Hồng Kông – 'Cửa ngõ' bán dẫn của Trung Quốc dưới áp lực kiểm soát xuất khẩu Mỹ

Vào năm 2026, vai trò là trung tâm trung chuyển chất bán dẫn cho Trung Quốc của Hồng Kông đã tăng cường đột biến, được đánh dấu bằng thâm hụt thương mại kỷ lục, nhập khẩu tăng hơn 40% và sự giám sát ngày càng tăng về chức năng của nó như một đường dẫn vòng tránh trừng phạt trong bối cảnh các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ leo thang và sự bùng nổ nhu cầu trên toàn cầu do AI thúc đẩy.

Các số liệu thống kê chính

• Thâm hụt thương mại kỷ lục. Thâm hụt thương mại của Hồng Kông đạt 89,1 tỷ HKD vào tháng 3 năm 2026 — mức cao nhất kể từ khi số liệu được ghi nhận vào năm 1952 — khi nhập khẩu tăng 41,2% so với cùng kỳ năm ngoái lên mức cao nhất mọi thời đại . Thâm hụt tiếp tục mở rộng lên 44,2 tỷ HKD vào tháng 5 .
• Tăng trưởng thương mại hai con số bền vững. Vào tháng 2 năm 2026, xuất khẩu tăng 24,7% và nhập khẩu tăng 29,9% so với cùng kỳ năm trước . Đến tháng 5, cả xuất khẩu và nhập khẩu đều tăng hơn 40% so với cùng kỳ năm trước trong tháng thứ hai liên tiếp, được thúc đẩy bởi các thiết bị điện tử liên quan đến AI .
• Nhập khẩu thiết bị bán dẫn. Trong giai đoạn tháng 4 năm 2025 – tháng 3 năm 2026, nhập khẩu máy sản xuất thiết bị bán dẫn (HS 848620) của Hồng Kông đạt 2,81 tỷ USD, tăng 40% về giá trị và 30% về trọng lượng so với cùng kỳ năm ngoái, mặc dù những tháng gần đây cho thấy sự sụt giảm .
• Nền tảng cả năm 2025. Tổng xuất khẩu của Hồng Kông đạt mức kỷ lục mọi thời đại là 5,24 nghìn tỷ HKD trong năm 2025 (+15,4%), trong đó thiết bị điện và máy móc dẫn đầu mức tăng trưởng .

Các yếu tố địa chính trị

• Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ leo thang. Vào tháng 4 năm 2026, một dự luật lưỡng đảng của Mỹ (Đạo luật MATCH) đã được đưa ra nhằm hạn chế xuất khẩu thiết bị sản xuất chip — bao gồm các công cụ quang khắc DUV — sang Trung Quốc, nhắm mục tiêu rõ ràng vào tầng công nghệ cuối cùng có thể tiếp cận được . Bộ Thương mại Trung Quốc cảnh báo điều này sẽ "phá vỡ nghiêm trọng sự ổn định của chuỗi cung ứng chất bán dẫn toàn cầu" .
• Lo ngại về việc lách trừng phạt. Các nhà phân tích từ lâu đã chỉ ra rằng sự gia tăng đột biến trong nhập khẩu chất bán dẫn của Hồng Kông từ Đài Loan và Hàn Quốc cho thấy việc tái xuất khẩu sang Trung Quốc đại lục để vượt qua các hạn chế của Mỹ . Hồng Kông vẫn được coi là một trung tâm đáng kể để lách các lệnh trừng phạt toàn cầu, mặc dù dòng chảy bất hợp pháp của các mặt hàng ưu tiên chung (CHPL) đến Nga qua Hồng Kông được báo cáo đã giảm 20% trong năm 2024 .
• Thắt chặt kiểm soát hàng hóa chiến lược. Hồng Kông đã cập nhật danh sách kiểm soát hàng hóa chiến lược (Phụ lục 1) vào tháng 5 năm 2025 và vận hành một chương trình Chuyển tải Hàng hóa Chiến lược Cấp tốc (SCRTEX) tại sân bay để vận chuyển hàng không-đến-hàng không các mặt hàng trong Phụ lục 1 mà không cần giấy phép riêng . Hải quan Hồng Kông khẳng định có một hệ thống kiểm soát "toàn diện và chặt chẽ" để ngăn chặn thành phố trở thành một đường ống phổ biến .
• Chiến lược chống trừng phạt của Trung Quốc. Các báo cáo giám sát lưu ý rằng Trung Quốc đã dự trữ kim loại chiến lược, chuyển hướng đầu tư nhà nước vào các ngành công nghiệp lưỡng dụng và thắt chặt độc quyền trong chế biến đất hiếm — tất cả đều tận dụng vị thế của Hồng Kông .

Tác động kinh tế

• Nhu cầu do AI thúc đẩy là động cơ chính. Các quan chức Hồng Kông cho rằng sự gia tăng thương mại bền vững là do "nhu cầu toàn cầu tăng vọt đối với các thiết bị điện tử liên quan đến trí tuệ nhân tạo" . Riêng nhập khẩu máy móc điện đã tăng 51,6% so với cùng kỳ năm ngoái trong tháng 5 .
• Sự bất đối xứng ngày càng rộng giữa nhập khẩu và xuất khẩu. Nhập khẩu đã tăng trưởng nhanh hơn xuất khẩu trong suốt năm 2026, tạo ra thâm hụt kỷ lục. Điều này cho thấy Hồng Kông đang hấp thụ một lượng lớn hàng bán dẫn để chế biến nội địa, tích trữ hoặc tái xuất sang Trung Quốc đại lục thay vì chỉ đơn giản là tái xuất chúng với tốc độ tương tự .
• Khả năng phục hồi của thị trường nhập khẩu chip Trung Quốc. Thị trường nhập khẩu chip tổng thể của Trung Quốc đã ổn định ở mức 1,18 tỷ USD trong năm 2024 với tốc độ tăng trưởng 10%, và Hồng Kông cùng với Thái Lan đang nổi lên như các kênh cung cấp phát triển nhanh chóng . Điều này củng cố vai trò trung gian ngày càng sâu sắc của Hồng Kông ngay cả khi các tuyến đường trực tiếp đến Trung Quốc phải đối mặt với các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn của Mỹ.
• Rủi ro từ những thay đổi chính sách của Mỹ. Đạo luật MATCH được đề xuất và việc thắt chặt kiểm soát xuất khẩu rộng rãi hơn của Mỹ đặt ra rủi ro vật chất trực tiếp đối với khối lượng thương mại chất bán dẫn của Hồng Kông, đặc biệt nếu việc thực thi mở rộng sang thiết bị quang khắc DUV đi qua lãnh thổ này .