Erdogan: 'Chủ nghĩa Phục quốc Do Thái là mối đe dọa hiện hữu'; Israel gọi ông là 'kẻ độc tài'

Dưới đây là bản phân tích toàn diện, dựa trên các nguồn tin, về cuộc leo thang căng thẳng mới nhất và bối cảnh rộng lớn hơn của nó.

Phát biểu của ông Erdogan ngày 27/6 về Chủ nghĩa Phục quốc Do Thái

Phát biểu ngày 27/6/2026 tại một cuộc họp của đảng Công lý và Phát triển (AKP) ở tỉnh Sakarya, Tổng thống Recep Tayyip Erdogan tuyên bố rằng Chủ nghĩa Phục quốc Do Thái là mối đe dọa hiện hữu trực tiếp đối với Thổ Nhĩ Kỳ. Ông mô tả nó là "hệ tư tưởng diệt chủng, chiếm đóng và bành trướng mang tên Chủ nghĩa Phục quốc Do Thái" và nói rằng nó "đe dọa không chỉ tôi, không chỉ đảng của tôi, không chỉ đất nước tôi, mà còn đe dọa toàn bộ thế giới" . Ông coi cuộc đối đầu là "cuộc đấu tranh cho sự tồn vong của chúng ta", cho rằng chống lại Chủ nghĩa Phục quốc Do Thái là cần thiết cho an ninh và sự tồn tại quốc gia của Thổ Nhĩ Kỳ .

Phản ứng của Bộ Ngoại giao Israel

Ngày hôm sau, 28/6, Bộ Ngoại giao Israel đã đáp trả trên mạng xã hội X (trước đây là Twitter), gọi ông Erdogan là một "kẻ độc tài" - người "đàn áp các đối thủ chính trị, bỏ tù các nhà báo, thảm sát người Kurd, chiếm đóng lãnh thổ Síp và ủng hộ các nhóm thánh chiến" . Tuyên bố đầy đủ của Bộ có đoạn: "Kẻ độc tài đàn áp các đối thủ chính trị, bỏ tù các nhà báo, thảm sát người Kurd, chiếm đóng lãnh thổ Síp và ủng hộ các nhóm thánh chiến hiện đang tấn công nền dân chủ duy nhất ở Trung Đông. Nền dân chủ mà ngay hôm qua đã dang tay hòa bình với Lebanon. Erdoğan sẽ qua đi. Israel sẽ tồn tại mãi mãi" .

Cuộc đối đầu leo thang rộng hơn: Các yếu tố chính

Cảnh báo trước đó của ông Erdogan về Syria và Lebanon

Vào ngày 10/6/2026, ông Erdogan coi các chiến dịch quân sự của Israel ở Syria và Lebanon là mối đe dọa trực tiếp đối với Thổ Nhĩ Kỳ, tuyên bố rằng 'sự xâm lược' của Israel gây nguy hiểm cho toàn thế giới và yêu cầu cộng đồng quốc tế ngay lập tức ngăn chặn . Ông cảnh báo "Nếu hành vi cướp bóc của Israel không bị chặn lại, toàn bộ khu vực — và thực sự là toàn nhân loại — sẽ phải trả giá" . Cùng ngày, ông thề bảo vệ quyền lợi của Thổ Nhĩ Kỳ và người Thổ Síp tại Đông Địa Trung Hải, đe dọa sẽ có "phản ứng mạnh mẽ" chống lại Israel và "đồng bọn" của nước này .

Cắt đứt quan hệ thương mại (2024)

Sự đổ vỡ kinh tế của Thổ Nhĩ Kỳ với Israel diễn ra theo nhiều bước ngoạn mục:

• Ngày 2/5/2024 — Thổ Nhĩ Kỳ ngừng mọi hoạt động thương mại với Israel (cả nhập khẩu và xuất khẩu), viện dẫn 'cuộc khủng hoảng nhân đạo đang xấu đi' tại các vùng lãnh thổ Palestine .
• Ngày 13/11/2024 — Tổng thống Erdogan tuyên bố Thổ Nhĩ Kỳ có ý định cắt đứt quan hệ ngoại giao với Israel .
• Tháng 8/2025 — Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục đóng cửa không phận đối với máy bay Israel và duy trì lệnh cấm vận thương mại toàn diện, với việc Bộ trưởng Ngoại giao Hakan Fidan tuyên bố tàu Thổ Nhĩ Kỳ bị cấm vào các cảng của Israel .

Mối lo ngại của Ankara về quan hệ Israel với các lực lượng do người Kurd lãnh đạo ở Syria

Sau sự sụp đổ của chế độ Assad, lợi ích đối lập của Thổ Nhĩ Kỳ và Israel ở Syria đã đẩy họ đến bờ vực đối đầu trực tiếp :

• Thổ Nhĩ Kỳ coi Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) do người Kurd lãnh đạo — mà lực lượng nòng cốt là YPG, nhánh Syria của PKK — là một mối đe dọa khủng bố. Ankara đã tiến hành các chiến dịch quân sự chống lại SDF và nhấn mạnh nhóm này phải giải tán và sáp nhập vào các thể chế nhà nước Syria .
• Ankara ngày càng coi Israel là một người bảo trợ tiềm năng cho SDF, những người ly khai Druze và các nhóm khác mà Thổ Nhĩ Kỳ lo sợ có thể làm Syria tan rã . Bộ trưởng Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan đã cảnh báo vào tháng 7/2025 rằng bất kỳ hành động đòi quyền tự trị nào của người Kurd hoặc các nhóm khác sẽ bị coi là mối đe dọa trực tiếp đến an ninh quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ và có thể kích hoạt can thiệp quân sự .
• Viện Stimson lưu ý vào tháng 4/2026 rằng các chính sách của Israel được Ankara coi là 'duy trì khát vọng ly khai ở Syria', khiến SDF và các phe phái người Kurd trở thành khu vực tranh chấp trung tâm giữa hai nước .

Cuộc khẩu chiến Erdogan-Netanyahu

Sự cay độc cá nhân giữa hai nhà lãnh đạo ngày càng gia tăng:

• Ngày 10/6/2026 — Sau khi Erdogan gọi các chiến dịch của Israel ở Syria là mối đe dọa, Thủ tướng Netanyahu đáp trả trên X bằng cách gọi Erdogan là một 'kẻ độc tài bài Do Thái' - kẻ 'ủng hộ tổ chức khủng bố Hamas, đàn áp người dân của mình và bỏ tù các đối thủ chính trị' .
• Erdogan đã nhiều lần gọi Netanyahu là 'tội phạm chiến tranh' (bắt đầu từ tháng 10/2023) và coi Israel là một 'tổ chức khủng bố phục quốc Do Thái' .
• Các bộ trưởng Israel, bao gồm Bộ trưởng Di sản Amichai Eliyahu, đã cáo buộc Erdogan đạo đức giả về cách đối xử của Thổ Nhĩ Kỳ với người Kurd và việc nước này chiếm đóng miền bắc Síp .

Tóm tắt

Cuộc trao đổi ngày 27-28 tháng 6 đánh dấu đỉnh điểm của sự đổ vỡ kéo dài nhiều năm. Những gì bắt đầu bằng những lời lên án gay gắt của Erdogan về cuộc chiến Gaza và việc Thổ Nhĩ Kỳ cắt đứt thương mại năm 2024 đã mở rộng thành một cuộc cạnh tranh địa chính trị toàn diện — bao gồm các chiến dịch quân sự ở Syria và Lebanon, lợi ích đối lập ở Syria hậu Assad, các vấn đề liên quan đến liên minh với người Kurd, tranh chấp hàng hải ở Đông Địa Trung Hải và những lời lẽ xúc phạm cá nhân sâu sắc giữa Erdogan và Netanyahu. Cả hai bên hiện đều mô tả cuộc xung đột bằng những thuật ngữ hiện hữu.