Hamas chuẩn bị giải thể chính quyền Gaza: Ủy ban kỹ trị thay thế và những rào cản chưa thể vượt qua

Dưới đây là bản tin toàn diện về quá trình chuyển giao quyền lực đã được lên kế hoạch tại Gaza và khuôn khổ ngoại giao xung quanh nó.

Hamas chuẩn bị tuyên bố điều gì?

Hamas đang tiến tới giải thể chính quyền của mình tại Dải Gaza để nhường chỗ cho một cơ quan thay thế gồm các chuyên gia kỹ trị (technocrats) đảm nhận việc quản lý hàng ngày vùng lãnh thổ này . Theo một báo cáo ngày 5 tháng 7 năm 2026, trích dẫn hai nguồn tin từ nhóm, bước đi này nhằm thành lập Ủy ban Kỹ trị Quốc gia về Quản lý Gaza (NCAG) .

Thực thể nào đang bị giải thể?

Hamas đang giải thể các cơ quan chính quyền đã quản lý Dải Gaza kể từ khi nhóm này nắm toàn quyền kiểm soát vào năm 2007. Vào tháng 1 năm 2026, người phát ngôn của Hamas, Hazem Qassem, đã tuyên bố một "quyết định rõ ràng" nhằm chấm dứt mọi hoạt động của chính quyền và giải thể tất cả các thực thể chính phủ của Hamas tại Gaza, chờ thành lập một ủy ban hành chính độc lập mới .

Cơ quan thay thế: Ủy ban Kỹ trị Quốc gia về Quản lý Gaza (NCAG)

NCAG là một cơ quan chuyển tiếp gồm các chuyên gia kỹ trị độc lập, được Liên Hợp Quốc ủy nhiệm để quản lý các dịch vụ dân sự và công tác hành chính hàng ngày của Gaza . Các chi tiết chính:

• Cấu trúc giám sát: NCAG hoạt động dưới sự giám sát của Hội đồng Hòa bình Mỹ (BoP), một tổ chức quốc tế được thành lập theo Kế hoạch Toàn diện của cựu Tổng thống Trump .
• Lãnh đạo: Ủy ban được thành lập tại Cairo vào tháng 1 năm 2026 và do kỹ sư người Gaza Ali Shaaz đứng đầu .
• Nhiệm vụ: Được thiết kế để xử lý các vấn đề quản trị, hành chính dân sự và cung cấp dịch vụ như một giải pháp tạm thời, làm cầu nối cho giai đoạn sau khi Hamas rút lui và trước khi có một thỏa thuận chính trị lâu dài trong tương lai .

Những trở ngại lớn chưa được giải quyết

Quá trình chuyển đổi phải đối mặt với một số rào cản sâu sắc:

• Sự phản đối của Israel: Israel phản đối bất kỳ thỏa thuận nào để lại cho Hamas ảnh hưởng hoặc năng lực quân sự. Nước này cũng phản đối việc PA (Chính quyền Palestine) nắm toàn quyền kiểm soát Gaza dưới hình thức hiện tại, và chưa có thỏa thuận nào về vai trò của Hội đồng Hòa bình liên quan đến các yêu cầu an ninh của Israel .
• Tranh chấp giải trừ quân bị: Chưa có sự đồng thuận về số phận của vũ khí còn lại của Hamas và cơ sở hạ tầng quân sự. Kế hoạch Toàn diện do Mỹ hậu thuẫn kêu gọi phi quân sự hóa, nhưng Hamas chưa chính thức cam kết giải trừ quân bị hoàn toàn, và các hoạt động vũ trang của Hamas và các nhóm khác vẫn tiếp diễn .
• Tranh chấp lãnh thổ và biên giới: Hamas khẳng định cửa khẩu biên giới Rafah với Ai Cập phải được mở lại hoàn toàn mà không có bất kỳ hạn chế nào – một yêu cầu vẫn chưa được giải quyết . Việc kiểm soát các cửa khẩu, vùng đệm và sự di chuyển hàng hóa vẫn còn gây tranh cãi.
• Lệnh ngừng bắn mong manh: Lệnh ngừng bắn được mô tả là "không hoàn hảo" và "ngày càng mong manh". Các cuộc tấn công của Israel và các hoạt động vũ trang của Hamas và các nhóm khác vẫn tiếp diễn ngay cả khi các nỗ lực ngoại giao thúc đẩy Giai đoạn II của Kế hoạch Toàn diện . Đại diện cấp cao của Gaza tại Hội đồng Hòa bình, Nickolay Mladenov, đã nói với Hội đồng Bảo an vào cuối tháng 5 năm 2026 rằng "không có dấu hiệu phục hồi rõ ràng" .
• Phản đối từ Fatah/PA: Fatah khẳng định rằng bất kỳ ủy ban nào quản lý Gaza phải do một bộ trưởng từ Chính quyền Palestine đứng đầu và nhận thẩm quyền từ PA – một điều kiện làm phức tạp tính độc lập của NCAG .
• Chậm trễ trong thực thi: Liên Hợp Quốc cảnh báo rằng sự chậm trễ trong việc thực hiện Nghị quyết 2803 của Hội đồng Bảo an có nguy cơ đẩy Gaza vào "tình trạng lấp lửng vĩnh viễn", làm trầm trọng thêm các điều kiện nhân đạo và cản trở quá trình phục hồi .

Bối cảnh chính trị và ngoại giao rộng lớn hơn

Quá trình chuyển đổi này nằm trong một khuôn khổ lớn hơn nhiều:

Khuôn khổ ngừng bắn và Kế hoạch Toàn diện do Mỹ hậu thuẫn

"Kế hoạch Toàn diện nhằm Kết thúc Xung đột Gaza" được cựu Tổng thống Trump trình bày vào ngày 29 tháng 9 năm 2025, và được cả Israel và Hamas chấp nhận vào tháng 10 năm 2025 . Đây là một kế hoạch gồm 20 điểm, phân chia các giai đoạn chấm dứt chiến sự, nối lại viện trợ nhân đạo, trao trả con tin, và cuối cùng là tái thiết và cải cách quản trị. Nhà Trắng tuyên bố đây là nền tảng cho mọi động thái ngoại giao tiếp theo .

Nghị quyết 2803 của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc (ngày 17 tháng 11 năm 2025)

Nghị quyết 2803 được thông qua với 13 phiếu thuận và 2 phiếu trắng (Trung Quốc và Nga). Nó chính thức tán thành Kế hoạch Toàn diện của Trump, hoan nghênh việc thành lập Hội đồng Hòa bình như một "chính quyền chuyển tiếp," và cho phép Hội đồng thành lập một Lực lượng Ổn định Quốc tế (ISF) tạm thời cho Gaza . Nghị quyết kêu gọi tất cả các bên thực hiện toàn bộ kế hoạch một cách thiện chí và không chậm trễ .

Hội đồng Hòa bình (BoP) do cựu Tổng thống Trump làm Chủ tịch

Hội đồng Hòa bình là một tổ chức quốc tế do cựu Tổng thống Trump thành lập và được nêu tên trong Nghị quyết 2803 với tư cách là cơ quan quản lý lâm thời cho Gaza . Ông Trump làm Chủ tịch Hội đồng, và ông đã chính thức phê chuẩn điều lệ của Hội đồng tại một buổi lễ lịch sử ở Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Davos, Thụy Sĩ, vào ngày 22 tháng 1 năm 2026 . Hội đồng có nhiệm vụ giám sát tất cả 20 điểm của Kế hoạch Toàn diện, bao gồm cả định hướng chiến lược cho sự phục hồi của Gaza . Nó đã phải đối mặt với sự giám sát về nguồn tài trợ, đề xuất quyền miễn trừ pháp lý rộng rãi và các câu hỏi về phạm vi quyền hạn của mình .

Các cuộc đàm phán Cairo

Bản thân NCAG được thành lập thông qua các cuộc đàm phán do Ai Cập làm trung gian tại Cairo . Cairo đã đóng vai trò là địa điểm chính cho các cuộc đàm phán gián tiếp giữa Hamas, Fatah và các phe phái Palestine khác, cũng như các cuộc đàm phán với các nhà hòa giải Israel và quốc tế về củng cố lệnh ngừng bắn và các thỏa thuận biên giới.

Lộ trình của Nickolay Mladenov

Nickolay Mladenov – nguyên Điều phối viên Đặc biệt của Liên Hợp Quốc về Tiến trình Hòa bình Trung Đông – hiện giữ chức Đại diện Cấp cao của Gaza tại Hội đồng Hòa bình . Ông là đặc phái viên chính thúc đẩy việc thực hiện Nghị quyết 2803 trên thực địa. Trong báo cáo ngày 21 tháng 5 năm 2026 trước Hội đồng Bảo an, ông mô tả lệnh ngừng bắn là "mong manh" và "không hoàn hảo", cảnh báo rằng sự chậm trễ trong kế hoạch chuyển đổi có nguy cơ dẫn đến "tình trạng lấp lửng vĩnh viễn", và kêu gọi tất cả các bên tiến tới Giai đoạn II của Kế hoạch Toàn diện . Lộ trình của ông tập trung vào việc củng cố lệnh ngừng bắn, giảm leo thang bạo lực, tạo điều kiện tiếp cận nhân đạo và thực hiện quá trình chuyển đổi quản trị thông qua NCAG dưới sự giám sát của BoP.

---

Kết luận: Hamas đang chuẩn bị giải thể chính quyền Gaza của mình và giao công tác quản lý hàng ngày cho NCAG kỹ trị, hoạt động dưới sự lãnh đạo của Hội đồng Hòa bình do Mỹ làm chủ tịch – tất cả đều nằm trong khuôn khổ Nghị quyết 2803 của Hội đồng Bảo an LHQ và Kế hoạch Toàn diện. Nhưng quá trình chuyển đổi vẫn bị đình trệ bởi các phản đối an ninh từ Israel, vấn đề giải trừ quân bị chưa được giải quyết, tranh chấp phe phái với PA, một lệnh ngừng bắn đang rạn nứt, và sự chậm trễ mà Mladenov đã cảnh báo có thể khiến Gaza rơi vào tình trạng lấp lửng vĩnh viễn.