5/2026 (IEA): Dự kiến nhu cầu dầu toàn cầu sẽ giảm 420.000 thùng/ngày xuống còn ~104 triệu thùng/ngày — mức giảm lớn gấp 5 lần so với dự báo của tháng trước .
• Tháng 6/2026 (IEA, mới nhất): Cắt giảm dự báo nhu cầu năm 2026 thêm 700.000 thùng/ngày so với tháng 5, hiện thấy mức giảm 1,1 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ xuống còn khoảng 103,3 triệu thùng/ngày. Lượng cung trong quý 2/2026 đã giảm mạnh 5 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ do giá nhiên liệu cao hơn và sự gián đoạn .

Bức Tranh Tổng Thể

Việc IEA cắt giảm dự báo sản lượng dầu của Nga không phải là một sự kiện đơn lẻ vào tháng Bảy mà là một loạt các điều chỉnh giảm dần trong các báo cáo hàng tháng năm 2026, mỗi lần do thiệt hại từ máy bay không người lái ngày càng tồi tệ hơn. Bức tranh vào giữa năm 2026 cho thấy:

• Nguồn cung của Nga bị ảnh hưởng bởi các cuộc tấn công bằng UAV, các lệnh trừng phạt và các lệnh ngừng sản xuất bắt buộc.
• Xuất khẩu của Nga phân kỳ — xuất khẩu dầu thô tăng vì các nhà máy lọc dầu bị hỏng, nhưng xuất khẩu sản phẩm giảm.
• Nhu cầu toàn cầu sụp đổ nhanh hơn nhiều so với nguồn cung, do xung đột Iran, giá cao và việc phân phối nhiên liệu theo hạn ngạch ở các khu vực bị ảnh hưởng.
• Cân bằng thị trường chuyển từ dư thừa dự kiến sang thiếu hụt nghiêm trọng vào đầu năm 2026, sau đó quay trở lại thâm hụt và tái cân bằng khi sự hủy diệt nhu cầu tăng tốc .

Các nguồn có thẩm quyền nhất — Báo cáo thị trường dầu mỏ hàng tháng của IEA (được Reuters, CNBC và Argus Media đưa tin), các tài liệu của chính Bộ Kinh tế Nga và dữ liệu thời gian thực từ các nguồn trong ngành — đều hội tụ về cùng một câu chuyện: các cuộc tấn công không ngừng bằng máy bay không người lái của Ukraine là yếu tố lớn nhất duy nhất khiến sản lượng của Nga thấp hơn mục tiêu và buộc IEA phải liên tục hạ dự báo của mình.