Cú sốc nhiên liệu Nga 2026: UAV Ukraine “băm nát” nhà máy lọc dầu, Moscow khủng hoảng phải nhập khẩu khẩn cấp từ Ấn Độ

Đến đầu tháng 7 năm 2026, nước Nga đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nhiên liệu trong nước nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ. Nguyên nhân chính là chiến dịch tập kích bằng UAV và tên lửa không ngừng của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu của Nga – hơn 50 cuộc tấn công được ghi nhận kể từ cuối tháng 3 năm 2026 – đã làm tê liệt một phần đáng kể năng lực lọc dầu của nước này .

Vào ngày 4 tháng 7 năm 2026, Bộ Tổng tham mưu Ukraine tuyên bố rằng 42,74% tổng công suất lọc dầu thiết kế của Nga đã bị vô hiệu hóa, với các cuộc tấn công nhắm vào ít nhất 8 nhà máy lọc dầu chỉ trong tháng trước đó . Các nhà phân tích độc lập đưa ra ước tính thận trọng hơn, với các hãng tin như LA Times và Al Jazeera đưa tin khoảng một phần ba công suất đã ngừng hoạt động . Sự khác biệt này nhiều khả năng phản ánh sự khác nhau giữa tổng công suất thiết kế (con số của Ukraine) và công suất đang vận hành thực tế (con số của các nhà phân tích). Cả hai đều đồng ý rằng thiệt hại là nghiêm trọng và chưa từng có.

Các con số thực tế rất ảm đạm. Sản lượng chế biến dầu thô trong tháng 6 đã giảm 25% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống còn 3,95 triệu thùng/ngày – mức thấp nhất trong hơn hai thập kỷ . Sản lượng xăng giảm 17%, từ 1,03 triệu thùng/ngày xuống còn 850.000 thùng/ngày . Nhu cầu theo mùa từ hoạt động lái xe mùa hè và vụ thu hoạch nông nghiệp càng làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt nguồn cung . Chính Tổng thống Vladimir Putin cũng đã thừa nhận vào ngày 23 tháng 6 rằng các cuộc tấn công đã đạt được mục tiêu "gây bất ổn xã hội" .

Năm Biện pháp Khẩn cấp của Điện Kremlin

Đối mặt với tình trạng thiếu hụt ngày càng tồi tệ, Điện Kremlin đã tung ra một loạt các biện pháp phi thường.

1. Tăng Trợ cấp cho Nhà máy Lọc dầu Gấp 6 lần

Để ngăn chặn xuất khẩu và giữ nhiên liệu ở lại thị trường nội địa, Nga đã chi 210,6 tỷ rúp (2,72 tỷ USD) để trợ cấp cho các nhà máy lọc dầu trong tháng 6 năm 2026 – mức tăng hơn sáu lần so với một năm trước đó . Đây là khoản thanh toán hàng tháng lớn nhất kể từ tháng 12 năm 2023 .

2. Phân phối Nhiên liệu và Hạn chế Bán hàng

Ít nhất 17 khu vực đã áp đặt các giới hạn mua bắt buộc, con số này đã tăng lên 53 khu vực có hạn chế mua xăng vào cuối tháng 6 . Đến ngày 25 tháng 6, dữ liệu nguồn mở cho thấy các biện pháp phân phối nhiên liệu đã được áp dụng tại ít nhất 56 khu vực của Nga . Người lái xe phải đối mặt với những hàng dài chờ đợi hàng giờ, có báo cáo về thời gian chờ lên đến 13 giờ .

3. Hạ Tiêu chuẩn Chất lượng (Xăng Euro 2)

Nga đã cho phép các nhà máy lọc dầu sản xuất nhiên liệu có hàm lượng lưu huỳnh và các tạp chất khác cao hơn để bán trong nước . Ấn tượng hơn, chính phủ bắt đầu xem xét việc tạm thời quay trở lại tiêu chuẩn Euro 2 – một tiêu chuẩn Nga đã cấm từ năm 2013 – trong tối đa một năm cho đến tháng 7 năm 2027 . Điều này sẽ cho phép sản xuất và nhập khẩu xăng và dầu diesel với hàm lượng lưu huỳnh cao hơn đáng kể, cho phép các nhà máy lọc dầu không thể sản xuất nhiên liệu chất lượng cao hơn vẫn tiếp tục hoạt động .

4. Nhập khẩu Nhiên liệu Bí mật từ Châu Á: Xăng từ Ấn Độ

Trong một sự đảo ngược lịch sử đối với một nước xuất khẩu dầu lớn, Nga đã bắt đầu nhập khẩu xăng bằng đường biển từ Ấn Độ vào đầu tháng 7 năm 2026. Ít nhất 60.000 tấn xăng đã được vận chuyển từ các cảng Ấn Độ, với kế hoạch nhập khẩu 400.000 tấn xăng hàng tháng từ nhiều quốc gia khác nhau . Quốc hội Nga cũng đã phê duyệt các sửa đổi đối với Bộ luật Thuế, giới thiệu các khoản trợ cấp nhập khẩu gắn với chi phí vận chuyển từ Ấn Độ .

Động thái này đặc biệt ấn tượng khi Ấn Độ đã trở thành khách hàng mua dầu thô lớn nhất của Nga sau khi cuộc chiến Ukraine bắt đầu, chế biến dầu thô của Nga tại các nhà máy lọc dầu của Ấn Độ và xuất khẩu các sản phẩm tinh chế trở lại Nga .

5. Gia hạn Lệnh cấm Xuất khẩu Xăng

Moscow đã áp đặt lệnh cấm xuất khẩu xăng vào tháng 4 năm 2026 và sau đó đã gia hạn . Điều này nhằm mục đích giữ càng nhiều nhiên liệu càng tốt trong biên giới nước Nga.

Quy mô của Cuộc Khủng hoảng: Qua các Con số

• 42,74% tổng công suất lọc dầu thiết kế của Nga bị vô hiệu hóa (số liệu của Bộ Tổng tham mưu Ukraine, ngày 4 tháng 7)
• ~33% (một phần ba) công suất ngừng hoạt động, theo các nhà phân tích độc lập như LA Times
• 25% sản lượng chế biến dầu thô trong tháng 6 giảm so với cùng kỳ năm ngoái, xuống còn 3,95 triệu thùng/ngày
• 17% sản lượng xăng giảm
• 210,6 tỷ rúp (2,72 tỷ USD) tiền trợ cấp cho nhà máy lọc dầu chỉ trong tháng 6
• 53+ khu vực có hạn chế mua xăng vào cuối tháng 6
• 60.000 tấn xăng được nhập khẩu từ Ấn Độ trong các lô hàng đầu tiên
• 13,5 tỷ USD tổn thất tích lũy cho ngành lọc dầu của Nga kể từ tháng 8 năm 2025

Lưu ý Quan trọng về Các Con số Thiệt hại

Con số 42,74% đến từ Bộ Tổng tham mưu Ukraine thông qua các phương tiện truyền thông Ukraine . Các hãng tin phương Tây và các nhà phân tích độc lập thường trích dẫn "khoảng một phần ba" hoặc "khoảng một phần tư" công suất bị vô hiệu hóa . Sự khác biệt có thể xuất phát từ sự khác nhau giữa tổng công suất thiết kế (bao gồm các cơ sở đã ngừng hoạt động để bảo trì hoặc các lý do khác) và công suất đang vận hành thực tế. Cả hai ước tính đều đồng ý rằng thiệt hại là nghiêm trọng và chưa có tiền lệ hiện đại đối với một quốc gia dầu mỏ lớn.

Cuộc khủng hoảng cũng có những tác động lan tỏa đến các đồng minh của Nga: Kyrgyzstan, một nước mua nhiên liệu truyền thống của Nga, đã báo cáo tình trạng thiếu xăng cao chỉ số octan và bắt đầu các cuộc đàm phán khẩn cấp để nhập khẩu từ sáu quốc gia khác, bao gồm Belarus, Kazakhstan và Uzbekistan .