Sóng nhiệt đổ bộ, máy lạnh Trung Quốc ùa vào châu Âu: Câu chuyện thương mại và 'cuộc chiến văn hóa' ở Pháp

Châu Âu đang hứng chịu đợt nắng nóng kỷ lục, và điều này đang định hình lại cả thương mại toàn cầu lẫn chính trường Pháp theo những cách không ngờ tới. Xuất khẩu máy điều hòa không khí của Trung Quốc vào lục địa già đã tăng vọt lên mức cao mới, được thúc đẩy bởi những mùa hè khắc nghiệt liên tiếp, phá vỡ sự kháng cự văn hóa lâu đời của châu Âu — và đặc biệt là của Pháp — đối với việc làm mát nhân tạo.

Trong bảy tháng đầu năm 2025, xuất khẩu máy điều hòa của Trung Quốc sang Liên minh châu Âu (EU) và Vương quốc Anh đã tăng 16%, đạt 7,9 triệu chiếc so với cùng kỳ năm 2024, theo số liệu từ Hải quan Trung Quốc . Tổng giá trị xuất khẩu trong giai đoạn này đạt 3,76 tỷ USD . Tốc độ sau đó còn tăng tốc mạnh hơn: riêng trong tháng 7/2025, khối lượng xuất khẩu đã tăng gần 60% so với cùng kỳ năm ngoái . Đến giữa năm 2026, khi một đợt nắng nóng cực đoan khác bao trùm lục địa, xu hướng này vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt .

Những con số đằng sau cơn bùng nổ xuất khẩu

Các nhà sản xuất Trung Quốc là những người hưởng lợi chính. Tập đoàn Midea báo cáo doanh số máy lạnh tại châu Âu tăng 35% trong nửa đầu năm 2025 so với cùng kỳ năm 2024, và doanh số thương hiệu riêng của họ tại Pháp tăng vọt 68% so với cùng kỳ . Đến tháng 5/2026, lượng hàng của Midea vận chuyển đến Tây Ban Nha và Pháp đã tăng 108% so với năm trước . Mẫu máy PortaSplit của công ty, được thiết kế riêng cho thị trường Đức, đã bán được 100.000 chiếc và hoàn toàn cháy hàng tại Đức và Pháp .

Haier và Gree cũng ghi nhận doanh số tăng đáng kể tại các thị trường châu Âu lớn . Alibaba ghi nhận sự gia tăng mạnh mẽ trong cả đơn đặt hàng bán lẻ và doanh nghiệp (B2B) đối với các sản phẩm làm mát trên các nền tảng của mình, bao gồm cả trang bán lẻ quốc tế AliExpress .

Sự gia tăng này có ý nghĩa về mặt cơ cấu bởi vì tỷ lệ sử dụng máy lạnh ở châu Âu — và đặc biệt là Pháp — vốn rất thấp trong lịch sử. Chỉ có khoảng 25% hộ gia đình Pháp có máy điều hòa, thấp hơn nhiều so với các nước láng giềng như Tây Ban Nha . Nắng nóng cực đoan liên tiếp hiện đang phá vỡ sự kháng cự văn hóa đó.

'Cuộc chiến văn hóa' chính trị của nước Pháp xung quanh máy điều hòa

Tại Pháp, thuật ngữ "la clim" (viết tắt của climatisation) đã trở thành một dấu hiệu chính trị và xã hội nhạy cảm, chia rẽ đất nước theo ranh giới tư tưởng tả-hữu :

• Cực hữu (Marine Le Pen / Đảng Mặt trận Quốc gia - RN): Bà Le Pen đã biến máy lạnh thành một vấn đề vận động tranh cử trung tâm trước thềm bầu cử tổng thống năm 2027. Bà ủng hộ việc triển khai trợ cấp đại trà máy điều hòa, gọi đó là vấn đề sức khỏe cộng đồng và sự thoải mái. Trong một phiên họp quốc hội vào tháng 7/2025, bà khẳng định "máy điều hòa cứu sống con người" và công bố một 'kế hoạch lớn về máy điều hòa không khí' . Một số báo cáo ước tính kế hoạch này có thể tiêu tốn 40 tỷ euro .
• Cực tả (Jean-Luc Mélenchon / Đảng Nước Pháp bất khuất - LFI): Ông Mélenchon cho rằng không được lắp máy lạnh ở khắp mọi nơi vì điều đó "chỉ làm mọi thứ tồi tệ hơn" cho khí hậu .
• Đảng Xanh: Vốn kiên quyết phản đối, nay Đảng Xanh bắt đầu thừa nhận một sự thay đổi thực tế. Lãnh đạo đảng, Marine Tondelier, đã phá vỡ một điều cấm kỵ vào tháng 6/2026 khi tuyên bố rằng máy lạnh đã trở nên không thể tránh khỏi ở một số không gian công cộng như trường học và bệnh viện .
• Quan điểm trung dung/Chính phủ: Các nhà lập pháp Pháp đang đau đầu với việc có nên yêu cầu lắp đặt máy lạnh tại các viện dưỡng lão và trường học mới hay không, đồng thời cân bằng các mục tiêu về năng lượng và khí thải . Chính trị gia Paris Geoffroy Boulard đã gây sốt trên TikTok sau khi lắp đặt các thiết bị điều hòa của Haier tại một số trường học ở Paris, và anh công khai chỉ ra nguồn gốc Trung Quốc của chúng .

Sự thay đổi văn hóa: Từ kháng cự đến chấp nhận

Sự phản đối văn hóa của Pháp đối với máy điều hòa có nguồn gốc sâu xa. Các nhà hoạt động môi trường từ lâu đã chỉ trích máy lạnh vì tiêu thụ một lượng lớn điện năng, sử dụng chất làm lạnh gây hiệu ứng nhà kính như HFCs và làm trầm trọng thêm hiệu ứng đảo nhiệt đô thị . Các cục nóng bên ngoài bị coi là xấu xí, đặc biệt là trên các tòa nhà lịch sử, và máy lạnh bị coi là biểu tượng của chủ nghĩa tiêu dùng kiểu Mỹ . NPR và New York Times đều coi đây là một sự chia rẽ "mang tính triết lý" độc đáo của Pháp .

Sự phản kháng đó hiện đang sụp đổ dưới gánh nặng thể chất của những đợt nắng nóng kỷ lục liên tiếp. Vào tháng 6/2026, Pháp ghi nhận ngày nóng nhất trong lịch sử, với nhiệt độ gần chạm mốc 40°C (104°F), buộc hàng nghìn trường học phải đóng cửa . Theo một cuộc thăm dò được công bố đầu tháng 6/2026, 78% người Pháp tin rằng máy điều hòa không thân thiện với môi trường, nhưng vào năm 2021, gần sáu trong số mười người được hỏi tại Pháp nói rằng họ thà "chịu nóng còn hơn lắp máy lạnh" . Khoảng cách giữa niềm tin và hành vi đang thu hẹp nhanh chóng.

Người thắng cuộc về tài chính và bối cảnh địa chính trị

Sự gia tăng nhu cầu ở châu Âu diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với các nhà sản xuất Trung Quốc. Sự bùng nổ xuất khẩu này đã giúp bù đắp cho doanh số bị mất tại thị trường Hoa Kỳ do thuế quan từ cuộc chiến thương mại đang diễn ra . Trung Quốc đã xuất khẩu 27,2 tỷ USD máy điều hòa trong năm 2025, chiếm gần 40% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn cầu, theo dữ liệu từ OEC .

Các thương hiệu Trung Quốc đang cạnh tranh dựa trên giá cả, độ tin cậy và khả năng tích hợp nhà thông minh để giành thị phần từ các thương hiệu châu Âu lâu đời, cung cấp các mẫu máy tiết kiệm năng lượng, được hỗ trợ bởi AI . Thương mại điện tử xuyên biên giới của Alibaba đã trở thành một kênh chính để tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng châu Âu .

Những điểm chính

Khía cạnh	Sự kiện chính
Xuất khẩu tăng vọt	+16% (7,9 triệu chiếc) trong tháng 1-7/2025; +60% riêng tháng 7/2025; trị giá 3,76 tỷ USD
Tăng tốc năm 2026	Lô hàng của Midea đến Pháp tăng 108% so với cùng kỳ trong tháng 5/2026
Chia rẽ chính trị	Phe Hữu (Le Pen) = ủng hộ trợ cấp; Phe Tả (Mélenchon) = phản đối mở rộng; Đảng Xanh = miễn cưỡng thực tế
Thay đổi văn hóa	Sự phản đối lâu năm của người Pháp với máy lạnh đang sụp đổ dưới làn sóng nhiệt cực đoan
Người thắng cuộc về tài chính	Midea, Haier, Gree, thương mại điện tử Alibaba
Tỷ lệ sử dụng máy lạnh tại Pháp	~25% hộ gia đình, thấp nhất trong số các quốc gia EU lớn

Câu chuyện về xuất khẩu máy lạnh Trung Quốc sang châu Âu cũng chính là câu chuyện về một lục địa đang đối mặt với thực tế khí hậu mới và về một quốc gia buộc phải xem xét lại bản sắc văn hóa của mình trong thời gian thực.