Báo cáo Ổn định Khu vực đồng euro đầu tiên của ESM: Những mối đe dọa nào đang rình rập nền kinh tế châu Âu?

Lưu ý quan trọng: Hiện tại, ESM chưa công bố một báo cáo nào có tên chính xác là "Euro Area Stability Watch". Cuộc tìm kiếm không tìm thấy tài liệu nào có tên đó. Tuy nhiên, Báo cáo thường niên ESM 2025 (công bố tháng 6/2026) và một báo cáo chung giữa ESM và EIOPA về tác động kinh tế vĩ mô, tài khóa và ổn định tài chính của các thảm họa thiên nhiên liên quan đến khí hậu được coi là tài liệu tương đương gần nhất với một đánh giá ổn định đầu tiên . Giám đốc điều hành ESM đã trình bày những phát hiện này trước Ủy ban ECON của Nghị viện châu Âu vào tháng 6/2026 . Câu trả lời sau đây tổng hợp các mối đe dọa, dự báo và phát hiện chính sách từ Báo cáo thường niên ESM và các nguồn chính thức hiện tại khác của Khu vực đồng euro (ECB, Ủy ban châu Âu), cùng nhau xác định triển vọng ổn định trong ngắn hạn.

Các mối đe dọa được xác định đối với nền kinh tế Khu vực đồng euro

• Căng thẳng địa chính trị và phân mảnh thương mại: Thuế quan của Mỹ và sự bất định về chính sách đã gây áp lực lên thương mại toàn cầu và Khu vực đồng euro, bất chấp việc các doanh nghiệp đẩy mạnh xuất khẩu trước thời hạn đã tạo ra một số động lực tăng trưởng .
• Cú sốc giá năng lượng: Xung đột ở Trung Đông đã gây ra một đợt tăng giá năng lượng mới, đây là rủi ro chính đối với tăng trưởng và lạm phát trong năm 2026. ESM cảnh báo điều này có thể đẩy tăng trưởng của Khu vực đồng euro xuống dưới 1% .
• Điểm yếu cơ cấu dai dẳng: Các thách thức dài hạn như tăng năng suất thấp, già hóa dân số, khoảng cách số hóa và biến đổi khí hậu tiếp tục làm xói mòn sản lượng tiềm năng và tính bền vững tài khóa .
• Rủi ro tài khóa ở một số quốc gia thành viên: Nền tảng tài khóa vẫn mong manh do nợ công cao, kết thúc các gói hỗ trợ thời đại dịch và các áp lực chi tiêu mới (quốc phòng, chuyển đổi năng lượng) .
• Thảm họa thiên nhiên liên quan đến khí hậu: Báo cáo chung ESM-EIOPA xem xét cụ thể các rủi ro đối với ổn định kinh tế vĩ mô, tài khóa và tài chính từ các thảm họa thiên nhiên liên quan đến khí hậu ngày càng gia tăng .

Những phát hiện chính về tác động kinh tế

Dự báo tăng trưởng GDP

• Kết quả năm 2025: Khu vực đồng euro tăng trưởng 1,4% trong năm 2025, tốt hơn dự kiến, nhờ vào nhu cầu nội địa .
• Dự báo năm 2026: Tăng trưởng được dự báo ở mức 0,8%–0,9%, chậm lại đáng kể do cú sốc năng lượng và tác động của thuế quan .
• Triển vọng 2027–2028: Phục hồi dần lên 1,2%–1,3% vào năm 2027 và 1,4%–1,5% vào năm 2028, với điều kiện cú sốc giá năng lượng chỉ là tạm thời .
• Kịch bản xấu: ESM cảnh báo nếu cú sốc năng lượng kéo dài, tăng trưởng của Khu vực đồng euro có thể giảm xuống dưới 1% ngay cả sau một năm 2025 mạnh mẽ hơn dự kiến .

Rủi ro lạm phát

• Năm 2025: Lạm phát toàn phần (headline inflation) trung bình ở mức 2,1%, gần với mục tiêu .
• Năm 2026: Lạm phát được dự báo sẽ tăng lên 2,6%, do giá năng lượng cao hơn từ xung đột Trung Đông .
• Từ năm 2027 trở đi: Lạm phát dự kiến sẽ giảm trở lại mục tiêu 2% của ECB khi các tác động từ năng lượng suy yếu, giả sử không có leo thang nào thêm .

Điểm yếu tài khóa

• Việc kết thúc điều khoản rút lui chung (general escape clause) và sự trở lại của các quy tắc tài khóa đã hạn chế ngân sách quốc gia.
• Nhiều chính phủ trong Khu vực đồng euro phải đối mặt với sự đánh đổi giữa chi tiêu quốc phòng cao hơn, đầu tư cho khí hậu và củng cố nợ .
• Ủy ban châu Âu đánh giá rằng việc tuân thủ các lộ trình chi tiêu ròng được khuyến nghị sẽ dẫn đến một lập trường tài khóa thắt chặt nhẹ, điều này có thể tiếp tục kìm hãm tăng trưởng trong ngắn hạn .

Các khuyến nghị chính sách

Dựa trên Báo cáo thường niên ESM và các tài liệu chính sách liên quan của EU, các khuyến nghị chính bao gồm:

• Làm sâu sắc thêm thị trường chung (đặc biệt là trong lĩnh vực tài chính và năng lượng) và đa dạng hóa các mối quan hệ thương mại toàn cầu để giảm tính dễ bị tổn thương trước các cú sốc địa chính trị .
• Sử dụng chiến lược các nguồn lực tài chính châu Âu, bao gồm khuôn khổ Next Generation EU, để hỗ trợ đầu tư và cải cách cơ cấu .
• Thực thi khuôn khổ quản trị kinh tế mới để xây dựng lại bộ đệm tài khóa trong khi vẫn cho phép sự linh hoạt cần thiết cho chi tiêu quốc phòng và khí hậu .
• Xây dựng khả năng phục hồi trước biến đổi khí hậu, bao gồm thông qua các cơ chế bảo hiểm và chia sẻ rủi ro được cải thiện (như được nhấn mạnh trong báo cáo ESM-EIOPA) .
• Theo đuổi các cải cách nâng cao năng suất (số hóa, thị trường lao động, cạnh tranh) để giải quyết tình trạng suy giảm tăng trưởng tiềm năng trong dài hạn .

Các bằng chứng nhất quán từ các nguồn chính thức, với lưu ý rằng các dự báo về lạm phát và tăng trưởng có điều kiện dựa trên giả định rằng cú sốc giá năng lượng chỉ là tạm thời. Bất kỳ sự leo thang hoặc gián đoạn kéo dài nào cũng có thể làm xấu đi đáng kể triển vọng.