Chiến tranh Iran: 'Vết thương' kinh tế không đều trên khắp vùng Vịnh

Dưới đây là phân tích chi tiết dựa trên các nguồn tin đã được kiểm chứng.

1. Tác động kinh tế không đồng đều đến các công ty và lĩnh vực vùng Vịnh trong quý 2 năm 2026

Cuộc chiến Iran kéo dài bốn tháng (bắt đầu từ tháng 3/2026) đã giáng một đòn mạnh vào nền kinh tế vùng Vịnh, nhưng tác động lại rất khác nhau giữa các lĩnh vực và quốc gia. Các báo cáo thu nhập quý 2 bắt đầu hé lộ bức tranh rõ nét về sự phân hóa này.

Thiệt hại kinh tế vĩ mô theo quốc gia (theo điều chỉnh của IMF & S&P Global)

• IMF đã cắt giảm mạnh dự báo GDP năm 2026 cho các nước vùng Vịnh: Qatar –14,7%, Kuwait –4,2%, Bahrain –3,8%, UAE –1,9%, Saudi Arabia –1,4%, và Oman –0,05% . S&P Global dự báo riêng Qatar suy giảm tới 5% do mất doanh thu xuất khẩu khí LNG .
• Năm trong số tám nước xuất khẩu dầu bị ảnh hưởng trực tiếp đã rơi vào suy thoái, với mức điều chỉnh giảm tới 15 điểm phần trăm so với dự báo trước chiến tranh .
• Sản xuất công nghiệp trên toàn vùng Vịnh, bao gồm cả khai thác nguyên liệu thô, đã giảm gần một phần tư trong quý 2 .

'Kẻ thắng, người thua' giữa các lĩnh vực

• Ngân hàng và bất động sản — 'tâm chấn' của khủng hoảng. Đây là hai lĩnh vực chịu thiệt hại nặng nề nhất trên thị trường chứng khoán toàn khu vực .
• Năng lượng — 'con dao hai lưỡi'. Các nhà sản xuất dầu đối mặt với sự gián đoạn nguồn cung lớn do eo biển Hormuz bị đóng cửa hiệu quả, nhưng một số lại được hưởng lợi từ biến động giá cực đoan . Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) gọi đây là "sự gián đoạn nguồn cung lớn nhất trong lịch sử thị trường dầu mỏ toàn cầu" .
• Viễn thông — 'lá chắn thép'. Các hợp đồng dài hạn đã giúp các công ty viễn thông đứng vững trước cơn bão, trở thành lĩnh vực kiên cường nhất .
• Du lịch và lữ hành — vết thương lâu dài. ICAEW nhận định, trong khi thị trường năng lượng hứng chịu cú sốc tức thời lớn nhất, thì thiệt hại đối với ngành du lịch và lữ hành lại kéo dài và dai dẳng hơn .
• Quỹ đầu tư quốc gia (Sovereign wealth funds) — hầu như không bị ảnh hưởng. Các quỹ này không có dấu hiệu chậm lại trong quý 2, với phần lớn dòng vốn đổ vào các tài sản ở thị trường phát triển .

Sự khác biệt chính giữa các quốc gia

Qatar là quốc gia chịu suy thoái sâu nhất do không thể chuyển hướng xuất khẩu hydrocarbon và phụ thuộc nặng nề vào các chuyến hàng khí đốt bị chặn lại bởi việc đóng cửa eo biển Hormuz . Saudi Arabia và UAE, dù cũng suy giảm, nhưng chịu thiệt hại ít hơn nhờ nền kinh tế đa dạng hơn và có các tuyến đường xuất khẩu thay thế .

---

2. Thỏa thuận ngừng bắn tháng 6 mong manh — và mối đe dọa từ xung đột Mỹ-Iran mới

Dòng thời gian của lệnh ngừng bắn

• Một lệnh ngừng bắn tạm thời đã đạt được vào tháng 4/2026, nhưng các vi phạm liên tục xảy ra .
• Ngày 12/6, Thủ tướng Pakistan tuyên bố Mỹ và Iran đã thống nhất được nội dung của một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh .
• Ngày 17/6, Tổng thống Trump và Tổng thống Pezeshkian đã ký bản ghi nhớ tại Cung điện Versailles và tại Tehran .
• Lệnh phong tỏa kép được dỡ bỏ vào ngày hôm sau .

Lệnh ngừng bắn sụp đổ như thế nào

• Gần như ngay sau khi ký kết, giao tranh cường độ thấp vẫn tiếp diễn. Ngày 28/6, Iran phóng tên lửa và máy bay không người lái vào các căn cứ quân sự Mỹ ở Kuwait và Bahrain, ngay sau khi Trump đe dọa sẽ "xóa sổ" giới lãnh đạo Iran nếu họ vi phạm thỏa thuận tạm thời .
• Mỹ đã tiến hành các cuộc tấn công mới sau khi một tàu chở dầu bị trúng đạn gần Hormuz, khiến tình hình leo thang .
• Mỗi bên đều cáo buộc bên kia vi phạm các điều khoản .
• Ngày 8/7 — chỉ một ngày trước khi tìm kiếm thông tin này — Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn đã kết thúc . Giao tranh cường độ thấp tiếp diễn gián đoạn.

Tình hình hiện tại (tính đến ngày 9/7/2026)

• Lệnh ngừng bắn trên thực tế đã sụp đổ. The Guardian mô tả thỏa thuận hòa bình tạm thời là "mong manh" và ngày càng bị đe dọa bởi "một làn sóng xung đột leo thang mới" .
• Một quan chức Mỹ nhanh chóng cho biết cả hai bên sẽ "giảm leo thang trong thời gian này" sau các cuộc đấu súng gần Hormuz, nhưng khuôn khổ ngừng bắn chính thức không còn được duy trì .
• Tuyên bố chấm dứt của Trump vào ngày 8/7 đã chính thức hóa những gì đã diễn ra trên thực tế: lệnh ngừng bắn tháng 6 đã chết, và nguy cơ tái diễn một cuộc xung đột toàn diện là rất cao .