Điều gì đang đẩy giá cà phê và đường tương lai tăng vọt? El Niño, tồn kho thấp và lệnh cấm xuất khẩu của Ấn Độ

Thị trường hàng hóa mềm (soft commodity) đang 'báo động đỏ'. Giá cà phê arabica tương lai đã tăng vọt do sự kết hợp giữa thời tiết bất lợi ở Brazil, lượng tồn kho trên sàn giao dịch (ICE) xuống mức cực kỳ thấp và hoạt động mua vào bù khống (short-covering) của giới đầu cơ. Trong khi đó, giá đường tương lai cũng tăng đột biến sau khi Ấn Độ bất ngờ ban hành lệnh cấm xuất khẩu. Điểm chung của những biến động này là một hệ thống cung ứng toàn cầu đã mất đi các 'bộ giảm xóc' vốn có.

Dưới đây là phân tích chi tiết về các thế lực đang chi phối từng thị trường và cách chúng củng cố lẫn nhau.

☕ Cà phê Arabica: Thời tiết chậm mùa, kho rỗng và làn sóng mua bù khống

Giá cà phê arabica tương lai đã tăng mạnh nhờ hàng loạt nỗi lo về nguồn cung hội tụ:

Rủi ro thời tiết El Niño cho vụ mùa tiếp theo. Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) ước tính xác suất 82% hiện tượng El Niño sẽ xuất hiện từ tháng 5 đến tháng 7 và kéo dài đến cuối năm, với 67% khả năng xảy ra "El Niño siêu mạnh" . Mô hình thời tiết El Niño có thể làm chậm mưa ở Brazil trong giai đoạn cây cà phê ra hoa quan trọng (tháng 9-10), gây hại cho vụ mùa 2026/27 . Mối lo ngại này đã kích hoạt làn sóng mua bù khống từ các nhà đầu cơ vốn đã xây dựng các vị thế bán ròng (net short positions) .

Vụ thu hoạch ở Brazil bị gián đoạn và lo ngại về chất lượng. Những cơn mưa dai dẳng tại các vùng trồng cà phê trọng điểm của Brazil đã làm chậm tiến độ thu hoạch vụ 2025/26 và dấy lên lo ngại về chất lượng hạt. Tính đến ngày 17 tháng 6, tiến độ thu hoạch của Brazil mới chỉ đạt 39% diện tích trồng, thấp hơn mức 43% của cùng kỳ năm ngoái và dưới mức trung bình 5 năm là 40% . Mưa cũng làm ướt lượng cà phê đã được thu hoạch và đang phơi khô tại các nông trại ở những vùng sản xuất chính .

Tồn kho chứng nhận ICE ở mức thấp nhất nhiều năm. Lượng cà phê arabica tồn kho chứng nhận trên sàn ICE đã giảm xuống còn khoảng 396.000 bao, mức thấp nhất trong những năm gần đây và chưa bằng một nửa so với 859.389 bao của một năm trước đó . Tổ chức Cà phê Quốc tế (ICO) xác nhận sự sụt giảm này, báo cáo rằng tồn kho arabica chứng nhận ICE đã giảm 13,5% xuống còn 0,48 triệu bao trong tháng 5/2026, mức thấp nhất trong nhiều tháng . Lượng tồn kho siêu thấp này khiến thị trường hầu như không có vùng đệm nào để chống đỡ trước bất kỳ cú sốc nguồn cung mới nào.

Nguy cơ băng giá. Một đợt không khí lạnh quét qua các bang phía nam Brazil đã làm sống lại lo ngại về rủi ro băng giá, thêm một lớp bất ổn về nguồn cung và hỗ trợ giá tương lai .

Tổng hợp lại, đợt tăng giá cà phê là một minh chứng kinh điển cho thấy việc cạn kiệt tồn kho khuếch đại tác động giá của những gián đoạn mùa vụ dù là nhỏ nhất.

🍬 Đường: Lệnh cấm xuất khẩu của Ấn Độ, El Niño, và sự chuyển hướng sang Ethanol

Giá đường tăng cao bởi một nhóm các yếu tố khác nhưng cũng không kém phần mạnh mẽ:

Lệnh cấm xuất khẩu bất ngờ của Ấn Độ. Vào ngày 13 tháng 5 năm 2026, Ấn Độ áp dụng lệnh cấm xuất khẩu ngay lập tức đối với đường thô, đường trắng và đường tinh luyện, có hiệu lực đến ngày 30 tháng 9 hoặc cho đến khi có thông báo mới . Tổng cục Ngoại thương Ấn Độ (DGFT) đã chuyển đường từ danh mục xuất khẩu "hạn chế" sang "cấm xuất khẩu" . Đây là một sự đảo ngược ngoạn mục: chỉ một tuần trước đó, các nguồn tin chính phủ cho biết Ấn Độ không có ý định hạn chế xuất khẩu đường bất chấp sản lượng giảm, vì nhu cầu yếu hơn đã bù đắp cho sự thiếu hụt .

Ấn Độ là nhà sản xuất đường lớn thứ hai thế giới sau Brazil, và lệnh cấm này đã loại bỏ một nguồn cung quan trọng trên toàn cầu . Các trường hợp ngoại lệ chỉ dành cho hạn ngạch hạn chế cho EU và Mỹ cũng như các lô hàng đã được xếp lên tàu trước ngày 13 tháng 5 .

Sản lượng trong nước và nỗi lo El Niño. Lệnh cấm được thúc đẩy bởi lo ngại về sản lượng trong nước thấp hơn, năng suất mía yếu ở các bang trọng điểm như Uttar Pradesh và Maharashtra, và dự báo mùa mưa thâm hụt . Khả năng xuất hiện El Niño được viện dẫn rõ ràng như một yếu tố có thể ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp trong tương lai của Ấn Độ . Lượng mưa tích lũy theo mùa của Ấn Độ trong tháng 6/2026 thấp hơn 42% so với bình thường, yếu nhất trong 11 năm .

Sự thay đổi kinh tế của Ethanol tại Brazil. Chính phủ Brazil đã xác nhận tăng tỷ lệ pha trộn ethanol bắt buộc trong xăng lên 32% từ mức 30% . Các nhà máy ở vùng Trung Nam nước này đã phân bổ 58,38% mía cho sản xuất ethanol trong đầu vụ 2026/27, tăng từ 49,9% của năm trước, làm giảm tỷ trọng dành cho sản xuất đường . Công ty tư vấn Green Pool đã nâng dự báo thâm hụt đường toàn cầu niên vụ 2026/27 lên 4,3 triệu tấn từ mức 1,66 triệu tấn, với lý do giá dầu cao khuyến khích các nhà máy chuyển mía sang sản xuất ethanol . StoneX dự báo thâm hụt đường toàn cầu 550.000 tấn vào năm 2026/27, một sự đảo chiều mạnh so với mức thặng dư của niên vụ trước .

Mối đe dọa El Niño đối với các nhà sản xuất châu Á. Sự xuất hiện của El Niño có khả năng làm giảm lượng mưa không chỉ ở Brazil và Ấn Độ mà còn ở Thái Lan, khu vực sản xuất đường lớn thứ ba thế giới, làm gia tăng lo ngại về nguồn cung trên toàn bảng .

🔗 Các yếu tố khuếch đại lẫn nhau như thế nào

Hai thị trường này không hề biệt lập. Chúng khuếch đại lẫn nhau thông qua các điểm yếu cấu trúc chung:

• Tồn kho thấp khuếch đại mọi cú sốc. Với tồn kho cà phê ICE chỉ còn khoảng 396.000 bao—mức thấp nhất trong 2,25 năm—thị trường cà phê hầu như không có 'đệm' nào cho sự gián đoạn tiếp theo . Logic tương tự cũng áp dụng cho đường, khi tồn kho toàn cầu đã bị rút xuống sau ba năm thâm hụt sản xuất liên tiếp .

• Brazil là điểm xoay chung. Các vùng trồng cà phê của Brazil là trung tâm của những lo lắng về thời tiết arabica, và Brazil cũng là nước xuất khẩu đường lớn nhất thế giới. Khi mía của Brazil được chuyển sang sản xuất ethanol thay vì đường, nó thắt chặt nguồn cung đường toàn cầu ngay tại thời điểm thị trường cà phê đã căng thẳng .

• Lệnh cấm xuất khẩu của Ấn Độ loại bỏ một van an toàn quan trọng. Là nhà sản xuất đường lớn thứ hai, việc Ấn Độ rời khỏi thị trường xuất khẩu loại bỏ một nguồn cung toàn cầu quan trọng ngay khi rủi ro thời tiết và sản xuất trong nước gia tăng . Lệnh cấm có thể buộc người mua quốc tế phải cạnh tranh gay gắt hơn để có đường Brazil và Thái Lan.

• Động thái đầu cơ đẩy nhanh biến động giá. Đối với cà phê arabica, sự kết hợp giữa lo ngại về mùa vụ, rủi ro El Niño, tồn kho chứng nhận giảm và mua bù khống đã tạo ra các đợt tăng giá bất thường . Đối với đường, giới đầu cơ đã mở rộng vị thế bán ròng trở lại gần mức kỷ lục trước khi giá đảo chiều tăng mạnh , cho thấy thị trường vẫn chưa định giá đầy đủ sự thắt chặt này.

Kết luận

Sự gia tăng của giá cà phê arabica và đường tương lai không phải là kết quả của bất kỳ yếu tố đơn lẻ nào. Đó là sản phẩm của một hệ thống cung ứng toàn cầu mong manh, nơi rủi ro thời tiết El Niño, tồn kho cạn kiệt, các đảo ngược chính sách và thị trường năng lượng biến động đều đang kéo theo cùng một hướng. Thị trường đã mất đi các vùng đệm thông thường, điều đó có nghĩa là ngay cả những gián đoạn nhỏ cũng có thể tạo ra những biến động giá lớn hơn nhiều so với dự kiến.

Đối với các nhà giao dịch và nhà phân tích hàng hóa, biến số chính cần theo dõi là liệu vụ thu hoạch cà phê và đường tiếp theo của Brazil có diễn ra như dự kiến hay không, và liệu Ấn Độ có gia hạn lệnh cấm xuất khẩu đường sau ngày 30 tháng 9 hay không. Nếu một trong hai 'van an toàn' đó hỏng, những lo ngại về nguồn cung hiện tại có thể biến thành một cuộc khủng hoảng thiếu hụt cơ cấu toàn diện.