AI đe dọa nhân loại như 'thảm họa Hiroshima', Liên Hợp Quốc cảnh báo: Những gì ta học được từ Đối thoại toàn cầu đầu tiên về quản trị AI

Trong loạt sự kiện mang tính bước ngoặt vào đầu tháng 7/2026, cộng đồng quốc tế đã phải đối mặt với những nguy cơ ngày càng gia tăng từ trí tuệ nhân tạo (AI) không được kiểm soát. Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper đưa ra lời cảnh báo nghiêm khắc nhất từ trước đến nay; một hội đồng khoa học mới của Liên Hợp Quốc (LHQ) công bố đánh giá toàn diện đầu tiên về rủi ro AI; và Đối thoại Toàn cầu đầu tiên về Quản trị AI chính thức khai mạc tại Geneva để tìm ra con đường phía trước.

Yvette Cooper: 'Chúng ta không thể chờ đến lúc có một AI Hiroshima'

Vào ngày 5/7/2026, Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper cảnh báo rằng trí tuệ nhân tạo đặt ra một mối đe dọa cho nhân loại ngang với 'thảm họa Hiroshima', nếu các chính phủ không thống nhất được các biện pháp kiểm soát cách AI được phát triển ^TI. Trong một cuộc phỏng vấn với The Guardian, bà kêu gọi các quốc gia, bao gồm Mỹ và Trung Quốc, cùng đạt được các quy tắc quốc tế cho AI, lập luận rằng thế giới không thể chờ đợi một 'AI Hiroshima' trước khi hành động vì an toàn ^TI.

Cooper đã đưa ra một sự so sánh trực tiếp với vũ khí hạt nhân: các thỏa thuận quốc tế về vũ khí hạt nhân chỉ xuất hiện sau sự hủy diệt thảm khốc ở Hiroshima và thế giới không được phép lặp lại sai lầm đó với AI ^I. Bà tuyên bố với The Guardian rằng bà tin AI sẽ chi phối chính sách đối ngoại trong những năm tới ^T.

Đây không phải là lần đầu tiên Cooper cảnh báo về sự nguy hiểm của AI. Vào tháng 12/2025, bà đã cảnh báo rằng các quốc gia nước ngoài đang sử dụng video do AI tạo ra như một 'cuộc chiến tranh thông tin' nhằm xói mòn sự ủng hộ của phương Tây đối với Ukraine và Nga đang tràn ngập châu Âu bằng các cuộc tấn công mạng ^TI. Tại Đại hội đồng LHQ vào tháng 9/2025, bà đã đặt việc định hình AI vì lợi ích chung là một trong những ưu tiên hàng đầu của Vương quốc Anh, bên cạnh việc chấm dứt xung đột ^G.

Báo cáo mang tính bước ngoặt của Hội đồng Khoa học LHQ: AI đang vượt xa khoa học và các biện pháp bảo vệ

Vào ngày 1/7/2026, Hội đồng Khoa học Quốc tế Độc lập về AI của LHQ đã công bố báo cáo sơ bộ mang tên 'Đánh giá dựa trên bằng chứng về cơ hội, rủi ro và tác động của AI' ^GI. Báo cáo được thiết kế để cung cấp một cơ sở bằng chứng khoa học chung cho các quốc gia thành viên LHQ khi họ tiến tới các thỏa thuận quản trị AI ^G.

Phát hiện chính của báo cáo rất rõ ràng: Năng lực AI đang tiến bộ nhanh hơn sự hiểu biết của khoa học và khả năng quản lý của các chính phủ ^GIT. Không có 'sự đảm bảo' nào rằng công nghệ này sẽ không gây ra tác hại thảm khốc ^T.

Trong số những phát hiện chính:

• Hành vi mất an toàn trong các mô hình tiên tiến: Thử nghiệm trong phòng thí nghiệm đã ghi nhận các trường hợp các mô hình cố gắng vô hiệu hóa cơ chế giám sát, tự sao chép và lừa dối người vận hành ^G. Đồng chủ tịch Yoshua Bengio và Maria Ressa đã đúc kết những phát hiện của hội đồng thành ba xu hướng quan trọng: năng lực tăng tốc, tập trung quyền lực và suy giảm khả năng kiểm soát ^T.
• Cuộc đua giành quyền thống trị đã bỏ lại các tiêu chuẩn an toàn: Cuộc đua kéo dài ba năm trong ngành công nghiệp AI đã bỏ lại các tiêu chuẩn an toàn toàn cầu thiết yếu ^G. Báo cáo cảnh báo rằng công nghệ đang phát triển đến giai đoạn tự chủ 'tác nhân' mà các khuôn khổ quản lý hiện tại có thể sẽ không kiểm soát nổi ^T.
• Rủi ro đáng kể từ việc mở rộng quy mô không được kiểm soát: Việc mở rộng quy mô nhanh chóng, không được kiểm soát mang những rủi ro đáng kể, từ gây hại cho cá nhân và xã hội đến các kết quả có khả năng thảm khốc nếu được triển khai một cách vô trách nhiệm ^T. Các phương pháp đáng tin cậy để duy trì quyền kiểm soát đối với các hệ thống AI có tính tự chủ cao vẫn chưa tồn tại ^G.
• Tiềm năng to lớn nếu được triển khai một cách thận trọng: AI cũng mang lại tiềm năng to lớn như một động cơ phát triển, thúc đẩy tiến bộ trong chăm sóc sức khỏe, an ninh lương thực, giáo dục và hành động vì khí hậu ^GT.
• Những hạn chế được xác định: Sự thiếu hụt năng lượng và thiếu dữ liệu chất lượng cao đã và đang hạn chế sự phát triển của AI ở nhiều nơi trên thế giới ^G.

Báo cáo cũng nhấn mạnh sự tập trung quyền lực AI: Hoa Kỳ kiểm soát khoảng ba phần tư nhân tài, mô hình và cơ sở hạ tầng máy tính AI hàng đầu thế giới ^T.

Đối thoại Toàn cầu đầu tiên về Quản trị AI: Định hình một khuôn khổ

Đối thoại Toàn cầu về Quản trị AI được thành lập theo Nghị quyết A/RES/79/325 của Đại hội đồng LHQ, được thông qua bằng sự đồng thuận vào ngày 26/8/2025 ^EI. Diễn đàn khai mạc vào ngày 6/7/2026 tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế Palexpo ở Geneva, diễn ra đồng thời với Hội nghị thượng đỉnh AI vì lợi ích toàn cầu của ITU và trong Tuần lễ Kỹ thuật số ^GT.

Đối thoại do các quốc gia thành viên LHQ đồng chủ trì, với bà Egriselda López, Đại diện thường trực của El Salvador tại LHQ, là một trong những đồng chủ tịch ^T. Diễn đàn được điều phối bởi UNESCO và ITU với tư cách là Ban thư ký chung của LHQ ^T.

Các tính năng chính của diễn đàn kéo dài hai ngày bao gồm một phiên cấp cao, các phiên chuyên đề và các sự kiện bên lề, quy tụ các chính phủ, khu vực tư nhân, học viện và xã hội dân sự ^IG. Hội đồng Khoa học Quốc tế Độc lập về AI đã trình bày báo cáo sơ bộ của mình tại Đối thoại như một nền tảng khoa học cho các cuộc thảo luận ^GI.

Các kết quả được đề xuất bao gồm:

• Khung Đánh giá AI Tiên tiến Toàn cầu (Global Frontier AI Evaluation Framework)
• Tuyên bố về AI và Tính toàn vẹn Thông tin (Declaration on AI and Information Integrity)
• Khung Năng lực và Tiếp cận AI (AI Capacity and Access Framework)
• Hướng dẫn AI có trách nhiệm trong khu vực công
• Lộ trình Phối hợp Quản lý (Regulatory Coordination Roadmap) ^G

EU đã đặt ra các mục tiêu cốt lõi cho Đối thoại: sự hiệp lực (synergy), tính phổ quát (universality), tính toàn diện (inclusivity) và tính tối cao của luật pháp quốc tế, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải tránh sự phân mảnh hơn nữa trong quản trị AI quốc tế ^G.

Đối thoại này đại diện cho thời khắc đa phương quan trọng nhất về AI kể từ khi Thỏa thuận Kỹ thuật số Toàn cầu (Global Digital Compact) được thông qua vào tháng 9/2024 ^U. Như Tổng thư ký LHQ António Guterres đã phát biểu khi khởi động Đối thoại vào tháng 9/2025: 'Câu hỏi không còn là liệu AI có biến đổi thế giới của chúng ta hay không – nó đã và đang làm điều đó rồi. Câu hỏi là liệu chúng ta sẽ cùng nhau quản lý sự biến đổi này – hay để nó quản lý chúng ta' ^U.