Ý gia nhập sáng kiến AI Pax Silica do Mỹ dẫn dắt bất chấp mâu thuẫn Trump-Meloni – Điều gì đằng sau?

Ngày 26/6/2026, Ý tuyên bố tham gia sáng kiến Pax Silica do Mỹ dẫn dắt – một động thái diễn ra chỉ vài ngày sau cuộc khẩu chiến công khai và mang tính cá nhân sâu sắc giữa Thủ tướng Giorgia Meloni và Tổng thống Donald Trump . Quyết định của Rome không phải là một sự mâu thuẫn: nó là tín hiệu cho thấy an ninh kinh tế và chiến lược chuỗi cung ứng giờ đây đã vượt lên trên cả những cọ xát ngoại giao gay gắt. Dưới đây là những gì động thái này tiết lộ về cuộc đua toàn cầu trong lĩnh vực AI và khoáng sản chiến lược.

Chuyện gì đã xảy ra: Cuộc khẩu chiến và quyết định

Mối quan hệ Meloni-Trump đã xấu đi trong nhiều tháng trước khi bùng phát tại hội nghị thượng đỉnh G7 ở Pháp vào tháng 6/2026. Trong một cuộc phỏng vấn truyền hình, Trump nói với một đài truyền hình Ý rằng Meloni đã "năn nỉ" ông chụp ảnh chung, và ông chỉ đồng ý vì "cảm thấy tội nghiệp cho bà ấy". Meloni đáp trả vài giờ sau bằng một video trên mạng xã hội, gọi những phát ngôn này là "hoàn toàn bịa đặt" và tuyên bố "cả tôi lẫn nước Ý không bao giờ đi năn nỉ" .

Hậu quả đến ngay lập tức. Ngoại trưởng Ý Antonio Tajani đã hủy chuyến thăm Washington đã được lên kế hoạch . Trump leo thang tranh cãi trên Truth Social . Thế nhưng, vào ngày 26/6, Đại sứ Armando Varricchio, đặc phái viên của Ý về đổi mới sáng tạo, xác nhận Ý sẽ tham gia Pax Silica, với việc Ngoại trưởng Tajani và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio sẽ ký một biên bản ghi nhớ "vào cơ hội đầu tiên có thể" .

Tại sao Ý vẫn tham gia

Lợi ích chiến lược vượt lên trên thù hận cá nhân. Việc Ý tham gia không phải là một ân huệ dành cho Trump – đó là một nhu cầu kinh tế mang tính cơ cấu. Pax Silica bao trùm chất bán dẫn, chuỗi cung ứng AI và khoáng sản chiến lược . Đối với một nền kinh tế sản xuất lớn như Ý, vốn có mức độ phơi nhiễm cao với chuỗi cung ứng chất bán dẫn, việc ở trong liên minh đồng nghĩa với việc tiếp cận nguồn cung đa dạng hóa và đầu tư. Liên minh mà Trump công bố vào tháng 3/2026 được thiết kế để huy động hơn 1 nghìn tỷ USD cho các sáng kiến năng lượng, tài nguyên khoáng sản và sản xuất chất bán dẫn .

Một bức tường lửa có chủ đích giữa chính trị và liên minh công nghệ. Quyết định này cho thấy kiến trúc kinh tế và kỹ thuật của Pax Silica đang được cách ly khỏi những xung đột cá nhân song phương. Ý có thể duy trì những bất đồng công khai sắc bén với Washington – về thương mại, thuế quan hay quan hệ cá nhân – trong khi vẫn kết nối với cơ sở hạ tầng cung ứng quan trọng .

Ý cần khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng. Pax Silica nhắm mục tiêu rõ ràng vào việc giảm các điểm nghẽn đơn lẻ trong chất bán dẫn và khoáng sản chiến lược hiện đang do Trung Quốc thống trị . Khuôn khổ của sáng kiến – "từ mỏ đến mô hình" – bao trùm toàn bộ chuỗi sản xuất công nghệ cao .

Điều này tiết lộ gì về cuộc đua AI và khoáng sản chiến lược rộng lớn hơn

An ninh kinh tế là an ninh quốc gia. Bộ Ngoại giao Mỹ mô tả Pax Silica là "nỗ lực hàng đầu" của họ về an ninh AI và chuỗi cung ứng . Khi Philippines tham gia đầu năm 2026, quốc gia này đã nhấn mạnh nguyên tắc "an ninh kinh tế là an ninh quốc gia và an ninh quốc gia là an ninh kinh tế" . Quyết định của Ý củng cố thêm chuẩn mực mới nổi này: các quốc gia đồng minh đang liên kết nền tảng công nghiệp của họ ngay cả khi lãnh đạo của họ bất đồng quan điểm.

Pax Silica đang mở rộng nhanh chóng và trở thành khuôn khổ đối trọng chính với Trung Quốc của phương Tây. Ra mắt vào tháng 12/2025 với 9 quốc gia, sáng kiến này đã phát triển lên "gần ba chục" nền kinh tế tại Hội nghị thượng đỉnh Pax Silica lần thứ hai vào ngày 26/6/2026 . Ấn Độ, Philippines, Qatar, UAE và nay là Ý đều đã tham gia . Ủy ban Châu Âu tham gia vào ngày 25/6, và Hà Lan đã đăng ký sớm hơn trong tuần .

Ngoại giao cá nhân ít quan trọng hơn sự liên kết cơ cấu. Cuộc khẩu chiến Meloni-Trump đã được BBC, NPR, CNN, New York Times và nhiều hãng truyền thông khác đưa tin rộng rãi . Nhưng việc Ý chọn tham gia Pax Silica cho thấy rằng trong cuộc cạnh tranh công nghệ hiện tại, sức hút của các liên minh chuỗi cung ứng mạnh hơn sức đẩy của các tranh chấp ngoại giao cá nhân. Các quốc gia đang tính toán rằng cái giá phải trả cho việc đứng ngoài kiến trúc cung ứng AI và khoáng sản chiến lược do Mỹ dẫn dắt là quá cao.

Một khuôn mẫu tiềm năng cho các liên minh "kẻ thù bạn bè" trong tương lai. Trường hợp của Ý có thể trở thành tiền lệ: các quốc gia có thể duy trì những bất đồng công khai sắc bén với Washington trong khi vẫn kết nối với cơ sở hạ tầng đầu tư và kỹ thuật của Pax Silica. Sáng kiến này hoạt động như một đường ray kỹ trị song song, vận hành bên dưới mức độ chính trị tổng thống.