Hội nghị IEA tại Montreal đưa ra cam kết về hiệu suất năng lượng giữa lúc khủng hoảng Hormuz định hình lại thị trường toàn cầu

Chương trình hành động của Chủ tịch COP31: Điện khí hóa, Tòa nhà và Chất thải

Một diễn biến quan trọng song song là việc Chủ tịch COP31 được chỉ định, Murat Kurum, chính thức khởi động Chương trình Hành động của Chủ tịch COP31 vào tháng 6/2026 . Do Thổ Nhĩ Kỳ đăng cai tại Antalya vào tháng 11/2026, hội nghị thượng đỉnh COP31 đã đặt ra ba mục tiêu chính :

• Mục tiêu điện khí hóa: Nâng tỷ lệ nhu cầu năng lượng cuối cùng toàn cầu được đáp ứng bằng điện từ hơn 20% hiện nay lên 35% vào năm 2035 ("35% vào năm 2035") .
• Mục tiêu Tòa nhà / Thành phố kiên cường: Giảm cường độ tiêu thụ năng lượng trong lĩnh vực tòa nhà ít nhất 25% vào năm 2035 . Chủ tịch COP31 đã ủy quyền cho IEA vạch ra các lộ trình và phân tích lợi ích của mục tiêu này .
• Mục tiêu Chất thải: Giảm một nửa tốc độ gia tăng chất thải toàn cầu vào năm 2035 .

Ông Birol bày tỏ hy vọng rằng các bên tham gia COP tại Antalya sẽ ủng hộ mục tiêu điện khí hóa, gọi đây là một bước quan trọng cho an ninh năng lượng và giảm phát thải .

Phản ứng từ các nhà lãnh đạo chủ chốt

• Fatih Birol (Giám đốc điều hành IEA): Ông Birol mô tả Canada đang có "cơ hội ngàn năm có một" để trở thành siêu cường năng lượng, đặc biệt là trước sự gián đoạn nguồn cung dầu từ Vùng Vịnh do cuộc khủng hoảng Eo biển Hormuz . Ông lưu ý rằng Canada có vị thế tốt để cung cấp năng lượng cho các thị trường đã mất đi nguồn cung đáng tin cậy và IEA đang hợp tác để xác định các phương pháp tốt nhất về hiệu suất năng lượng có thể chia sẻ trên toàn cầu .
• Tim Hodgson (Bộ trưởng Năng lượng Canada): Ông Hodgson tuyên bố rằng "hiệu suất năng lượng là nền tảng trong chương trình năng lượng sạch đầy tham vọng của Canada" trước thềm hội nghị . Ông nhấn mạnh rằng việc đăng cai hội nghị lần đầu tiên tại Bắc Mỹ là một cột mốc quan trọng cho vai trò lãnh đạo của Canada trong quá trình chuyển đổi năng lượng .
• Julie Dabrusin (Bộ trưởng Môi trường Canada): Bà Dabrusin đồng chủ trì hội nghị và nhấn mạnh cách tiếp cận toàn bộ chính phủ của Canada, kết nối hiệu suất năng lượng, biến đổi khí hậu và bảo vệ thiên nhiên .

Cuộc khủng hoảng Eo biển Hormuz: Bối cảnh mang tính bước ngoặt

Hội nghị Montreal diễn ra trong bối cảnh sự gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu tồi tệ nhất trong nhiều thập kỷ. Vào ngày 28/2/2026, Mỹ và Israel đã phát động một cuộc không kích vào Iran, sau đó Iran đã phong tỏa gần như hoàn toàn giao thông vận tải qua Eo biển Hormuz, điểm trung chuyển dầu quan trọng nhất thế giới . Tác động ngay lập tức và nghiêm trọng:

• Quy mô gián đoạn: Hơn 11 triệu thùng dầu thô và condensate từ Vùng Vịnh mỗi ngày đã bị cắt đứt . Sản lượng dầu của Trung Đông ước tính giảm từ 7–10 triệu thùng mỗi ngày . IEA gọi đây là sự gián đoạn nguồn cung năng lượng nghiêm trọng nhất kể từ những năm 1970 .
• Tác động thị trường: Giá dầu tăng nhanh hơn bất kỳ cuộc xung đột nào trước đây, với dầu Brent vượt 100 USD/thùng vào ngày 8/3 và đạt đỉnh 126 USD/thùng . Bảo hiểm trở nên không có sẵn hoặc đắt đỏ đến mức không thể mua được đối với các tàu thuyền qua eo biển, khiến nơi đây gần như đóng cửa với giao thông thương mại .
• Cảnh báo từ Aramco: CEO của Saudi Aramco cảnh báo rằng sự gián đoạn Hormuz là "cuộc khủng hoảng lớn nhất" của ngành và hậu quả có thể là "thảm khốc" nếu việc phong tỏa tiếp diễn .

Ông Birol đã liên kết rõ ràng cuộc khủng hoảng với tiềm năng của Canada, lưu ý rằng sự gián đoạn nguồn cung dầu đáng tin cậy từ Vùng Vịnh tạo ra một cơ hội chiến lược cho xuất khẩu năng lượng của Canada . Sự nhấn mạnh của hội nghị vào hiệu suất năng lượng cũng được coi là một phản ứng quan trọng đối với các áp lực về an ninh năng lượng và khả năng chi trả do cuộc khủng hoảng gây ra .

Hướng tới tương lai

Hội nghị Montreal đã củng cố rằng hiệu suất năng lượng là một công cụ trung tâm để giải quyết cả các mục tiêu khí hậu và các thách thức an ninh năng lượng trước mắt. Khi thế giới đang phải vật lộn với hậu quả của cuộc khủng hoảng Hormuz, những cam kết được đưa ra tại Montreal và các mục tiêu do Chủ tịch COP31 đặt ra sẽ bị thử thách bởi nhu cầu hành động nhanh chóng, cụ thể. Hội nghị thượng đỉnh COP31 sắp tới tại Antalya sẽ là thời điểm then chốt để chuyển những lời hứa này thành các thỏa thuận ràng buộc quốc tế.