Châu Âu đối mặt với cuộc khủng hoảng khí đốt tồi tệ nhất trong 15 năm: Mùa đông 2026-27 sẽ ra sao?

Mùa đông 2025-26 đặc biệt lạnh giá

Một mùa đông khắc nghiệt khắp châu Âu đã đẩy nhu cầu sưởi ấm tăng cao, khiến lượng khí trong kho tiêu hao nhanh hơn bình thường. EU kết thúc mùa đông 2025-26 với lượng khí dự trữ dưới 30% công suất — mức thấp nhất kể từ cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022 . Đến ngày 1 tháng 4 năm 2026, lượng tồn kho chỉ ở mức ~28% công suất (khoảng 31 tỷ mét khối), mức khởi đầu thấp nhất cho một mùa bơm đầy lại kể từ năm 2018 . Tại Đức, mùa đông lạnh nhất trong 16 năm đã đẩy lượng khí dự trữ xuống gần mức thấp lịch sử .

Giá khí đốt mùa hè tăng cao và mất nguồn cung từ Nga

Giá khí đốt mùa hè đã tăng lên mức của mùa đông, phản ánh nguồn cung toàn cầu thắt chặt, khiến các công ty khó có thể bơm khí vào kho với tốc độ thông thường vì lý do kinh tế . Trong khi đó, nhập khẩu khí đốt của EU từ Nga đã giảm từ 45% tổng nguồn cung năm 2021 xuống còn khoảng 12% vào năm 2025 . Điều này vĩnh viễn loại bỏ một nguồn cung lớn, linh hoạt trước đây từng giúp bổ sung kho dự trữ với chi phí thấp. EU có lộ trình loại bỏ hoàn toàn nhiên liệu hóa thạch của Nga và lệnh cấm nhập khẩu LNG của Nga sẽ có hiệu lực vào cuối năm 2026 .

Các điểm yếu về nguồn cung

Có khả năng không đạt được mục tiêu dự trữ 90%

Theo mục tiêu bắt buộc của EU, các quốc gia thành viên phải lấp đầy kho dự trữ đến 90% công suất trước ngày 1 tháng 11. Cơ quan các nhà quản lý năng lượng châu Âu (ACER) đã tuyên bố rằng các quốc gia EU có khả năng sẽ không đạt được mục tiêu này, chủ yếu là do sự gián đoạn LNG liên quan đến Iran . Ủy ban châu Âu đã nới lỏng yêu cầu tạm thời xuống mức tối thiểu 75%, cho các nước thành viên linh hoạt hơn nhưng cũng làm mỏng 'khoảng đệm' năng lượng .

Phụ thuộc nhiều vào thị trường LNG toàn cầu cạnh tranh khốc liệt

Khi không có đủ khí đốt từ đường ống, châu Âu phải cạnh tranh để mua các lô hàng LNG giao ngay trên thị trường toàn cầu vào thời điểm nhu cầu từ châu Á cũng rất mạnh. Ngay cả với công suất tái khí hóa mới được đưa vào vận hành từ năm 2022, hệ thống vẫn phụ thuộc vào nguồn cung LNG sẵn có . Tính đến tháng 6 năm 2026, kho dự trữ khí đốt của EU chỉ ở khoảng 33-37% công suất, thấp hơn nhiều so với mức trung bình theo mùa 50% . Việc đóng cửa eo biển Hormuz đồng nghĩa với việc châu Âu không thể tiếp cận LNG từ Qatar hay UAE và phải tìm nguồn cung từ các nhà cung cấp xa hơn .

Không có tình trạng khẩn cấp ngay lập tức, nhưng triển vọng bấp bênh

Nhóm Phối hợp Khí đốt của EU (Gas Coordination Group) đã tuyên bố hiện tại "không có mối lo ngại tức thời nào về an ninh nguồn cung khí đốt" cho mùa đông sắp tới, với điều kiện việc bơm đầy tiếp tục đúng tiến độ hướng tới mốc 80% . Tuy nhiên, Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu thuộc Đại học Columbia cảnh báo tình hình đang "bấp bênh" . Các nhà vận hành hệ thống truyền tải của EU xác nhận hệ thống đủ linh hoạt và có khả năng phục hồi, nhưng họ thừa nhận thành công phụ thuộc vào khả năng sẵn có của nguồn cung LNG .

Rủi ro về giá

Hóa đơn cao hơn cho hộ gia đình và doanh nghiệp

Giá khí đốt bán buôn cao hơn được dự báo sẽ dẫn đến hóa đơn sưởi ấm và tiền điện tăng trong mùa đông này cho cả doanh nghiệp và hộ gia đình . Giá mùa hè đã tăng lên mức của mùa đông, một dấu hiệu rõ ràng cho thấy sự thắt chặt dai dẳng . Sự tăng vọt giá năng lượng đang gây thêm khó khăn cho một nền kinh tế châu Âu vốn đã căng thẳng, gia tăng áp lực lạm phát và bào mòn khả năng cạnh tranh công nghiệp .

Khả năng thảo luận về trần giá khí đốt

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã chỉ ra vào tháng 3 năm 2026 rằng Brussels đang xem xét một giới hạn giá tiềm năng đối với khí đốt, mặc dù chưa có biện pháp can thiệp ràng buộc nào được ban hành . Cho đến nay, EU vẫn hạn chế các can thiệp lớn vào thị trường, thay vào đó tập trung vào cắt giảm thuế và điều phối .

Phản ứng chính sách của EU

Các biện pháp phối hợp bơm đầy sớm

Vào tháng 3 năm 2026, Ủy ban châu Âu đã kêu gọi các nước EU bắt đầu mùa bơm đầy khí đốt sớm và một cách phối hợp . Vào tháng 4 năm 2026, Ủy ban đã công bố chiến lược giảm thuế điện cho người tiêu dùng và doanh nghiệp, đồng thời đồng bộ hóa việc bổ sung kho khí đốt trên khắp các quốc gia thành viên, nhằm tránh các cuộc chiến đấu giá để giành các lô hàng LNG hạn chế .

Đẩy nhanh quá trình chuyển đổi năng lượng sạch

EU coi cuộc khủng hoảng này là động lực thúc đẩy hơn nữa quá trình điện khí hóa, triển khai năng lượng tái tạo và các biện pháp hiệu quả, nhằm cắt giảm nhu cầu khí đốt một cách cơ cấu . Kế hoạch "AccelerateEU" của Ủy ban, được đề xuất vào tháng 4 năm 2026, bao gồm các biện pháp tăng cường phối hợp, bảo vệ người tiêu dùng dễ bị tổn thương và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi khỏi nhiên liệu hóa thạch . Ủy viên phụ trách Kinh tế Valdis Dombrovskis cho biết EU không nên tìm đến nguồn nhiên liệu hóa thạch giá rẻ của Nga để giải tỏa, và thay vào đó nên tăng cường các lệnh trừng phạt .

Lộ trình loại bỏ nhập khẩu từ Nga

Ủy ban đã trình bày một lộ trình vào ngày 6 tháng 5 năm 2025 để chấm dứt hoàn toàn việc nhập khẩu khí đốt, dầu và than của EU từ Nga . Lệnh cấm nhập khẩu LNG của Nga trên toàn EU dự kiến sẽ có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2027 . Khối này đang coi cuộc khủng hoảng hiện tại là lý do để đẩy nhanh, chứ không phải làm chậm, tiến trình đó.

Bảo vệ người tiêu dùng dễ bị tổn thương

Ủy ban đã kêu gọi "các biện pháp kịp thời, có mục tiêu và tạm thời" để bảo vệ các hộ gia đình dễ bị tổn thương nhất khỏi giá tăng vọt . Các biện pháp này bao gồm hỗ trợ trực tiếp và đầu tư vào hiệu quả năng lượng.

Kết luận

Châu Âu không phải đối mặt với tình trạng thiếu khí đốt vật chất ngay lập tức trong mùa đông này, nhưng họ đang bước vào mùa sưởi ấm với 'khoảng đệm' năng lượng nhỏ nhất trong 15 năm. Sự kết hợp của xung đột Iran, một mùa đông khắc nghiệt và sự mất mát vĩnh viễn khí đốt từ Nga đã tạo ra một tình thế mong manh. Kết quả phụ thuộc vào việc eo biển Hormuz sẽ mở cửa trở lại nhanh như thế nào, thị trường LNG toàn cầu cạnh tranh đến đâu và liệu phản ứng chính sách phối hợp của EU có thể lấp đầy khoảng trống đó hay không. Các hộ gia đình và doanh nghiệp nên chuẩn bị cho hóa đơn năng lượng cao hơn, và nguy cơ áp trần giá hoặc các biện pháp can thiệp khác vẫn đang được xem xét.