IEA dự báo nhu cầu dầu toàn cầu giảm lần đầu tiên kể từ năm 2020

Bối cảnh: Cuộc khủng hoảng dầu mỏ chưa từng có kể từ đại dịch

Báo cáo thị trường dầu tháng 7/2026 của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã vẽ nên một bức tranh ảm đạm về thị trường năng lượng toàn cầu. Lần đầu tiên kể từ năm 2020, nhu cầu dầu thế giới được dự báo sẽ suy giảm trong một năm. Theo IEA, nhu cầu dầu toàn cầu năm 2026 dự kiến chỉ đạt trung bình khoảng 103,3 triệu thùng/ngày (mb/d), giảm 1,1 mb/d so với năm 2025 . Đây là một sự đảo chiều ngoạn mục so với những dự báo tăng trưởng trước đó.

Dự báo của IEA: Giảm mạnh và bất ngờ

Con số 1,1 mb/d giảm đi này là một bản điều chỉnh giảm rất lớn so với các ước tính trước đó của chính IEA. Cụ thể, so với báo cáo tháng 5/2026, mức dự báo cho năm 2026 đã bị cắt giảm tới 700.000 thùng/ngày (kb/d) . Nguyên nhân trực tiếp là do số liệu thực tế cho thấy lượng dầu giao trong quý II/2026 đã giảm mạnh tới 5 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ năm ngoái, khi giá nhiên liệu tăng cao và sự gián đoạn nguồn cung trở nên trầm trọng .

Tuy nhiên, IEA không hoàn toàn bi quan về tương lai. Cơ quan này dự báo một sự phục hồi mạnh mẽ vào năm 2027, với nhu cầu tăng trở lại 2 triệu thùng/ngày khi các điều kiện thị trường bình thường hóa .

Ba nguyên nhân chính gây ra sự sụt giảm

1. Sự sụp đổ của lệnh ngừng bắn và sự đóng cửa trên thực tế của eo biển Hormuz: Đây là nguyên nhân cốt lõi. Eo biển Hormuz, nơi từng chứng kiến gần 20% nguồn cung dầu toàn cầu lưu thông trước khi xung đột quân sự nổ ra vào ngày 28/2/2026, đã bị đóng cửa trên thực tế cho đến giữa năm 2026 . Một lệnh ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran đã tan vỡ, ngăn chặn mọi nỗ lực nối lại vận chuyển tàu chở dầu. IEA cảnh báo rằng ngay cả khi tàu thuyền được phép lưu thông trở lại, cũng sẽ mất nhiều tháng để nguồn cung phục hồi . Sự đóng cửa này đã tạo ra một cú sốc nguồn cung lịch sử, đẩy giá dầu Brent giao ngay lên mức đỉnh 144 USD/thùng .

2. Sự hủy diệt nhu cầu do giá cao và thiếu hụt nhiên liệu: Với eo biển bị đóng cửa, nguồn cung dầu sụp đổ, kéo theo giá nhiên liệu bán lẻ tăng vọt, khiến tiêu thụ lao dốc. IEA nhận định rằng sự hủy diệt nhu cầu này đã lan rộng "vượt ra ngoài các lĩnh vực và khu vực ban đầu bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi cuộc chiến Mỹ-Iran", với giá cao hơn và "môi trường kinh tế vĩ mô khắc nghiệt hơn" đang tác động đến một phần rộng lớn hơn của nền kinh tế toàn cầu .

3. Sự sụp đổ nguồn cung toàn cầu và nhu cầu châu Á giảm sâu: IEA ước tính sản lượng dầu toàn cầu sẽ giảm tới 3,9 triệu thùng/ngày trong năm 2026 do xung đột Iran, với nguồn cung trung bình chỉ đạt khoảng 102,4 triệu thùng/ngày, thấp hơn cả nhu cầu dự báo, tạo ra thâm hụt thị trường ròng trong phần lớn thời gian của năm . Sự hủy diệt nhu cầu tập trung mạnh nhất ở châu Á, khu vực phụ thuộc nhiều nhất vào dầu thô Trung Đông, nơi lượng giao hàng quý II ghi nhận mức giảm hàng năm mạnh nhất .

Quan điểm trái chiều: IEA và EIA nhìn nhận khác nhau về giá

Điều thú vị là cả IEA và Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) đều hội tụ ở cùng một con số dự báo nhu cầu cho năm 2026 là giảm 1,1 triệu thùng/ngày, nhưng xuất phát điểm rất khác nhau.

• EIA (Báo cáo Triển vọng Năng lượng Ngắn hạn tháng 7/2026): EIA cũng dự báo nhu cầu dầu toàn cầu sẽ giảm 1,1 triệu thùng/ngày trong năm 2026 . Trước đó, vào tháng 5/2026, EIA còn lạc quan hơn khi chỉ dự báo mức giảm nhẹ khoảng 420.000 thùng/ngày .

• Sự khác biệt chính nằm ở dự báo giá. IEA dự báo một sự thâm hụt dai dẳng đến cuối năm 2026, trong khi EIA cho rằng sản lượng dầu thô và các chất lỏng khác sẽ tiếp tục vượt quá nhu cầu toàn cầu, kéo giá dầu Brent giảm từ 69 USD/thùng năm 2025 xuống còn 58 USD/thùng năm 2026 và 53 USD/thùng năm 2027 .

Kết luận: Cả IEA và EIA đều dự báo một sự sụt giảm 1,1 triệu thùng/ngày trong nhu cầu dầu toàn cầu cho năm 2026 - mức giảm hàng năm đầu tiên kể từ năm 2020. Nguyên nhân chính là sự đóng cửa trên thực tế của eo biển Hormuz, một lệnh ngừng bắn thất bại, và cú sốc giá cùng sự gián đoạn nguồn cung đã buộc thế giới phải đối mặt với một cuộc "hủy diệt nhu cầu" trên diện rộng.