'Người Hobbit' là kẻ nhặt xác, không phải thợ săn: Phát hiện mới định hình lại hành vi của Homo floresiensis

Sử dụng kính hiển vi công suất cao, nhóm đã so sánh các dấu răng rồng Komodo đã biết này với các dấu trên xương Stegodon (một loài voi lùn đã tuyệt chủng) được khai quật từ hang Liang Bua — cũng chính là địa điểm nơi H. floresiensis được phát hiện vào năm 2003. Kết quả thật rõ ràng. Tiến sĩ Veatch cho biết bà đã rất ngạc nhiên khi 'hầu như tất cả các dấu tích đó đều là dấu răng của rồng Komodo' .

Quan trọng hơn, sự phân bố của các dấu vết đã kể một câu chuyện về ai là người ăn trước. Dấu răng rồng Komodo tập trung ở những phần nhiều thịt nhất — vai và hông. Ngược lại, dấu vết cắt từ công cụ đá của 'người Hobbit' chỉ được tìm thấy ở những phần kém giá trị hơn như bàn chân và xương sườn. Mô hình không gian này là dấu hiệu kinh điển của hành vi nhặt xác: kẻ săn mồi đỉnh cao ăn trước, sau đó những kẻ nhặt xác nhỏ hơn mới vào kiếm phần thừa .

Không có lửa trong hang

Trong nhiều năm, những mảnh xương cháy được tìm thấy tại Liang Bua được cho là bằng chứng cho thấy H. floresiensis đã kiểm soát được lửa. Nghiên cứu mới đã phá bỏ giả thuyết đó một cách có hệ thống. Nhóm nghiên cứu đã phân tích khoảng 4.500 xương loài gặm nhấm được cú đậu trong hang tích tụ qua hàng nghìn năm. Không một chiếc xương nào cho thấy dấu hiệu bị cháy hoặc biến đổi nhiệt. Nhóm nghiên cứu lập luận rằng, nếu có lò sưởi được xây trong hang, những bộ xương bên dưới chắc chắn sẽ có dấu hiệu biến đổi nhiệt rõ ràng .

Không một chiếc xương Stegodon nào có dấu hiệu bị cháy . Những xương cháy trước đây từng được cho là của H. floresiensis nay đã được xác định niên đại lại, thuộc các lớp hang trẻ hơn do Homo sapiens chiếm giữ — vào khoảng 46.000 năm trước, rất lâu sau khi 'người Hobbit' và Stegodon biến mất. Bằng chứng về lửa hóa ra là một trường hợp nhầm lẫn về địa tầng .

Chế độ ăn thực sự

Không có lửa để nấu nướng, chế độ ăn của 'người Hobbit' chắc chắn khác xa so với những gì người ta từng giả định. Trong khi phân tích mòn răng từ lâu đã chỉ ra một chế độ ăn dai, nhiều xơ đòi hỏi nhai mạnh — gợi ý họ tiêu thụ thực vật — thì phần thịt trong chế độ ăn của họ là thịt sống và được nhặt lại . Các protein nọc độc của rồng Komodo, vốn có thể nguy hiểm, sẽ bị phân hủy bởi các enzym trong dạ dày, do đó việc nhặt xác không gây nguy cơ ngộ độc cho 'người Hobbit' . Họ cũng có thể bổ sung chế độ ăn bằng các loài động vật nhỏ, côn trùng và thực vật địa phương .

Chung sống cùng rồng

Nghiên cứu làm sáng tỏ vị trí của 'người Hobbit' trong hệ sinh thái đảo Flores. Rồng Komodo (Varanus komodoensis) là kẻ săn mồi thống trị tuyệt đối, dùng vết cắn chứa nọc độc để hạ gục Stegodon . H. floresiensis chỉ là một thành viên của một 'hội nhặt xác' rộng lớn hơn trên hòn đảo, bao gồm kền kền, cò khổng lồ, và quạ, tất cả đều kiếm ăn trên xác Stegodon .

Bất chấp sự thống trị của rồng Komodo, 'người Hobbit' thường không bị chúng coi là con mồi. Rồng Komodo ngày nay hiếm khi tấn công con người mà không bị khiêu khích, và các tác giả cho rằng việc sống thành nhóm với sự cảnh giác là đủ để bảo vệ họ .

Một con đường tiến hóa đơn giản hơn

Có lẽ hàm ý sâu sắc nhất của nghiên cứu là những gì nó gợi ý về vị trí của H. floresiensis trên cây phả hệ loài người. Việc không có bằng chứng về săn thú lớn và kiểm soát lửa cho thấy một bộ công cụ hành vi kém tiến bộ hơn đáng kể so với giả định trước đây. Điều này trực tiếp làm suy yếu ý tưởng cho rằng họ là một dạng lùn của Homo erectus, vốn được biết đến là loài đã biết dùng lửa và săn thú lớn .

Thay vào đó, nghiên cứu củng cố một quan điểm thiểu số: rằng H. floresiensis có thể là hậu duệ của một loài người cổ xưa hơn — có thể giống Homo habilis hoặc thậm chí giống Australopithecus — đã đến Flores hơn 1 triệu năm trước, trước khi các hành vi tiên tiến xuất hiện ở các loài Homo sau này .

Tác giả chính Veatch phát biểu: 'Một tập hợp hành vi đơn giản hơn có thể chỉ ra một tổ tiên đã tách khỏi nhánh Homo trước khi những thích nghi hành vi tiên tiến hơn này xuất hiện' . Tiến sĩ Chris Stringer từ Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên London, người không tham gia nghiên cứu, nhận xét rằng nghiên cứu này 'củng cố quan điểm thiểu số cho rằng floresiensis thực sự không thuộc chi Homo và cần được phân loại lại' .

Hạn chế và những câu hỏi còn bỏ ngỏ

Không phải tất cả các chuyên gia đều hoàn toàn bị thuyết phục. Nhà cổ sinh thái học Kay Behrensmeyer từ Smithsonian cho biết việc 'phân biệt săn bắn và nhặt xác chỉ dựa trên các đặc điểm biến dạng xương là rất khó' và bà chưa hoàn toàn tin vào giả thuyết 'chỉ nhặt xác' — mặc dù bà thừa nhận lập luận của nhóm nghiên cứu về việc xác định dấu răng rồng Komodo so với dấu công cụ là thuyết phục .

Nghiên cứu cũng có phạm vi cụ thể. Nó không loại trừ khả năng thỉnh thoảng H. floresiensis tự bắt những con mồi nhỏ. Điều mà nó thực sự lật đổ, một cách dứt khoát và với bằng chứng thực nghiệm mới, là giả thuyết về việc săn thú lớn và sử dụng lửa có kiểm soát .