Trung Quốc vừa cổ xúy AI nguồn mở tại LHQ, vừa tính siết xuất khẩu mô hình AI: Lằn ranh giữa 'quyền lực mềm' và 'công cụ quyền lực'

Trung Quốc đồng thời cổ xúy AI nguồn mở tại LHQ và tính siết chặt xuất khẩu: Câu chuyện về hai khuôn mặt

Bắc Kinh đang thể hiện những bộ mặt rất khác nhau trước công chúng trong nước và quốc tế, hé lộ một chiến lược kép được tính toán kỹ lưỡng: một mặt công khai tham gia các cuộc thảo luận của Liên Hợp Quốc về AI nguồn mở và tăng cường năng lực, mặt khác được cho là đang thảo luận về việc kiểm soát các mô hình tiên tiến nhất của mình để duy trì lợi thế chiến lược .

Chiến dịch ngoại giao AI nguồn mở tại Geneva

Ngoại giao AI công khai của Trung Quốc gắn liền với các sự kiện quản trị AI của LHQ tại Geneva trong năm 2026:

• Tháng 7/2026 — Đối thoại Toàn cầu về Quản trị AI của LHQ (Geneva). Sự kiện này được lên lịch vào ngày 6–7/7/2026 tại Geneva, với các chủ đề đề xuất bao gồm cơ hội và tác động của AI, thu hẹp khoảng cách AI, tăng cường năng lực, khả năng tiếp cận và nền tảng kỹ thuật số .
• Tháng 6/2026 — Tuần lễ Mã nguồn mở của LHQ. Một phiên họp có tên “Mã nguồn mở cho AI và Công nghệ mới nổi” đã đánh giá mã nguồn mở như một cánh cửa dẫn đến một tương lai AI bền vững .

Các cuộc thảo luận về kiểm soát xuất khẩu được báo cáo

Vào ngày 7/7/2026 — cùng tuần với Đối thoại AI Geneva — Reuters đưa tin độc quyền rằng chính quyền Trung Quốc đã tổ chức các cuộc họp với các công ty công nghệ hàng đầu trong tháng trước đó về khả năng hạn chế tiếp cận các mô hình AI tiên tiến nhất của Trung Quốc ở nước ngoài, bao gồm cả những mô hình chưa được phát hành .

• Các cuộc họp do Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin (MIIT) chủ trì và có sự tham gia của các công ty công nghệ lớn của Trung Quốc .
• Reuters đưa tin các cuộc thảo luận có sự tham gia của ít nhất ba công ty: Alibaba, ByteDance và Zhipu AI .
• Các hạn chế được báo cáo có thể bao gồm các mô hình nguồn mở mạnh nhất của Trung Quốc cũng như các mô hình độc quyền, nghĩa là một số mô hình hiện đang có sẵn ở nước ngoài có thể phải đối mặt với các giới hạn mới .
• Động thái này diễn ra sau chỉ thị tháng 11/2025 yêu cầu các dự án trung tâm dữ liệu do nhà nước tài trợ ở Trung Quốc phải sử dụng chip AI sản xuất trong nước, báo hiệu một nỗ lực rộng lớn hơn hướng tới tự chủ công nghệ .

Sự 'mâu thuẫn' tiết lộ điều gì?

Mặt trận	Thông điệp	Đối tượng	Mục tiêu
LHQ Geneva	AI nguồn mở, thu hẹp khoảng cách AI, tăng cường năng lực, hợp tác quản trị toàn cầu	Các nước đang phát triển, công chúng toàn cầu, các quốc gia thành viên LHQ	Sức mạnh mềm ngoại giao, định hình chuẩn mực, mở rộng thị trường cho AI Trung Quốc ở Nam bán cầu
Chính sách đối nội	Hạn chế tiếp cận các mô hình tiên tiến ở nước ngoài và giảm phụ thuộc vào chip AI nước ngoài	Các công ty công nghệ Trung Quốc, hệ sinh thái trong nước	An ninh quốc gia, chủ quyền công nghệ, bảo vệ lợi thế chiến lược

Đây không hẳn là mâu thuẫn — mà là một chiến lược kép được hiệu chỉnh cẩn thận.

Bắc Kinh dường như muốn định hình các quy tắc quản trị AI toàn cầu và định vị mình là nhà lãnh đạo về tăng cường năng lực AI, đặc biệt là cho các quốc gia lo ngại về khoảng cách số . Việc quảng bá AI nguồn mở tại các diễn đàn LHQ có thể phục vụ mục tiêu ngoại giao đó, xây dựng thiện chí và hỗ trợ việc áp dụng rộng rãi hơn các công cụ AI của Trung Quốc ở nước ngoài .

Đồng thời, giới lãnh đạo Trung Quốc được cho là đang xem xét cách hạn chế tiếp cận nước ngoài đối với các khả năng AI tiên tiến nhất của mình, bao gồm các mô hình tiên tiến và cả các hệ thống nguồn mở . Các cuộc thảo luận do MIIT dẫn đầu phản ánh logic của các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ đối với chip và mô hình AI tiên tiến, nhưng được áp dụng từ phía Trung Quốc: Washington đã hạn chế hoặc tranh luận về việc hạn chế tiếp cận các chip và hệ thống AI tiên tiến trên cơ sở an ninh quốc gia .

Nói ngắn gọn, AI nguồn mở là công cụ gây ảnh hưởng; AI tiên tiến là công cụ quyền lực. Bắc Kinh có thể thúc đẩy sự cởi mở và tăng cường năng lực ở những nơi nó giúp kết bạn và định hình các chuẩn mực, đồng thời bảo vệ các khả năng tiên tiến nhất để duy trì vị thế cạnh tranh và an ninh quốc gia . Điều này phản ánh cách tiếp cận rộng hơn của Mỹ là tham gia vào quản trị AI toàn cầu trong khi thắt chặt kiểm soát đối với các công nghệ AI nhạy cảm trong nước, cho thấy cả hai cường quốc ngày càng coi quản trị AI như một đấu trường cạnh tranh địa chính trị, chứ không chỉ là hợp tác kỹ thuật .