Sam Altman kêu gọi cơ quan giám sát AI toàn cầu kiểu IAEA: Đòn G7, áp lực IPO của OpenAI, và tầm nhìn đối thủ từ Trung Quốc

Ngày 1/7/2026, CEO OpenAI Sam Altman đăng bài xã luận trên tờ Financial Times kêu gọi thiết lập một khuôn khổ AI toàn cầu mô phỏng theo Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA). Ông lập luận rằng AI 'sẽ định hình lại các điều kiện vật chất của đời sống con người' và trong vòng một năm tới, thế giới sẽ chứng kiến những hệ thống 'có sức mạnh đáng kinh ngạc' . Đề xuất này kêu gọi một diễn đàn thử nghiệm và giám sát quốc tế, có thẩm quyền đặt ra các tiêu chuẩn an toàn mang tính ràng buộc cho các mô hình AI tiên tiến nhất . Bài xã luận của Altman là một nỗ lực công khai nhằm thúc đẩy chủ đề mà ông vừa trình bày sau cánh cửa đóng tại hội nghị thượng đỉnh G7 – nhưng phản ứng tại đó cho thấy bức tranh quản trị AI toàn cầu thực sự bị chia rẽ đến mức nào.

Hội nghị G7: Ba CEO, Hai Tầm Nhìn, Không Cam Kết Ràng Buộc

Chỉ vài ngày trước bài xã luận của Altman, tại hội nghị thượng đỉnh G7 ở Évian-les-Bains, Pháp (15–18/6/2026), ba CEO đối thủ – Altman (OpenAI), Dario Amodei (Anthropic) và Demis Hassabis (Google DeepMind) – đã tham gia phiên làm việc chính thức đầu tiên về AI tại một cuộc họp của các nhà lãnh đạo G7 .

Đề xuất của Altman tại G7 nhất quán với bài xã luận trên FT: ông kêu gọi một 'diễn đàn thử nghiệm quốc tế' để thiết lập các tiêu chuẩn an toàn chung và chia sẻ kết quả thử nghiệm giữa các quốc gia đồng minh . Tuy nhiên, Amodei và Hassabis đã đi xa hơn, đề xuất một liên minh AI quốc tế do Mỹ dẫn đầu trong một bữa trưa kín với các nhà lãnh đạo G7, bao gồm cả Tổng thống Trump . Amodei kêu gọi các nhà lãnh đạo 'chống lại sự cám dỗ chia rẽ' trong vấn đề quản lý AI, cảnh báo rằng sự phân mảnh sẽ làm suy yếu an toàn và sự gắn kết chiến lược . Liên minh này được thiết kế rõ ràng để kiểm soát chuỗi cung ứng phần cứng và loại Trung Quốc khỏi các hệ sinh thái AI tiên tiến nhất . Không có cam kết ràng buộc nào được đưa ra .

Bài xã luận của Altman trên FT có thể được xem như một nỗ lực công khai sau hội nghị thượng đỉnh nhằm thúc đẩy cùng một chủ đề – điều phối quốc tế – nhưng với một cách tiếp cận ít mang tính loại trừ hơn so với liên minh do Mỹ dẫn đầu mà Amodei và Hassabis đã đề xuất sau cánh cửa đóng.

Tại sao các phòng thí nghiệm AI lại khao khát luật lệ ngay bây giờ? Áp lực IPO và sự phân mảnh quản lý

Việc thúc đẩy các quy tắc toàn cầu không hoàn toàn vị tha. Các phòng thí nghiệm AI đang tìm kiếm sự rõ ràng về quy định vì một số lý do liên quan đến cạnh tranh và kế hoạch IPO sắp tới của OpenAI.

Cạnh tranh gay gắt và sự phân mảnh quản lý: Mỹ, EU và Trung Quốc đang theo đuổi các lộ trình quản lý khác nhau. Lời cảnh báo của Amodei tại G7 về sự chia rẽ phản ánh nỗi lo thực sự rằng các quy tắc không nhất quán giữa các khu vực pháp lý sẽ tạo ra cơn ác mộng tuân thủ, làm chậm quá trình triển khai và tạo lợi thế cho các đối thủ ít bị quản lý hơn .

Áp lực từ đợt IPO của OpenAI: OpenAI đã bí mật nộp bản đăng ký S-1 dự thảo lên SEC vào tháng 6/2026, mở đường cho một trong những đợt IPO công nghệ lớn nhất lịch sử . Tuy nhiên, công ty hiện đang có xu hướng hoãn IPO sang năm 2027 do những cơn gió ngược vĩ mô, sự hứng thú giảm dần của nhà đầu tư và các rủi ro quản lý chưa được giải quyết . Nhà Trắng đã ban hành một sắc lệnh hành pháp vào đầu tháng 6/2026, khẳng định quyền phủ quyết 30 ngày đối với việc phát hành các mô hình AI tiên tiến, ảnh hưởng trực tiếp đến dòng thời gian sản phẩm và định giá của OpenAI .

Sự giám sát chặt chẽ đối với quản trị của OpenAI: Ủy ban Giám sát Hạ viện Hoa Kỳ đã mở cuộc điều tra về các khoản đầu tư cá nhân của CEO Sam Altman vì xung đột lợi ích tiềm ẩn; nhiều tổng chưởng lý tiểu bang thuộc Đảng Cộng hòa cũng đã mở các cuộc thăm dò, và tổng chưởng lý Florida đã bắt đầu một cuộc điều tra riêng – tất cả đều tạo thêm sự bất ổn trước thềm IPO .

Cả OpenAI và Anthropic đều rơi vào tình thế: sự rõ ràng về quy định sẽ giảm thiểu rủi ro pháp lý cho các nhà đầu tư và đợt IPO của họ, nhưng các quy tắc vẫn đang được đàm phán trên nhiều diễn đàn khác nhau (G7, Đạo luật AI của EU, sắc lệnh hành pháp của Mỹ, đề xuất WAICO của Trung Quốc) .

Thực thi, Quản trị, Vấn đề Trung Quốc và Lợi ích Công cộng

Các vấn đề về thực thi và quản trị

• Không có cơ chế ràng buộc: Các cuộc thảo luận tại G7 không đưa ra được cam kết ràng buộc nào, và cả diễn đàn thử nghiệm của Altman lẫn đề xuất liên minh của Amodei/Hassabis đều thiếu cơ chế thực thi rõ ràng – đặt ra câu hỏi liệu bất kỳ khuôn khổ nào có chỉ mang tính tự nguyện hay không .
• Xung đột lợi ích: Hạ nghị sĩ Ro Khanna (Dân chủ, California) đã công khai cảnh báo rằng sự hiện diện của các CEO AI đối thủ tại một bữa trưa kín với Tổng thống Trump đại diện cho sự pha trộn nguy hiểm giữa quyền lực doanh nghiệp và nhà nước, cho rằng các tỷ phú công nghệ không qua bầu cử không nên viết các quy tắc an toàn toàn cầu áp dụng cho chính sản phẩm của họ .
• Tiêu chuẩn của ai?: Các nhà phân tích chỉ ra một căng thẳng cơ bản: chính các phòng thí nghiệm sẽ chịu sự điều chỉnh lại đang được yêu cầu giúp thiết kế các tiêu chuẩn, tạo ra rủi ro tự phục vụ cố hữu .

Căng thẳng liên quan đến Trung Quốc

• Loại trừ so với hợp tác: Đề xuất liên minh của Amodei/Hassabis loại trừ rõ ràng Trung Quốc khỏi việc tiếp cận phần cứng AI tiên tiến và việc thiết lập tiêu chuẩn . Trong khi đó, Trung Quốc đang thúc đẩy khuôn khổ đối thủ của riêng mình – Tổ chức Hợp tác Trí tuệ Nhân tạo Thế giới (WAICO) – và định vị mình như một nhà lãnh đạo quản trị AI toàn cầu thay thế . Tạp chí Nature đã lập luận rằng Trung Quốc đang 'dẫn đầu thế giới về quản trị AI' và các quốc gia khác phải hợp tác thay vì cô lập .
• Thiếu niềm tin: Các học giả tại Đại học Thanh Hoa và những nơi khác xác định 'sự thiếu tin tưởng giữa các gã khổng lồ công nghệ AI đang cạnh tranh và giữa Mỹ với Trung Quốc về cam kết tuân thủ' bất kỳ quy tắc chung nào là trở ngại cốt lõi đối với quản trị quốc tế có ý nghĩa .
• Hệ thống an toàn AI nội địa của Trung Quốc: Trung Quốc đã ban hành Kế hoạch Ứng phó Khẩn cấp Quốc gia vào tháng 2/2025, coi các sự cố 'an ninh trí tuệ nhân tạo' ngang hàng với động đất và tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng, cho thấy Bắc Kinh đang xây dựng cơ sở hạ tầng an toàn của riêng mình, tách biệt với các nỗ lực của phương Tây .

Các vấn đề lợi ích công cộng

• Trách nhiệm giải trình dân chủ: Lời cảnh báo của Khanna – 'khi chúng ta kỷ niệm sinh nhật thứ 250 của Hoa Kỳ, chúng ta đã không chiến đấu để bị cai trị bởi bọn đầu sỏ công nghệ' – thể hiện một chỉ trích rộng hơn rằng việc xây dựng quy tắc đang bị định hình bởi các giám đốc điều hành doanh nghiệp không chịu trách nhiệm sau những cánh cửa đóng kín .
• Tốc độ so với an toàn: Các nhà phân tích nhấn mạnh sự căng thẳng giữa lộ trình IPO của OpenAI (đòi hỏi tạo ra giá trị nhanh chóng cho các cổ đông đại chúng) và cách tiếp cận thận trọng, chậm rãi mà các khuôn khổ an toàn yêu cầu .
• Công bằng toàn cầu: Nếu một liên minh do Mỹ dẫn đầu kiểm soát quyền truy cập vào các mô hình AI tiên tiến và các chip tiên tiến cần thiết để đào tạo chúng, các quốc gia đang phát triển bên ngoài G7 có thể bị loại vĩnh viễn khỏi lợi ích của AI tiên tiến – một khoảng trống quản trị mà đề xuất WAICO của Trung Quốc đang cố gắng khai thác .