Vì sao thỏa thuận khung Mỹ làm trung gian giữa Israel và Lebanon bị đình trệ?

Sự bác bỏ ngay lập tức và tuyệt đối từ Hezbollah

Tổng thư ký Naim Qassem đã lên án thỏa thuận chỉ trong vòng 24 giờ sau khi ký kết. Trong một tuyên bố ngày 27/6, ông gọi đây là một thỏa thuận "nhục nhã, đáng xấu hổ và là sự đầu hàng chủ quyền" của Lebanon . Qassem tuyên bố khuôn khổ này là "vô hiệu" và là một "sai lầm nghiêm trọng" của chính phủ Beirut, cáo buộc chính phủ này đã khuất phục trước các yêu cầu của Israel và Mỹ . Ông đặc biệt bác bỏ việc liên kết rút quân của Israel với việc giải giáp Hezbollah, gọi điều kiện này là không thể chấp nhận được . Khối nghị sĩ của Hezbollah cũng lên tiếng ủng hộ, với nghị sĩ Mohammad Raad tố cáo sự "khuất phục hoàn toàn" của Beirut .

Phản đối chính trị trong nước và cảnh báo nội chiến

Chủ tịch Quốc hội Nabih Berri, một đồng minh lâu năm của Hezbollah và là lãnh đạo Phong trào Amal, nổi lên như một nhà phản đối thể chế hàng đầu. Ngày 29/6, Berri tuyên bố thỏa thuận "sẽ không được thông qua" và "sẽ không được thực thi" dưới hình thức hiện tại, cho rằng nó không đảm bảo các quyền của Lebanon . Ông cảnh báo quốc gia này không nên rơi vào "fitna" - một thuật ngữ tiếng Ả Rập chỉ xung đột nội bộ hoặc hỗn loạn xã hội - và kêu gọi người dân Lebanon không bị lôi kéo vào xung đột nội bộ vì thỏa thuận này . Berri nói rằng phong trào Amal của ông sẽ "đối đầu" với thỏa thuận tại Nội các .

Nghị sĩ Hezbollah Mohammad Raad còn đi xa hơn khi gọi thỏa thuận này là một "sự xúi giục nội chiến" . Hàng trăm người ủng hộ Hezbollah đã xuống đường ở Beirut, chặn các tuyến đường bằng lốp xe đang cháy để phản đối thỏa thuận . Phong trào Houthi của Yemen cũng lên tiếng, tuyên bố người Lebanon có quyền "lật đổ chính phủ bù nhìn bằng mọi cách" .

Bế tắc Nội các và Hiến pháp

Thỏa thuận này ngay lập tức tạo ra một cuộc khủng hoảng hiến pháp trong chính phủ chia sẻ quyền lực của Lebanon. Các bộ trưởng của Hezbollah phủ nhận rằng Nội các đã từng ủy quyền đàm phán với Israel, làm suy yếu cơ sở pháp lý của thỏa thuận . Berri khẳng định thỏa thuận đã được ký kết "vi phạm luật pháp Lebanon" . Các nhà ngoại giao và quan chức Lebanon đã kín đáo thừa nhận tình trạng pháp lý bấp bênh của thỏa thuận và sự thiếu vắng một quy trình phê chuẩn rõ ràng; một nhà ngoại giao phương Tây đã mô tả đây là một "khởi đầu không khả thi" (non-starter) trước những trở ngại chính trị . Với việc Hezbollah và các đồng minh nắm giữ các vị trí phủ quyết quan trọng trong chính phủ, khuôn khổ này phải đối mặt với sự bế tắc thể chế gần như hoàn toàn .

Bối cảnh khu vực rộng lớn hơn: Chiều kích Mỹ-Iran

Khuôn khổ này được nhiều người coi là một phần trong chiến lược rộng lớn hơn của Mỹ nhằm cô lập Iran và làm suy yếu ảnh hưởng của nước này tại Lebanon. Trung tâm Soufan mô tả thỏa thuận này là một nỗ lực nhằm "gạt bỏ vai trò của Iran trong các công việc nội bộ của Lebanon" . Các nhà phân tích Israel coi đây là một lợi thế chiến lược khi "tách Lebanon khỏi Iran" . Tuy nhiên, khả năng tồn tại của thỏa thuận phụ thuộc vào sự tuân thủ của Hezbollah - và Hezbollah vẫn ăn sâu vào trục Iran. Thỏa thuận này diễn ra sau lệnh ngừng bắn ngày 19/6 giữa Israel và Hezbollah do Mỹ, Qatar và Iran làm trung gian - làm nổi bật các kênh ngoại giao cạnh tranh đang diễn ra . Cuộc chiến đã khiến hơn 4.200 người thiệt mạng và hàng trăm nghìn người phải di dời kể từ tháng 3/2026 . Tổng thống Joseph Aoun bảo vệ thỏa thuận này như một "bước đầu tiên để khôi phục chủ quyền", nhưng quan điểm của ông hoàn toàn đối lập với Hezbollah và các đồng minh nghị viện của họ .