Hubble chụp ảnh cụm sao cầu NGC 6723: 'Chiếc đèn chùm' 27.000 năm ánh sáng hé lộ quá khứ hình thành

Vào ngày 26 tháng 6 năm 2026, NASA công bố bức ảnh mới tuyệt đẹp từ Kính viễn vọng Không gian Hubble, ghi lại hình ảnh cụm sao cầu NGC 6723, hay còn được biết đến với cái tên mỹ miều 'Cụm sao Đèn Chùm' (Chandelier Cluster) . Cụm sao cổ đại này nằm cách Trái Đất khoảng 27.000 năm ánh sáng trong chòm sao Nhân Mã , lấp lánh như một chiếc đèn chùm khổng lồ với hàng vạn 'bóng đèn' là những ngôi sao riêng lẻ .

Bức ảnh ghép từ 'đôi mắt' tinh tường nhất của Hubble

Để tạo ra hình ảnh chi tiết đến vậy, các nhà khoa học đã kết hợp dữ liệu từ hai trong số những 'đôi mắt' mạnh mẽ nhất của Hubble: Máy ảnh Trường rộng 3 (Wide Field Camera 3) và Máy ảnh Tiên tiến để Khảo sát (Advanced Camera for Surveys) . Dữ liệu được thu thập từ hai chương trình quan sát riêng biệt, sử dụng tổng cộng năm bộ lọc ánh sáng khác nhau, từ quang phổ khả kiến đến hồng ngoại và tia cực tím . Kết quả là một bức ảnh sống động: những ngôi sao xanh trẻ và sáng tập trung dày đặc ở trung tâm cụm sao, trong khi những ngôi sao đỏ cam già hơn nằm rải rác ở vùng ngoại vi .

Hai giai đoạn 'thai nghén' sao bất ngờ

Điều thú vị nhất mà bức ảnh này tiết lộ không chỉ nằm ở vẻ đẹp thị giác. Hubble đã quan sát NGC 6723 lần đầu tiên trong một cuộc khảo sát lớn do nhà thiên văn học Ata Sarajedini dẫn đầu, nhằm nghiên cứu 65 cụm sao cầu của Dải Ngân Hà bằng ánh sáng khả kiến và hồng ngoại gần .

Sau đó, một nhóm nghiên cứu khác do Giampaolo Piotto dẫn đầu đã thực hiện quan sát bổ sung bằng tia cực tím . Nhờ dữ liệu tia cực tím, họ phát hiện ra một bí mật động trời: mặc dù đã hơn 10 tỷ năm tuổi, nhưng cụm sao này từng trải qua hai đợt hình thành sao riêng biệt, và hai đợt này chỉ cách nhau vỏn vẹn 634 triệu năm .

Phát hiện này vô cùng quan trọng bởi nó cung cấp bằng chứng trực tiếp cho giả thuyết 'nhiều quần thể' (multiple populations) trong các cụm sao cầu. Thay vì hình thành trong một 'vụ nổ' sao duy nhất, nhiều cụm sao cầu đã được 'xây dựng' qua nhiều giai đoạn liên tiếp rất gần nhau trong lịch sử vũ trụ . Khả năng phân giải sự khác biệt về tuổi chỉ vài trăm triệu năm trong một cụm sao già tới 10 tỷ năm là một kỳ công của Hubble, giúp các nhà thiên văn hiểu rõ hơn về cách các cụm sao khổng lồ này hình thành và tiến hóa .