Hội nghị IEA tại Montreal đưa ra cam kết về hiệu suất năng lượng giữa lúc khủng hoảng Hormuz định hình lại thị trường toàn cầu

Hội nghị toàn cầu thường niên lần thứ 11 của IEA về Hiệu suất Năng lượng, diễn ra tại Montreal vào ngày 29–30/6/2026, đã đánh dấu một thời điểm quan trọng trong chính sách năng lượng toàn cầu. Đồng chủ trì hội nghị là Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol, cùng các Bộ trưởng Canada Tim Hodgson (Năng lượng và Tài nguyên) và Julie Dabrusin (Môi trường). Sự kiện quy tụ khoảng 600 bộ trưởng, CEO và quan chức cấp cao từ gần 100 quốc gia . Kết quả trọng tâm là một cam kết mới về việc tăng gấp đôi hiệu suất năng lượng, nhưng hội nghị cũng bị ảnh hưởng sâu sắc bởi cuộc khủng hoảng Eo biển Hormuz đang diễn ra và việc công bố các mục tiêu đầy tham vọng từ hội nghị thượng đỉnh COP31 sắp tới.

45 Chính phủ tái khẳng định mục tiêu 'tăng gấp đôi' vào năm 2030

Thành tựu chính của hội nghị Montreal là một tuyên bố cấp bộ trưởng, trong đó 45 chính phủ đã tán thành mục tiêu tăng gấp đôi tốc độ cải thiện hiệu suất năng lượng trung bình toàn cầu vào năm 2030 . Mục tiêu này lần đầu tiên được nhất trí như một phần của "Đồng thuận UAE" tại COP28 và đã được tái khẳng định tại hội nghị như một nền tảng cho tăng trưởng kinh tế bền vững và một lộ trình an toàn, giá cả phải chăng để đạt mức phát thải ròng bằng 0 . Tuyên bố chung nhấn mạnh vai trò của hiệu suất năng lượng trong việc cải thiện mức sống, nâng cao năng lực cạnh tranh và đảm bảo an ninh năng lượng . Mặc dù các chi tiết cụ thể của tuyên bố chung từ hội nghị lần thứ 11 vẫn chưa được công bố đầy đủ, nhưng cam kết trung tâm đã rất rõ ràng: đẩy nhanh tiến độ hiệu suất để đáp ứng thời hạn năm 2030.

Chương trình hành động của Chủ tịch COP31: Điện khí hóa, Tòa nhà và Chất thải

Một diễn biến quan trọng song song là việc Chủ tịch COP31 được chỉ định, Murat Kurum, chính thức khởi động Chương trình Hành động của Chủ tịch COP31 vào tháng 6/2026 . Do Thổ Nhĩ Kỳ đăng cai tại Antalya vào tháng 11/2026, hội nghị thượng đỉnh COP31 đã đặt ra ba mục tiêu chính :

• Mục tiêu điện khí hóa: Nâng tỷ lệ nhu cầu năng lượng cuối cùng toàn cầu được đáp ứng bằng điện từ hơn 20% hiện nay lên 35% vào năm 2035 ("35% vào năm 2035") .
• Mục tiêu Tòa nhà / Thành phố kiên cường: Giảm cường độ tiêu thụ năng lượng trong lĩnh vực tòa nhà ít nhất 25% vào năm 2035 . Chủ tịch COP31 đã ủy quyền cho IEA vạch ra các lộ trình và phân tích lợi ích của mục tiêu này .
• Mục tiêu Chất thải: Giảm một nửa tốc độ gia tăng chất thải toàn cầu vào năm 2035 .

Ông Birol bày tỏ hy vọng rằng các bên tham gia COP tại Antalya sẽ ủng hộ mục tiêu điện khí hóa, gọi đây là một bước quan trọng cho an ninh năng lượng và giảm phát thải .

Phản ứng từ các nhà lãnh đạo chủ chốt

• Fatih Birol (Giám đốc điều hành IEA): Ông Birol mô tả Canada đang có "cơ hội ngàn năm có một" để trở thành siêu cường năng lượng, đặc biệt là trước sự gián đoạn nguồn cung dầu từ Vùng Vịnh do cuộc khủng hoảng Eo biển Hormuz . Ông lưu ý rằng Canada có vị thế tốt để cung cấp năng lượng cho các thị trường đã mất đi nguồn cung đáng tin cậy và IEA đang hợp tác để xác định các phương pháp tốt nhất về hiệu suất năng lượng có thể chia sẻ trên toàn cầu .
• Tim Hodgson (Bộ trưởng Năng lượng Canada): Ông Hodgson tuyên bố rằng "hiệu suất năng lượng là nền tảng trong chương trình năng lượng sạch đầy tham vọng của Canada" trước thềm hội nghị . Ông nhấn mạnh rằng việc đăng cai hội nghị lần đầu tiên tại Bắc Mỹ là một cột mốc quan trọng cho vai trò lãnh đạo của Canada trong quá trình chuyển đổi năng lượng .
• Julie Dabrusin (Bộ trưởng Môi trường Canada): Bà Dabrusin đồng chủ trì hội nghị và nhấn mạnh cách tiếp cận toàn bộ chính phủ của Canada, kết nối hiệu suất năng lượng, biến đổi khí hậu và bảo vệ thiên nhiên .

Cuộc khủng hoảng Eo biển Hormuz: Bối cảnh mang tính bước ngoặt

Hội nghị Montreal diễn ra trong bối cảnh sự gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu tồi tệ nhất trong nhiều thập kỷ. Vào ngày 28/2/2026, Mỹ và Israel đã phát động một cuộc không kích vào Iran, sau đó Iran đã phong tỏa gần như hoàn toàn giao thông vận tải qua Eo biển Hormuz, điểm trung chuyển dầu quan trọng nhất thế giới . Tác động ngay lập tức và nghiêm trọng:

• Quy mô gián đoạn: Hơn 11 triệu thùng dầu thô và condensate từ Vùng Vịnh mỗi ngày đã bị cắt đứt . Sản lượng dầu của Trung Đông ước tính giảm từ 7–10 triệu thùng mỗi ngày . IEA gọi đây là sự gián đoạn nguồn cung năng lượng nghiêm trọng nhất kể từ những năm 1970 .
• Tác động thị trường: Giá dầu tăng nhanh hơn bất kỳ cuộc xung đột nào trước đây, với dầu Brent vượt 100 USD/thùng vào ngày 8/3 và đạt đỉnh 126 USD/thùng . Bảo hiểm trở nên không có sẵn hoặc đắt đỏ đến mức không thể mua được đối với các tàu thuyền qua eo biển, khiến nơi đây gần như đóng cửa với giao thông thương mại .
• Cảnh báo từ Aramco: CEO của Saudi Aramco cảnh báo rằng sự gián đoạn Hormuz là "cuộc khủng hoảng lớn nhất" của ngành và hậu quả có thể là "thảm khốc" nếu việc phong tỏa tiếp diễn .

Ông Birol đã liên kết rõ ràng cuộc khủng hoảng với tiềm năng của Canada, lưu ý rằng sự gián đoạn nguồn cung dầu đáng tin cậy từ Vùng Vịnh tạo ra một cơ hội chiến lược cho xuất khẩu năng lượng của Canada . Sự nhấn mạnh của hội nghị vào hiệu suất năng lượng cũng được coi là một phản ứng quan trọng đối với các áp lực về an ninh năng lượng và khả năng chi trả do cuộc khủng hoảng gây ra .

Hướng tới tương lai

Hội nghị Montreal đã củng cố rằng hiệu suất năng lượng là một công cụ trung tâm để giải quyết cả các mục tiêu khí hậu và các thách thức an ninh năng lượng trước mắt. Khi thế giới đang phải vật lộn với hậu quả của cuộc khủng hoảng Hormuz, những cam kết được đưa ra tại Montreal và các mục tiêu do Chủ tịch COP31 đặt ra sẽ bị thử thách bởi nhu cầu hành động nhanh chóng, cụ thể. Hội nghị thượng đỉnh COP31 sắp tới tại Antalya sẽ là thời điểm then chốt để chuyển những lời hứa này thành các thỏa thuận ràng buộc quốc tế.