Iran, Nga và Triều Tiên đã dùng 154 tỷ USD tiền mã hóa để lách trừng phạt như thế nào?

Quy mô sử dụng tiền mã hóa của các quốc gia bị trừng phạt đã đạt đến mức chưa từng có trong năm 2025. Các địa chỉ tiền mã hóa bất hợp pháp đã nhận 154 tỷ USD trong năm, tăng 162% so với năm 2024, theo Báo cáo Tội phạm Tiền mã hóa năm 2026 của Chainalysis . Trong tổng số đó, riêng các thực thể bị trừng phạt đã chiếm tới 104 tỷ USD, tăng đột biến 694% . Nga, Iran và Triều Tiên là những nước dẫn đầu hoạt động này, xây dựng cơ sở hạ tầng tiền mã hóa cấp nhà nước và phát triển các phương pháp mới để vượt qua các hạn chế tài chính của phương Tây. Dưới đây là những gì đã xảy ra và ý nghĩa của nó đối với công tác thực thi toàn cầu.

Tổng khối lượng tiền mã hóa bất hợp pháp trong năm 2025

Dữ liệu của Chainalysis cho thấy 154 tỷ USD đã chảy qua các địa chỉ tiền mã hóa bất hợp pháp trong năm 2025, với 104 tỷ USD được liên kết trực tiếp với các thực thể bị trừng phạt . Stablecoin chiếm 84% tổng khối lượng giao dịch liên quan đến trừng phạt . Riêng stablecoin A7A5 neo theo đồng ruble, do Nga tạo ra và được Triều Tiên sử dụng, đã xử lý hơn 93 tỷ USD giao dịch . Mặc dù các con số tính bằng USD là kỷ lục, Chainalysis lưu ý rằng hoạt động bất hợp pháp vẫn chiếm dưới 1% tổng khối lượng giao dịch trên chuỗi toàn cầu, nghĩa là phần lớn việc sử dụng tiền mã hóa vẫn là hợp pháp .

Tiền mã hóa mà các quốc gia bị trừng phạt cụ thể đã nhận

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã chuyển hơn 2 tỷ USD tiền mã hóa để lách các lệnh trừng phạt của Mỹ và tài trợ cho các hoạt động mạng bí mật . Các sàn giao dịch tiền mã hóa nội địa của Iran đã xử lý tổng khối lượng khoảng 9,9 tỷ USD trong năm 2025, với khoảng 7,7 tỷ USD (78%) chảy qua bốn sàn giao dịch lớn nhất: Nobitex, Wallex, Bitpin và Ramzinex .

Nga là quốc gia đóng góp lớn nhất vào các giao dịch tiền mã hóa bất hợp pháp trong số các quốc gia bị trừng phạt, phần lớn là do stablecoin A7A5 neo theo đồng ruble . Bộ Tài chính Nga đã tiết lộ các giao dịch tiền mã hóa lên tới khoảng 50 tỷ ruble (~650 triệu USD) mỗi ngày, tương đương doanh thu hàng năm vượt quá 130 tỷ USD, phần lớn liên quan đến trừng phạt .

Triều Tiên tài trợ khoảng một phần ba thu nhập của chính phủ thông qua các kế hoạch tiền mã hóa, bao gồm hack do nhà nước bảo trợ, ransomware và sử dụng token A7A5 . Các nhóm do Triều Tiên bảo trợ như Lazarus tiếp tục các vụ trộm tiền mã hóa quy mô lớn để tài trợ cho việc nhập khẩu nhiên liệu và mua sắm thiết bị quân sự .

Cách họ sử dụng tài sản kỹ thuật số

Thanh toán dầu mỏ và thương mại quốc tế

Các quốc gia bị trừng phạt đã sử dụng tiền mã hóa để thanh toán và nhận thanh toán cho các lô hàng dầu bị trừng phạt và thương mại quốc tế khác. Sàn giao dịch Nobitex của Iran và các nền tảng khác đã tạo điều kiện cho các khoản thanh toán cho chế độ Iran, giúp nước này tiếp cận thị trường toàn cầu bất chấp sự cô lập ngân hàng . Stablecoin A7A5 của Nga được thiết kế đặc biệt để tạo điều kiện cho các giao dịch thương mại xuyên biên giới bằng giá trị kỹ thuật số neo theo đồng ruble, xử lý hàng tỷ USD giao dịch né tránh trừng phạt .

Hack do nhà nước bảo trợ

Các nhóm hacker Triều Tiên tiếp tục các vụ trộm tiền mã hóa quy mô lớn để tài trợ cho việc nhập khẩu nhiên liệu và mua sắm thiết bị quân sự . IRGC đã sử dụng tiền thu được từ tiền mã hóa để tài trợ cho các hoạt động quân sự và mạng của mình .

Cơ sở hạ tầng tiền mã hóa do các quốc gia bị trừng phạt xây dựng

Nga hợp pháp hóa tiền mã hóa cho ngoại thương (mục tiêu ngày 1 tháng 7 năm 2026) — Chính phủ Nga đã trình một dự luật lên Duma Quốc gia để hợp pháp hóa tiền kỹ thuật số cho ngoại thương, với các yêu cầu mới được đề xuất có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026 . Duma Quốc gia đã thông qua dự luật trong lần đọc đầu tiên vào ngày 21 tháng 4 năm 2026 (327/340 phiếu) . Dự luật phân loại tiền mã hóa là tài sản và hợp pháp hóa việc sử dụng chúng cho ngoại thương và thanh toán xuyên biên giới, trong khi vẫn duy trì lệnh cấm thanh toán tiền mã hóa trong nước . Tính đến cuối tháng 6 năm 2026, dự luật vẫn đang được xem xét và chờ các lần đọc tiếp theo . Một phó chủ tịch ủy ban Duma Quốc gia đã tuyên bố rằng dự luật cho phép các công ty Nga "thanh toán cho các đối tác nước ngoài bằng tiền mã hóa, qua đó vượt qua các hạn chế trừng phạt" .

Các sàn giao dịch lớn của Iran — Iran vận hành các sàn giao dịch lớn bao gồm Nobitex (lớn nhất), Wallex, Bitpin và Ramzinex, cùng nhau xử lý phần lớn khối lượng tiền mã hóa 9,9 tỷ USD của đất nước .

Token A7A5 neo theo đồng ruble của Triều Tiên — Nga đã tạo ra stablecoin A7A5, được neo theo đồng ruble và được thiết kế để né tránh trừng phạt. Triều Tiên đã tích cực sử dụng token này để chuyển giá trị giữa các thực thể Nga và Triều Tiên .

Các hành động thực thi của Mỹ và EU

Bộ Tài chính Mỹ trừng phạt bốn sàn giao dịch lớn của Iran

Vào ngày 2 tháng 6 năm 2026, OFAC của Bộ Tài chính Mỹ đã chỉ định Nobitex, Wallex, Bitpin và Ramzinex — bốn sàn giao dịch tài sản kỹ thuật số lớn nhất của Iran — theo các Sắc lệnh Hành pháp 13224 và 13902, như một phần của "Chiến dịch Thịnh nộ Kinh tế" . Các sàn giao dịch này đã xử lý khoảng 72–78% tổng khối lượng tiền mã hóa của Iran (~7,7 tỷ USD) . Bộ Tài chính tuyên bố rằng chỉ riêng Nobitex đã xử lý hơn 50% tổng thu nhập từ tài sản kỹ thuật số của Iran trong năm 2025 và hỗ trợ mạng lưới né tránh trừng phạt của Iran . Các lệnh trừng phạt cũng nhắm vào những người sáng lập và điều hành sàn giao dịch .

Mỹ tịch thu tài sản tiền mã hóa của Iran

Vào tháng 4 năm 2026, Bộ Tài chính đã phong tỏa 344 triệu USD tiền mã hóa được cho là có liên quan đến chế độ Iran, mà Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent mô tả là hành động thực thi tài sản kỹ thuật số mạnh mẽ nhất của cuộc xung đột . Tether xác nhận đã thực hiện đóng băng, chặn các stablecoin USDT trên hai địa chỉ trên blockchain Tron . Đến ngày 30 tháng 5 năm 2026, Bessent thông báo rằng Mỹ đã tịch thu tích lũy gần 1 tỷ USD tài sản tiền mã hóa của Iran thông qua nhiều hành động trong khuôn khổ Chiến dịch Thịnh nộ Kinh tế, được khởi động vào tháng 3 năm 2025 . Bessent nhận xét: "Chúng tôi đã tịch thu khoảng một tỷ USD tiền mã hóa của họ. Chỉ đơn giản là lấy luôn các ví. Một số người trong số họ có thể đang gõ phím ngay bây giờ và không nhận ra ví của họ đã bị lấy mất" .

Gói trừng phạt thứ 21 của EU — 11 nền tảng tiền mã hóa bị cấm

Vào ngày 9 tháng 6 năm 2026, Ủy ban Châu Âu đã đề xuất gói trừng phạt thứ 21 của mình nhằm vào Nga, lần đầu tiên bao gồm lệnh cấm giao dịch đối với 11 nền tảng tiền mã hóa bị cáo buộc né tránh trừng phạt, cùng với việc đóng băng tài sản của gần 90 ngân hàng Nga . Gói này cũng đưa ra một cơ chế mang tính đột phá để có khả năng cấm các dịch vụ tài sản tiền mã hóa từ toàn bộ các khu vực pháp lý không thuộc EU, nơi lưu trữ các nền tảng hỗ trợ Nga trốn tránh trừng phạt một cách trọng yếu . Gói này yêu cầu sự chấp thuận nhất trí từ tất cả 27 quốc gia thành viên EU . Người đứng đầu chính sách đối ngoại của EU, Kaja Kallas, xác nhận gói trừng phạt nhằm vào "các ngân hàng, nhà sản xuất vũ khí, thương nhân dầu mỏ, nhà máy lọc dầu và các nhà điều hành tiền mã hóa ở các nước thứ ba" .

Tại sao việc thực thi vẫn còn khó khăn

Các tiêu chuẩn quản lý khác nhau giữa các quốc gia tạo ra một bối cảnh thực thi toàn cầu bị phân mảnh. Những thách thức chính bao gồm:

• Chênh lệch quy định: Các khu vực pháp lý không thuộc EU với quy định lỏng lẻo hoặc không có quy định về tiền mã hóa là nơi lưu trữ các nền tảng phục vụ các chủ thể bị trừng phạt, và cơ chế cấm ở cấp quốc gia mới của EU vẫn chưa được kiểm chứng .
• Bản chất phi tập trung và giả danh: Các giao dịch blockchain vượt qua biên giới ngay lập tức và các chủ thể bị trừng phạt sử dụng máy trộn (mixer), tiền mã hóa riêng tư (privacy coins) và các blockchain mới khiến cho việc xác định và đóng băng trở nên chậm chạp .
• Sự không tương xứng về quy mô: Mặc dù khối lượng bất hợp pháp 154 tỷ USD là mức kỷ lục, Chainalysis lưu ý rằng hoạt động bất hợp pháp vẫn ở dưới 1% tổng khối lượng trên chuỗi toàn cầu, nghĩa là phần lớn hoạt động tiền mã hóa là hợp pháp và khó có thể kiểm soát ở quy mô lớn .
• Cơ sở hạ tầng do nhà nước bảo trợ: Nga, Iran và Triều Tiên đã xây dựng cơ sở hạ tầng tiền mã hóa có chủ quyền (các sàn giao dịch liên kết với nhà nước, stablecoin quốc gia, khuôn khổ pháp lý) được tích hợp sâu vào hệ thống tài chính của họ, khiến việc thực thi từ bên ngoài trở nên khó khăn hơn nhiều so với các chủ thể tư nhân bất hảo . Như TRM Labs đã lưu ý, khối lượng tiền mã hóa của Iran vẫn duy trì ở mức khoảng 10 tỷ USD hàng năm bất chấp các hoạt động thực thi liên tục, cho thấy có cơ sở hạ tầng sàn giao dịch bổ sung với năng lực đáng kể nằm ngoài thẩm quyền của Mỹ .

Dữ liệu năm 2025 cho thấy các quốc gia bị trừng phạt đã chuyển từ việc sử dụng tiền mã hóa thử nghiệm sang tích hợp tài sản kỹ thuật số một cách có hệ thống ở cấp nhà nước vào cơ sở hạ tầng tài chính của họ. Các biện pháp thực thi của phương Tây đã leo thang để đáp trả, nhưng bối cảnh quản lý bị phân mảnh và bản chất vượt biên giới vốn có của công nghệ blockchain đồng nghĩa với việc cuộc chiến ngầm về né tránh trừng phạt tiền mã hóa có khả năng sẽ leo thang hơn nữa trong năm 2026.