Chiến dịch Drone của Ukraine gây ra khủng hoảng xăng dầu ở Nga

Vào cuối tháng 6 và đầu tháng 7 năm 2026, Nga và Ukraine đã liên tục leo thang các cuộc tấn công tầm xa: Moscow oanh tạc Kyiv và Odesa bằng các đợt tấn công bằng drone và tên lửa quy mô lớn, trong khi Lực lượng Hệ thống Không người lái của Ukraine tấn công các nhà máy lọc dầu, tàu chở dầu và cơ sở hạ tầng đường ống của Nga với tốc độ chưa từng thấy. Hai chiến dịch đã mang lại những kết quả hoàn toàn khác biệt. Các cuộc tấn công của Nga gây thương vong dân sự nặng nề — riêng ngày 2 tháng 7, ít nhất 30 người thiệt mạng ở Kyiv — nhưng không mang lại lợi thế quân sự quyết định. Ngược lại, chiến dịch của Ukraine đã tạo ra một hiệu ứng chiến lược bất đối xứng: một cuộc khủng hoảng nhiên liệu trong nước buộc Moscow phải cấm xuất khẩu xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay, đẩy sản lượng lọc dầu xuống mức thấp nhất trong 16 năm, và khiến Nga phải nhập khẩu nhiên liệu lần đầu tiên sau nhiều năm.

Các cuộc tấn công của Nga vào Kyiv và Odesa

Vào ngày 2 tháng 7 năm 2026, Nga đã phóng hàng trăm drone và hàng chục tên lửa vào Kyiv, giết chết ít nhất 30 người, làm bị thương nhiều người khác và phá hủy khoảng 130 tòa nhà trong cuộc tấn công đẫm máu nhất vào thủ đô trong năm đó ^R. Một đợt tấn công lớn thứ hai vào ngày 6 tháng 7 đã giết chết ít nhất 14 người và làm bị thương nhiều người khác, với các tòa nhà dân cư, một khách sạn, một kho hàng của Hội Chữ thập đỏ và một trạm xe cứu thương nằm trong số các địa điểm bị hư hại ^F.

Các cuộc tấn công gây ra thương vong dân sự hàng loạt và thiệt hại lớn cho cơ sở hạ tầng dân sự, nhưng hệ thống phòng không và chỉ huy của Ukraine vẫn hoạt động. Nga đã không đạt được một bước đột phá quân sự chiến lược nào.

Chiến dịch tập kích sâu bằng drone trả đũa của Ukraine

Ukraine đã leo thang đáng kể chiến dịch tầm xa của mình vào tháng 6-7 năm 2026, với Lực lượng Hệ thống Không người lái báo cáo mức tăng 1.150% số lượng các cuộc tập kích sâu thành công vào bên trong nước Nga kể từ đầu năm ^E. Các hoạt động quan trọng gần đây bao gồm:

• Ngày 8 tháng 7 năm 2026: Drone Ukraine đã tấn công ba nhà máy lọc dầu của Nga (các cơ sở ở Saratov, Nizhnekamsk và Rostov), làm hư hại hai tàu chở dầu ở Vịnh Taganrog thuộc Biển Azov, và bắn trúng các trạm bơm đường ống ^RT.
• Ngày 6 tháng 7 năm 2026: Drone đã bắn trúng nhà máy lọc dầu lớn nhất của Nga tại Omsk ở Siberia — một trong những cuộc tấn công tầm xa nhất của Ukraine trong chiến tranh, cách lãnh thổ do Ukraine kiểm soát khoảng 2.700 km (1.700 dặm) ^R.
• Ngày 24 tháng 6 năm 2026: Nhà máy lọc dầu Moscow bị bắn trúng và theo hai nguồn tin trong ngành, sẽ ngừng hoạt động ít nhất sáu tháng và khó có thể hoạt động trở lại trong năm 2026 ^R.
• Tháng 5 năm 2026: Các cuộc tấn công của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu đã đạt mức cao kỷ lục hàng tháng, với 16 cuộc tấn công thành công, đẩy sản lượng chế biến của Nga xuống mức thấp nhất trong 16 năm ^B.

Ảnh hưởng đến hoạt động lọc dầu, nguồn cung nhiên liệu và chính sách xuất khẩu

Hoạt động lọc dầu — Các cuộc tấn công bằng drone lặp đi lặp lại và leo thang đã vô hiệu hóa về mặt vật lý nhiều nhà máy lọc dầu lớn. Riêng nhà máy lọc dầu Moscow đã ngừng hoạt động ít nhất sáu tháng ^R, và sản lượng lọc dầu tổng thể của Nga đang ở mức thấp nhất trong 16 năm ^B. Một tác dụng phụ nghịch lý: xuất khẩu dầu thô đường biển của Nga đã tăng lên mức cao nhất thời chiến, vì các nhà máy lọc dầu trong nước không thể xử lý lượng dầu thô đó, để lại nhiều hơn cho xuất khẩu ^T.

Thiếu hụt nhiên liệu trong nước — Thiệt hại tại các nhà máy lọc dầu đã gây ra tình trạng thiếu xăng, giá cả tăng vọt, hạn chế bán hàng và xếp hàng dài tại các trạm xăng trên khắp nước Nga ^R. Đến tháng 6 năm 2026, tình hình đã leo thang thành một cuộc khủng hoảng nhiên liệu được thừa nhận, với việc Crimea do Nga kiểm soát ban bố tình trạng khẩn cấp và cấm bán nhiên liệu ^E. Một thống kê của AP đã tìm thấy hơn 50 cuộc tấn công được báo cáo của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu, kho chứa, bến cảng và cơ sở hạ tầng dầu mỏ khác ở Nga và Crimea kể từ cuối tháng 3 năm 2026 ^A. Khoảng một phần ba công suất lọc dầu của Nga đã ngừng hoạt động, theo ước tính của một công ty tư vấn ^A.

Phản ứng chính sách xuất khẩu của Nga — Moscow đã áp đặt một loạt các hạn chế để bảo tồn nguồn cung trong nước:

• Xuất khẩu nhiên liệu hàng không (máy bay phản lực) — bị cấm cho đến ngày 30 tháng 11 năm 2026 ^RB.
• Xuất khẩu xăng — lệnh cấm tạm thời được áp đặt từ ngày 1 tháng 4 năm 2026 đã được gia hạn khi tình trạng thiếu hụt vẫn tiếp diễn ^MM.
• Xuất khẩu dầu diesel — bị cấm có hiệu lực từ ngày 8 tháng 7 năm 2026 cho đến ít nhất ngày 31 tháng 7, với Phó Thủ tướng Alexander Novak tuyên bố lệnh cấm "sẽ giúp tăng nguồn cung cho thị trường nội địa" ^R.
• Thay đổi thuế và nhập khẩu nhiên liệu — Quốc hội Nga đã phê duyệt các sửa đổi đối với Bộ luật Thuế để trợ cấp cho việc nhập khẩu nhiên liệu gắn với chi phí giao hàng của Ấn Độ, nhằm bù đắp cho công suất lọc dầu bị mất ^RR.

Đánh giá tóm tắt

Các cuộc tấn công của Nga vào Kyiv đã gây ra thương vong dân sự hàng loạt và thiệt hại cơ sở hạ tầng nhưng không đạt được lợi thế quân sự quyết định. Chiến dịch tập kích sâu của Ukraine đã đạt được một hiệu ứng bất đối xứng: bằng cách tấn công vào năng lực lọc dầu hạ nguồn của Nga thay vì sản xuất dầu thô, nó đã tạo ra một cuộc khủng hoảng nhiên liệu trong nước buộc Moscow phải cấm xuất khẩu xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay — làm gián đoạn một nguồn thu nhập quan trọng thời chiến. Sản lượng lọc dầu đang ở mức thấp nhất trong 16 năm, một số nhà máy lọc dầu lớn đã ngừng hoạt động trong nhiều tháng, và Nga hiện đang phải nhập khẩu nhiên liệu trong khi xuất khẩu nhiều dầu thô chưa qua tinh chế hơn ^TRR.