Các ngân hàng trung ương tiếp tục mua ròng vàng: Tín hiệu từ hai cuộc khảo sát toàn cầu mới nhất

Giá vàng đã giảm khoảng 25% so với mức đỉnh lịch sử 5.405 USD/oz đạt được vào tháng 1/2026, nguyên nhân chủ yếu đến từ cú sốc giá dầu do căng thẳng Mỹ - Iran, kéo theo lạm phát và kỳ vọng lãi suất tăng cao . Tuy nhiên, các ngân hàng trung ương không chỉ đơn thuần giữ vàng — họ đang mua nhiều hơn. Cả hai cuộc khảo sát năm 2026 của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) và Diễn đàn Tài chính-Tiền tệ Chính thức (OMFIF) đều chỉ ra sự gia tăng nhu cầu từ khu vực chính thức, với ý định mua ở mức kỷ lục và lần đầu tiên trong lịch sử khảo sát ghi nhận kế hoạch giảm ròng tỷ trọng đồng đô la Mỹ trong dự trữ.

Vì sao ngân hàng trung ương vẫn mua vàng khi giá giảm?

Việc mua vàng của các ngân hàng trung ương được thúc đẩy bởi các yếu tố cấu trúc, dài hạn, không phụ thuộc vào biến động giá ngắn hạn:

• Rủi ro địa chính trị và trừng phạt. Căng thẳng Mỹ-Iran leo thang, gián đoạn thương mại và việc vũ khí hóa hệ thống tài chính khiến vàng trở thành tài sản dự trữ miễn nhiễm trừng phạt và trung lập về chính trị, có giá trị hơn bao giờ hết . Morningstar lưu ý rằng "lo ngại về các lệnh trừng phạt tiềm tàng" là một động lực cốt lõi .

• Phi đô la hóa đang tăng tốc. Khảo sát Nhà đầu tư Công toàn cầu 2026 của OMFIF cho thấy lần đầu tiên, nhiều ngân hàng trung ương có kế hoạch cắt giảm tỷ trọng USD trong thập kỷ tới hơn là tăng lên . Vàng, cùng với đồng euro và nhân dân tệ, là một trong những hưởng lợi chính từ sự dịch chuyển này .

• Đa dạng hóa dự trữ và lo ngại nợ công. Nợ công gia tăng ở các nền kinh tế phát triển đang khiến các ngân hàng trung ương quay lưng với trái phiếu chính phủ và chuyển sang vàng như một kho lưu trữ giá trị độc lập với mức tín nhiệm của bất kỳ quốc gia có chủ quyền nào .

• Vàng đã vượt qua Trái phiếu Kho bạc Mỹ để trở thành tài sản dự trữ hàng đầu. WGC báo cáo rằng vàng gần đây đã vượt qua trái phiếu chính phủ Mỹ để trở thành tài sản dự trữ được ưa chuộng nhất trong quan điểm của các nhà quản lý dự trữ .

• Các ngân hàng trung ương là nhà đầu tư dài hạn, không phải nhà đầu tư chiến thuật. Họ mua vàng để bảo hiểm danh mục đầu tư và tái cân bằng chiến lược, chứ không phải để tính toán thời điểm giá. Báo cáo của BNY/OMFIF nhấn mạnh vàng "được định giá không phải vì lợi suất, mà vì tính trung lập và không bị kiểm soát chính trị" .

Khảo sát Dự trữ Vàng Ngân hàng Trung ương 2026 của WGC

Khảo sát của WGC (73 ngân hàng trung ương tham gia; công bố ngày 16/6/2026) cho thấy ý định mua mạnh nhất trong lịch sử khảo sát :

• Kỷ lục 45% ngân hàng trung ương dự định tăng dự trữ vàng trong 12 tháng tới, tăng từ 43% trong năm 2025 .
• 89% nhà quản lý dự trữ kỳ vọng nắm giữ vàng toàn cầu của ngân hàng trung ương sẽ tăng trong năm tới .
• Dữ liệu nhu cầu định lượng: Các ngân hàng trung ương đã mua ròng 244 tấn trong quý 1/2026, tăng 3% so với cùng kỳ năm ngoái và vượt mức trung bình quý trong 5 năm — chu kỳ mua của khu vực chính phủ mạnh nhất kể từ năm 1967 . Trung Quốc đã kéo dài chuỗi mua vàng lên 18 tháng liên tiếp .
• Xu hướng dài hạn: Các ngân hàng trung ương đã tích lũy trung bình khoảng 1.000 tấn/năm trong bốn năm qua, gấp đôi mức trung bình 500 tấn của thập kỷ trước đó .

Khảo sát Nhà đầu tư Công toàn cầu 2026 của OMFIF

Khảo sát OMFIF (công bố ngày 30/6/2026) bao gồm hơn 70 ngân hàng trung ương và quỹ đầu tư quốc gia :

• Lần đầu tiên giảm ròng tỷ trọng USD. Lần đầu tiên kể từ khi khảo sát bắt đầu, số nhà quản lý dự trữ có kế hoạch giảm tỷ trọng USD trong 10 năm tới nhiều hơn số muốn tăng — đánh dấu một sự thay đổi cấu trúc, không phải hoảng loạn .
• Kỳ vọng giá vàng. Các ngân hàng trung ương kỳ vọng vàng sẽ giao dịch trong khoảng 5.000-6.000 USD/oz trong 12 tháng tới, cho thấy niềm tin rằng đợt điều chỉnh hiện tại chỉ là sự thoái lui theo chu kỳ trong một biên độ cấu trúc cao hơn .
• 82% ngân hàng trung ương nắm giữ vàng. Khảo sát coi vàng là tài sản dự trữ cốt lõi để chống chịu các lệnh trừng phạt tài chính và sự phân mảnh địa chính trị, với các tổ chức trở nên "thậm chí còn cam kết hơn" với vàng .

Triển vọng vàng năm 2026 rộng hơn

• Mục tiêu giá của các chuyên gia phân tích. Một số chuyên gia kỳ vọng giá vàng giao ngay sẽ đạt 6.000 USD/oz trong năm 2026, với WGC dự báo nhu cầu ngân hàng trung ương vẫn vững chắc ở mức gần với năm 2025 .
• Các động lực cấu trúc vẫn còn nguyên. Triển vọng của WGC viện dẫn căng thẳng địa chính trị đang diễn ra, hoạt động mua của ngân hàng trung ương ở mức cao, dòng vốn ETF mạnh mẽ và nhu cầu vàng thỏi/tiền xu mạnh mẽ là những yếu tố hỗ trợ cho vàng trong năm 2026 .
• Những yếu tố bất định chính. Triển vọng phụ thuộc vào việc giải quyết xung đột Mỹ-Iran và chính sách tiền tệ của Fed — cả hai đều chưa chắc chắn . J.P. Morgan lưu ý rằng khi xem xét kỹ hơn, tốc độ mua vàng của ngân hàng trung ương đã "hạ nhiệt" so với các năm 2022-2024 (hơn 1.000 tấn) nhưng vẫn rất mạnh so với tiêu chuẩn lịch sử .

Tóm lại: đợt điều chỉnh giá đã không ngăn cản được hoạt động mua của khu vực chính thức, bởi các ngân hàng trung ương đang thực hiện một sự chuyển hướng cấu trúc khỏi các tài sản định danh bằng đô la và hướng tới vàng như một tài sản dự trữ trung lập, kháng cự trừng phạt — một sự thay đổi mà cả hai cuộc khảo sát của WGC và OMFIF đều xác nhận vẫn đang tăng tốc.