Brent lao dốc 42%: Sự thật về 'cơn hạ nhiệt' mong manh của thị trường dầu mỏ toàn cầu

Chỉ trong vòng 10 tuần, giá dầu Brent kỳ hạn đã xóa sạch mọi mức tăng từ Cuộc chiến Iran năm 2026. Chuẩn dầu toàn cầu leo lên đỉnh 126,28 USD/thùng vào ngày 30 tháng 4 , sau đó lao dốc khoảng 42% xuống mức trước chiến tranh, chạm 71,60 USD vào ngày 6 tháng 7, gần như tương đương với mức đóng cửa 72,48 USD trước chiến tranh vào ngày 27 tháng 2 . Sự giảm giá này mang đến một hơi thở nhẹ nhõm cho các quốc gia nhập khẩu dầu mỏ. Nhưng điều này có thực sự bền vững? Câu trả lời là không. Mạng lưới an toàn năng lượng toàn cầu hiện đang mỏng hơn bất kỳ thời điểm nào trong nhiều thập kỷ qua.

Nguyên nhân nào khiến dầu Brent lao dốc?

Ba yếu tố chính giải thích cho tốc độ và mức độ sụt giảm này.

1. Biên bản Ghi nhớ (MoU) Mỹ-Iran (17/6/2026). Thỏa thuận tạm thời này đã mở lại Eo biển Hormuz - một điểm nghẽn chiến lược nơi khoảng 20% lượng dầu thế giới đi qua - dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng của Iran, và cho phép Iran xuất khẩu dầu thô một cách tự do trong vòng đàm phán 60 ngày . Kể từ khi lệnh phong tỏa được dỡ bỏ, Iran đã xuất khẩu hơn 40 triệu thùng dầu thô, với giá bán cao hơn khoảng 20% so với trước chiến tranh .

2. Tàu chở dầu dần quay lại. Mặc dù lưu lượng vẫn thấp hơn nhiều so với bình thường, các tàu chở dầu bắt đầu đi qua Eo biển trở lại. Chẳng hạn, vào ngày 23/6, chỉ có khoảng 2 triệu thùng được vận chuyển qua eo biển, nhưng giá kỳ hạn giảm mạnh khi các nhà giao dịch định giá kỳ vọng về sự bình thường hóa trong tương lai .

3. Nhu cầu bị phá hủy. Giá dầu quá cao trong tháng 4 và tháng 5 đã khiến các quốc gia nhập khẩu cắt giảm mua vào, làm tăng tốc quá trình điều chỉnh . Lần đầu tiên kể từ khi chiến tranh bắt đầu, các nhà phân tích trong một cuộc thăm dò của Reuters (khảo sát 31 nhà kinh tế) đã cắt giảm dự báo giá dầu năm 2026, hạ dự báo trung bình cho dầu Brent từ 90,44 USD xuống còn 84,50 USD/thùng .

Tại sao các nhà phân tích cảnh báo sự giảm giá này chỉ là tạm thời?

Nhiều nhà phân tích và các bài bình luận của Reuters đã cảnh báo rằng sự bình yên hiện tại là rất mong manh. Một bài phân tích của Reuters hồi tháng 5 tiêu đề thẳng thừng: "Sự bình yên giả tạo của thị trường dầu mỏ sẽ không kéo dài". Bài báo lưu ý rằng sự ổn định tạm thời này được chống đỡ bởi việc Trung Quốc giảm mua vào và Mỹ tăng xuất khẩu, một sự cân bằng không bền vững .

Những rủi ro chính bao gồm:

• Thoả thuận MoU chỉ là tạm thời trong 60 ngày, không phải hòa bình vĩnh viễn. Iran vẫn giữ nguyên kho dự trữ hạt nhân, chính phủ không thay đổi, và số phận của Lebanon chưa được giải quyết . Nếu các cuộc đàm phán sụp đổ sau ngày 21 tháng 8, Eo biển Hormuz có thể bị đóng cửa trở lại ngay lập tức.

• Dòng chảy vật lý vẫn bị suy yếu. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ước tính Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) chỉ xuất khẩu dầu ở mức khoảng 85% công suất trước chiến tranh . Cơ sở hạ tầng ở Vùng Vịnh bị hư hại trong cuộc xung đột, và lưu lượng qua Hormuz vẫn ở dưới mức bình thường .

• Hàng tồn kho thương mại đang ở mức nguy hiểm. Báo cáo của JPMorgan Chase mang tên "Ảo tưởng về sự dồi dào" (The Illusion of Plenty) dự báo kho dự trữ của các quốc gia giàu có thể chạm "ngưỡng căng thẳng vận hành" ngay từ đầu tháng 8 và "ngưỡng sàn vận hành" vào tháng 9 .

• Biến động vẫn cực kỳ lớn. Nhà phân tích Ole R. Hvalbye của SEB cảnh báo rằng mặc dù giá "trông có vẻ có trật tự", nhưng vẫn tiếp tục có những biến động hàng ngày từ 5-10% theo cả hai hướng .

Sự cạn kiệt kho dự trữ chiến lược: Một rủi ro có cấu trúc

Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược của Mỹ (SPR) đã giảm xuống còn 325,7 triệu thùng trong tuần kết thúc vào ngày 26/6/2026, mức thấp nhất kể từ tháng 5 năm 1983 . Đây là một phần trong quyết định giải phóng 172 triệu thùng để bù đắp khoảng trống nguồn cung do chiến tranh Iran . Đến ngày 6/7, Reuters cho biết SPR vẫn tiếp tục giảm .

Bức tranh toàn cầu cũng đáng lo ngại không kém. Mỹ không phải là quốc gia duy nhất xả kho lớn. Các nhà nhập khẩu lớn khác như Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ và các thành viên IEA cũng đã xả kho dự trữ chiến lược. Không có kế hoạch nào rõ ràng để bổ sung lại các kho dự trữ này .

Tại sao điều này lại nguy hiểm?

• Với 325,7 triệu thùng, SPR chỉ đủ cung cấp khoảng 16 ngày nhập khẩu của Mỹ, thấp hơn nhiều so với vai trò lịch sử của nó như một tấm đệm 30 đến 90 ngày .
• Việc bổ sung sẽ phải mua trên thị trường mở, điều này sẽ tự đẩy giá lên cao hơn - một thế khó mà chính phủ nào cũng chưa giải quyết được .
• Fortune và Yahoo Finance đều cảnh báo rằng việc SPR cạn kiệt "làm dấy lên những câu hỏi mới về khả năng ứng phó với các cú sốc nguồn cung trong tương lai của nước này" .
• Tồn kho thương mại cũng ở gần mức tối thiểu. Tổng lượng tồn kho của Mỹ (gồm thương mại và SPR) đã giảm 111,4 triệu thùng kể từ khi chiến tranh bắt đầu, xuống còn 743,3 triệu thùng tính đến ngày 19 tháng 6, mức thấp nhất kể từ năm 1984 .

Tổng kết

Mức giảm 42% của dầu Brent là có thật và mang lại sự nhẹ nhõm cho các quốc gia nhập khẩu. Nhưng nó dựa trên một thỏa thuận chính trị tạm thời, cơ sở hạ tầng bị tổn hại và kho dự trữ chiến lược bị cạn kiệt nghiêm trọng. Không có kế hoạch để bổ sung lại kho dự trữ chiến lược toàn cầu, cú sốc cung tiếp theo (dù là từ việc đóng cửa Hormuz, cắt giảm sản lượng của OPEC+, hay một sự cố từ nhà sản xuất lớn) sẽ xảy ra khi thị trường hầu như không có đệm an toàn khẩn cấp . Mạng lưới an toàn năng lượng toàn cầu đang mỏng hơn bao giờ hết.