Hội nghị thượng đỉnh NATO Ankara tháng 7-2026: Bước ngoặt cho vai trò đang lên của Thổ Nhĩ Kỳ trong liên minh

Hội nghị thượng đỉnh NATO diễn ra vào ngày 7-8 tháng 7 năm 2026 tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, được xem là một cột mốc quan trọng đánh dấu sự trỗi dậy về vai trò của nước này trong liên minh quân sự lớn nhất thế giới. Đây là lần thứ hai Thổ Nhĩ Kỳ đăng cai hội nghị này kể từ hội nghị Istanbul năm 2004 . Sự kiện diễn ra trong bối cảnh ngành công nghiệp quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ đạt những bước tiến vượt bậc, các thương vụ vũ khí lớn đang được đàm phán với cả Washington và Paris, và chương trình nghị sự bị chi phối bởi các vấn đề chia sẻ gánh nặng quốc phòng, Ukraine và vai trò của Mỹ tại châu Âu dưới thời Tổng thống Donald Trump .

Chương trình nghị sự và bối cảnh chia sẻ gánh nặng

• Chương trình nghị sự trọng tâm của NATO bao gồm các cam kết chi tiêu quốc phòng, chia sẻ gánh nặng, sẵn sàng năng lực và tiếp tục hỗ trợ Ukraine - tất cả đều trở nên cấp bách hơn trước những lời đe dọa của Trump về việc cắt giảm quân số Mỹ hoặc thậm chí rời khỏi liên minh .
• Bộ trưởng Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ Yaşar Güler đã có phát biểu hòa giải trước thềm hội nghị, khẳng định Mỹ không có ý định rời NATO và liên minh đang điều chỉnh để thích ứng với bối cảnh an ninh thay đổi .
• Tổng thống Erdogan gọi hội nghị thượng đỉnh này là "nền tảng mạnh mẽ nhất để chia sẻ kinh nghiệm" và kêu gọi các đồng minh dỡ bỏ các hạn chế trong thương mại quốc phòng nội khối .

Sự bùng nổ của ngành công nghiệp quốc phòng

• Xuất khẩu quốc phòng và hàng không vũ trụ của Thổ Nhĩ Kỳ đã vượt mốc 11 tỷ USD trên cơ sở 12 tháng tính đến tháng 6 năm 2026, tăng mạnh từ mức khoảng 2,3 tỷ USD vào năm 2020 .
• Riêng xuất khẩu sang các nước thành viên NATO tăng 47,1%, đạt 6,2 tỷ USD, chiếm 57,3% tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành - điều này nhấn mạnh vai trò ngày càng tăng của Thổ Nhĩ Kỳ với tư cách là nhà cung cấp chứ không chỉ là người mua trong liên minh .

Động cơ GE F110 cho tiêm kích KAAN

• Chính quyền Trump đã chính thức thông báo cho Quốc hội Mỹ vào ngày 24 tháng 6 năm 2026 về việc chấp thuận bán hàng chục động cơ phản lực GE F110 trị giá hơn 700 triệu USD để trang bị cho tiêm kích thế hệ thứ năm KAAN do Thổ Nhĩ Kỳ tự sản xuất .
• Hãng tin Reuters đưa tin rằng chính quyền đang thúc đẩy thương vụ này bất chấp sự phản đối từ một số thành viên Quốc hội, qua đó dỡ bỏ rào cản kỹ thuật lớn nhất đối với chương trình KAAN .

Khả năng tái gia nhập chương trình F-35

• Tổng thống Erdogan đã nhiều lần kêu gọi đưa Thổ Nhĩ Kỳ trở lại chương trình F-35, cho rằng điều này sẽ tăng cường an ninh NATO .
• Tổng thống Trump đã có những tín hiệu về khả năng nới lỏng căng thẳng trong hợp tác công nghệ quốc phòng, và vấn đề F-35 dự kiến sẽ được thảo luận trong cuộc gặp song phương giữa ông và Tổng thống Erdogan bên lề hội nghị .
• Tính đến thời điểm trước thềm hội nghị, vẫn chưa có thỏa thuận tái gia nhập chính thức nào được xác nhận; các nhà phân tích vẫn tỏ ra hoài nghi về khả năng giải quyết dứt điểm tranh chấp kéo dài này trong tuần lễ hội nghị .

Sự thay đổi lập trường của Pháp về hệ thống SAMP/T

• Trong nhiều năm, Pháp đã ngăn chặn việc bán hệ thống phòng không SAMP/T do Pháp-Ý đồng phát triển cho Thổ Nhĩ Kỳ. Nhiều nguồn tin hiện cho biết Tổng thống Macron đã chỉ đạo chính phủ của mình xem xét lại việc đồng sản xuất SAMP/T với Thổ Nhĩ Kỳ, sau các cuộc đàm phán với Thủ tướng Ý Giorgia Meloni vào ngày 25 tháng 6 .
• Tổng thống Erdogan muốn đạt được tiến triển về thương vụ này tại hội nghị thượng đỉnh, nhưng các cuộc đàm phán vẫn đang ở giai đoạn đầu và những rào cản về chuyển giao công nghệ (đặc biệt là liên quan đến tên lửa ASTER 30) vẫn chưa được giải quyết .

Mối quan hệ Erdogan-Trump và tư thế của Mỹ

• Chuyến thăm Ankara của Tổng thống Trump là chuyến thăm đầu tiên của một tổng thống Mỹ đương nhiệm tới Thổ Nhĩ Kỳ kể từ năm 2015. Nó diễn ra trong bối cảnh Mỹ đang tái cân bằng tư thế lực lượng tại châu Âu, mà Washington coi là chất xúc tác để các đồng minh chi tiêu nhiều hơn .
• Các quan chức Thổ Nhĩ Kỳ đã công khai hạ thấp những lo ngại về khả năng Mỹ rút khỏi NATO, coi hội nghị thượng đỉnh là cơ hội để thể hiện sự đoàn kết của liên minh và vai trò không thể thiếu của Thổ Nhĩ Kỳ trong an ninh châu Âu và Trung Đông .