Khủng hoảng nhiên liệu Nga 2026: Cuộc chiến drone của Ukraine khiến Moscow phải nhập khẩu xăng

Vào cuối tháng 6 năm 2026, nước Nga đã chìm trong cuộc khủng hoảng nhiên liệu nội địa tồi tệ nhất kể từ thời Liên Xô. Tình trạng hạn chế hoặc gián đoạn nguồn cung nhiên liệu đã được ghi nhận tại khoảng 56 trên tổng số 83 vùng liên bang — tương đương khoảng 2/3 đất nước — với một số ước tính cho thấy con số này lên tới gần 90% các vùng vào cuối tháng . Sự thiếu hụt này trải dài trên toàn bộ 11 múi giờ, từ Kaliningrad ở phía Tây đến Vladivostok ở Viễn Đông . Sản lượng xăng giảm khoảng 25% so với tháng 6 năm 2025, và tổng mức thâm hụt nhiên liệu ước tính khoảng 20% nhu cầu trong nước .

Nguyên nhân: Chiến dịch máy bay không người lái (drone) của Ukraine nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Nga

Cuộc khủng hoảng bắt nguồn trực tiếp từ chiến dịch sử dụng máy bay không người lái tầm xa liên tục của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu và kho chứa của Nga. Chiến dịch này bắt đầu leo thang từ tháng 8 năm 2025 và tăng cường mạnh mẽ trong suốt năm 2026 . Đến đầu năm 2026, tần suất các cuộc tấn công bằng drone vào các nhà máy lọc dầu của Nga đã tăng gấp đôi so với năm 2025 . Chỉ riêng trong tháng 4-5/2026, Ukraine đã tiến hành 26 cuộc tấn công vào các nhà máy lọc dầu — ngang bằng với tần suất cao điểm của tháng 8-9/2025 . Trong tháng 5/2026, Ukraine đã tấn công 18 mục tiêu cơ sở hạ tầng dầu mỏ, đây là tổng số hàng tháng cao nhất trong năm .

Các cuộc tấn công then chốt bao gồm nhà máy lọc dầu Moscow (thuộc Gazpromneft) vào giữa tháng 6 và nhà máy lọc dầu Novo-Ufimsk ở Bashkortostan, nơi một cuộc tấn công bằng drone đã làm ngừng hoạt động một thiết bị chưng cất dầu thô chính . Các cuộc tấn công của Ukraine tập trung vào các bộ phận hydrocracker và các tổ máy lọc dầu có giá trị cao khác, vốn rất chậm và tốn kém để sửa chữa, tạo ra một nút thắt cổ chai dai dẳng ngay cả khi nguồn cung dầu thô vẫn dồi dào . Theo một nhà phân tích được Al Jazeera trích dẫn, "các bằng chứng gián tiếp chỉ ra rằng các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine đã vô hiệu hóa khoảng một phần tư công suất lọc dầu của Nga" .

Hạn chế mua xăng và lệnh cấm xuất khẩu

Khi tình trạng thiếu hụt lan rộng, việc hạn chế mua xăng đã trở nên phổ biến. Tại Moscow, St. Petersburg và Tatarstan, các chuỗi cửa hàng xăng lớn đã giới hạn bán tối đa 20 lít xăng AI-92/AI-95 và 40 lít dầu diesel cho mỗi khách hàng . Ở một số vùng, giới hạn chỉ là 10-20 lít mỗi lần . Cuộc khủng hoảng thậm chí còn lan đến các vùng sản xuất dầu mỏ then chốt của Nga: tại Khu tự trị Khanty-Mansi, nơi sản xuất khoảng 40% lượng dầu thô của Nga, các trạm xăng Gazprom Neft và Lukoil đã áp dụng giới hạn 40 lít xăng và tối đa 80 lít dầu diesel cho mỗi lần giao dịch . Tại 18 vùng, chính quyền địa phương đã biến việc hạn chế mua xăng trở thành bắt buộc về mặt pháp lý đối với tất cả các trạm xăng, thường giới hạn nhiên liệu ở mức khoảng 30 lít cho mỗi ô tô . Các biện pháp hạn chế khắc nghiệt nhất được áp dụng tại Crimea và Sevastopol đã bị sáp nhập, nơi việc bán nhiên liệu cho công chúng gần như bị đình chỉ .

Nga đã cấm xuất khẩu xăng và nhiên liệu máy bay, rút kho dự trữ xăng chiến lược, và đang xem xét lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel . Vào ngày 29 tháng 6 năm 2026, Tổng thống Vladimir Putin đã lần đầu tiên công khai thừa nhận rằng tình trạng thiếu hụt nhiên liệu và cảnh xếp hàng dài tại các trạm xăng vẫn tồn tại trên khắp cả nước, gọi tình hình này là một "sự thiếu hụt tạm thời" .

Nhập khẩu xăng từ Ấn Độ

Trong một sự đảo ngược chưa từng có đối với một nước xuất khẩu dầu mỏ lớn, Nga đã bắt đầu nhập khẩu xăng từ Ấn Độ bằng đường biển. Reuters đưa tin vào ngày 1 tháng 7 năm 2026, trích dẫn hai nguồn tin trong ngành, rằng Nga đã bắt đầu nhập khẩu xăng đường biển từ Ấn Độ để giảm bớt tình trạng thiếu hụt . Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov đã xác nhận việc nhập khẩu này, đánh dấu lần nhập khẩu nhiên liệu lớn đầu tiên của Nga kể từ thời kỳ hậu Xô viết . Ít nhất 60.000 tấn xăng đã được gửi từ Ấn Độ đến Nga trên hai tàu chở dầu . Nga cũng đã yêu cầu Kazakhstan cung cấp 50.000 tấn xăng AI-92 .

Các nhà máy lọc dầu của Ấn Độ như Reliance Industries và Nayara Energy mua dầu thô của Nga với giá chiết khấu, tinh chế trong nước, và bán xăng thành phẩm trở lại Nga theo giá quốc tế — tạo ra một hình thức kinh doanh chênh lệch giá, nơi Nga thực chất mua lại dầu của chính mình dưới dạng nhiên liệu đã qua chế biến . Điều này đánh dấu một sự đảo ngược ngoạn mục trong dòng chảy năng lượng toàn cầu, được thúc đẩy bởi sự gián đoạn thời chiến và sự dễ bị tổn thương của các nhà máy lọc dầu.

Chiến lược rộng hơn của Ukraine: Các nhà máy lọc dầu và Crimea

Chiến dịch của Ukraine có hai trục kết nối với nhau. Bên trong lãnh thổ nước Nga, trọng tâm là tấn công các nhà máy lọc dầu, kho chứa và bể chứa để cắt giảm năng lực lọc dầu, giảm nguồn cung nhiên liệu trong nước, và gây sức ép lên nền kinh tế và hậu cần chiến tranh của Nga. Cơ sở hạ tầng dầu mỏ chiếm tới 75% tổng số các cuộc tấn công tầm xa thành công của Ukraine trong năm 2025 . Tại Crimea bị chiếm đóng, Ukraine đang tiến hành một chiến dịch có hệ thống nhằm "bóp nghẹt" bán đảo bằng cách tấn công các tàu chở nhiên liệu, đầu mối đường sắt tại Dzhankoi, hành lang hậu cần eo biển Kerch và cơ sở hạ tầng điện . Vào cuối tháng 6 năm 2026, các cuộc tấn công của Ukraine đã gây ra cắt điện ở Sevastopol, thành phố lớn nhất của Crimea . The New York Times mô tả đây là nỗ lực biến Crimea từ một thành trì của Nga thành một "thách thức đáng kể đối với Điện Kremlin" . Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) xác nhận các chiến dịch của Ukraine nhằm "ngăn chặn khả năng duy trì hậu cần và vận chuyển nhiên liệu qua eo biển Kerch của Nga" .

Cuộc khủng hoảng nhiên liệu — chưa từng có đối với một quốc gia là một trong những nhà sản xuất năng lượng lớn nhất thế giới — đã mang cuộc chiến về đến tận nhà của những người dân Nga bình thường hơn bất kỳ hậu quả nào khác của cuộc xung đột .