Chiến dịch máy bay không người lái của Ukraine và cuộc khủng hoảng nhiên liệu ở Nga: Hơn 50 cuộc tấn công, phân phối hạn chế tại 56 khu vực, và lời thừa nhận 'Không nghiêm trọng' của Putin

Chiến dịch tấn công liên tục bằng máy bay không người lái (drone) của Ukraine nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Nga đã leo thang thành một trong những chiến lược phi quân sự có tác động nhất của cuộc chiến, gây ra một cuộc khủng hoảng nhiên liệu trong nước lan rộng tới hơn một nửa số vùng của Nga và buộc Tổng thống Vladimir Putin phải lần đầu tiên công khai thừa nhận tình trạng thiếu hụt. Dưới đây là phân tích chi tiết dựa trên các sự kiện đã được kiểm chứng.

Chiến Dịch Tập Kích của Ukraine: Hơn 50 Cuộc Tấn Công Kể từ Tháng 3

Theo thống kê của AP, đã có hơn 50 cuộc tấn công được báo cáo của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu, kho chứa, bến cảng và cơ sở lưu trữ của Nga kể từ khi chiến dịch bắt đầu . Các cuộc tấn công đạt đỉnh điểm trong hai giai đoạn — tháng 4–5/2025 và một lần nữa vào tháng 8–9/2025, mỗi giai đoạn có 26 cuộc tấn công . Quỹ Carnegie Endowment lưu ý rằng trên lý thuyết, 16 nhà máy lọc dầu bị tấn công chiếm khoảng 38% tổng công suất lọc dầu hàng năm của Nga (327 triệu tấn), nhưng tổn thất sản xuất thực tế nhỏ hơn nhiều so với những con số đó .

Công suất lọc dầu bị vô hiệu hóa: Tuyên bố "khoảng một phần ba" về cơ bản phù hợp với con số 38% mà Carnegie trích dẫn, mặc dù sản lượng thực tế giảm khiêm tốn hơn. Sản lượng dầu tinh chế trung bình hàng ngày của Nga giảm tới 480.000 thùng (9%) trong những tháng tồi tệ nhất của năm 2025 . Đến tháng 11/2025, Reuters đưa tin tổng sản lượng lọc dầu của Nga chỉ giảm 3% trong năm, nhờ việc sử dụng công suất dự phòng để bù đắp thiệt hại .

Sản lượng xăng giảm 17%: Con số chính xác 17% không được tìm thấy trong các nguồn tin hàng đầu. Sự thiếu hụt xăng dầu của Nga được ước tính vào khoảng 20% nhu cầu nội địa bởi một số báo cáo , và tờ Guardian đưa tin các cuộc tấn công của Ukraine đã cắt giảm khoảng một phần tư công suất lọc dầu của Nga . Tỷ lệ phần trăm chính xác khác nhau tùy theo nguồn tin và khung thời gian.

Khủng Hoảng Nhiên Liệu và Phân Phối Hạn Chế: 56 trên 89 Vùng Của Nga Bị Ảnh Hưởng

Phân phối hạn chế tại hơn một nửa số vùng của Nga: Đến cuối tháng 6/2026, các hạn chế về nhiên liệu đã lan tới 56 trong tổng số 89 vùng của Nga — con số vượt quá một nửa . Tại 18 trong số các vùng đó, các hạn chế bắt buộc đã được chính quyền địa phương áp đặt, thường là giới hạn mua xăng ở mức khoảng 30 lít/xe . Cuộc khủng hoảng lan rộng nhanh chóng, với các hàng dài được báo cáo tại các trạm xăng trên hàng chục khu vực, bao gồm cả vùng Oryol (được mô tả là "nghiêm trọng") và Ufa, nơi người dân xếp hàng từ 3:30 sáng .

Tình trạng khẩn cấp ở Crimea: Crimea phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt đặc biệt nghiêm trọng. Vào tháng 9/2025, chính quyền đã áp đặt giới hạn 30 lít/xe và đóng băng giá xăng . Đến tháng 6/2026, chuỗi trạm xăng lớn nhất trên bán đảo (TES, vận hành 115 trạm) đã đình chỉ hoàn toàn việc bán phiếu xăng, với cảnh báo của chính quyền địa phương rằng tình trạng thiếu hụt sẽ kéo dài ít nhất một tháng nữa . Reuters đưa tin Crimea đã thắt chặt các biện pháp hạn chế nhiên liệu một lần nữa vào tháng 6/2026, mô tả các biện pháp này là "phân phối hạn chế" .

Phản Ứng của Putin: 'Thiếu Hụt Nhất Định, Nhưng Không Nghiêm Trọng'

Putin lần đầu tiên công khai thừa nhận tình trạng thiếu hụt vào cuối tháng 6/2026, phát biểu tại một cuộc họp truyền hình: "Ngay bây giờ, chúng ta đang thấy một sự thiếu hụt nhất định, nhưng nó không nghiêm trọng" . Ông thừa nhận rằng "vấn đề cho người lái xe và doanh nghiệp vẫn còn" và nói rằng Nga sẽ nhập khẩu thêm nhiên liệu và đẩy nhanh tiến độ sửa chữa nhà máy lọc dầu . Điện Kremlin cũng cấm xuất khẩu xăng — lần đầu tiên hạn chế vào tháng 3/2025, sau đó mở rộng lệnh cấm đối với tất cả các mặt hàng nhiên liệu cho đến cuối năm, và sau đó cân nhắc lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel . CNBC đưa tin Putin nói rằng Nga sẽ "nhập khẩu thêm nhiên liệu" để ổn định thị trường .

Cuộc Tấn Công Trả Đũa ngày 2/7 của Nga: 570 Mục Tiêu Trên Không Vào Kyiv

Vào ngày 2/7/2026, Nga đã phát động một cuộc tấn công ồ ạt vào ban đêm nhằm vào Kyiv. Theo Không quân Ukraine, Nga đã bắn 74 tên lửa và 496 máy bay không người lái (tổng cộng 570 mục tiêu trên không) . Ukraine báo cáo đã bắn hạ 48 tên lửa và 476 máy bay không người lái .

Thương vong: Các báo cáo khác nhau, điều thường thấy ngay sau một cuộc tấn công lớn:

• NPR đưa tin ít nhất 17 dân thường thiệt mạng và nhiều người bị thương, với việc Moscow mô tả cuộc tấn công là "sự trả đũa cho các cuộc tấn công của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu" .
• Reuters đưa tin ít nhất 30 người thiệt mạng và thiệt hại cho khoảng 130 tòa nhà .
• Meduza sau đó đã cập nhật con số lên 21 người chết và 100 người bị thương, với ngày 3/7 được tuyên bố là ngày quốc tang tại Kyiv .
• USA Today đưa tin ít nhất 18 người thiệt mạng .

Sự khác biệt phản ánh các thời điểm báo cáo khác nhau. Tuyên bố "ít nhất 17 người" phù hợp với các báo cáo ban đầu. Cuộc tấn công đã đánh trúng khoảng 20 tòa nhà chung cư trên khắp thủ đô .

Triển Vọng và Tấn Công Mặt Đất

Cuộc tấn công mặt đất bị đình trệ: The Guardian và các nhà phân tích khác đã báo cáo rằng cuộc tấn công mặt đất của Nga đã bị đình trệ trong khi cuộc khủng hoảng nhiên liệu trong nước ngày càng sâu sắc . Quỹ Carnegie Endowment lưu ý rằng cuộc khủng hoảng nhiên liệu dự kiến sẽ kéo dài trong suốt mùa hè, với "tình trạng thiếu xăng rõ rệt" tái diễn theo chu kỳ gắn liền với các cuộc tấn công mới của Ukraine . Al Jazeera đưa tin vào ngày 2/7 rằng "cuộc khủng hoảng rất sâu sắc" và với mùa thu hoạch nông nghiệp đang diễn ra, áp lực lên nguồn cung nhiên liệu chỉ ngày càng gia tăng .

Các Lưu Ý Quan Trọng

• Nga đã phần nào giảm thiểu tổn thất tinh chế thông qua công suất dự phòng, điều này có nghĩa là các con số về tổn thất công suất trên lý thuyết đã phóng đại mức giảm sản lượng thực tế .
• Số liệu thương vong từ cuộc tấn công ngày 2/7 thay đổi (17–30 người chết tùy theo nguồn tin và thời điểm). Con số 17 của NPR phù hợp với câu hỏi ban đầu.
• Con số chính xác "sản lượng xăng giảm 17%" không thể được xác nhận độc lập từ các tài liệu nguồn; sự thiếu hụt được ước tính khoảng 20% bởi một số tài khoản .