Eo biển Hormuz nóng trở lại: Iran phủ nhận đường dây nóng quân sự với Mỹ, thỏa thuận ngừng bắn đứng trước nguy cơ sụp đổ

Eo biển Hormuz, nơi có tới 1/5 lượng dầu mỏ thế giới đi qua, đang là tâm điểm của một cuộc khủng hoảng an ninh leo thang nhanh chóng. Một lệnh ngừng bắn mong manh đạt được vào giữa tháng 6/2026 giữa Mỹ và Iran đang đứng trước nguy cơ đổ vỡ sau một loạt các cuộc tấn công và trả đũa. Dưới đây là bản tổng hợp đã được kiểm chứng về những diễn biến mới nhất tính đến ngày 28-29/6/2026, dựa trên nhiều nguồn tin chính thức và báo chí.

Iran bác bỏ đường dây nóng quân sự trực tiếp với Mỹ

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã bác bỏ thẳng thừng tuyên bố của Mỹ rằng một đường dây nóng quân sự trực tiếp đã được thiết lập giữa Tehran và Washington nhằm hạ nhiệt căng thẳng tại eo biển Hormuz. Người phát ngôn của IRGC, Chuẩn tướng Hossein Mohebi, gọi những thông tin này là "hoàn toàn dối trá" . Trước đó, Mỹ đã đề xuất đường dây nóng này nhằm giảm căng thẳng sau nhiều tháng xung đột. Tuy nhiên, một nguồn tin an ninh Iran thừa nhận rằng một đường dây liên lạc có tồn tại, nhưng mô tả đó là kênh chính trị, không phải quân sự và nhấn mạnh nó không làm thay đổi các quy tắc đi lại qua eo biển .

Iran cảnh báo: Đi chệch tuyến đường đã được phê duyệt 'sẽ bị xử lý'

Ngày 25/6/2026, Hải quân IRGC ra một tuyên bố mạnh mẽ khẳng định việc đi lại an toàn qua eo biển chỉ có thể thực hiện thông qua các tuyến đường do Iran chính thức chỉ định, và bất kỳ tàu nào sử dụng tuyến đường trái phép "sẽ bị xử lý" . Nhà ngoại giao hàng đầu của Iran nhắc lại vào ngày 28/6 rằng bất kỳ nỗ lực nào của tàu thuyền nhằm lách qua tuyến đường ưu tiên của Iran sẽ "làm gia tăng căng thẳng" . Động thái này diễn ra trong bối cảnh Iran phản đối một tuyến đường thay thế mới do Oman làm trung gian được thiết lập mà không có sự chấp thuận của Tehran .

Thỏa thuận ngừng bắn tan vỡ: Tập kích bằng UAV, Mỹ trả đũa, leo thang mới

Ngày 25/6, IRGC đã tấn công tàu chở hàng M/V Ever Lovely mang cờ Singapore bằng một máy bay không người lái (UAV) cảm tử ở vị trí cách khoảng 8 hải lý về phía đông nam Dahit, Oman, làm hư hại cầu tàu nhưng không gây thương vong . Đây là thử thách nghiêm trọng nhất đối với một thỏa thuận tạm thời mong manh vừa đạt được một tuần trước đó giữa Mỹ và Iran nhằm chấm dứt các hành động thù địch và mở lại tuyến đường thủy .

Đáp trả, ngày 26/6, Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã không kích bốn cơ sở lưu trữ tên lửa và UAV của Iran cùng các trạm radar ven biển dọc eo biển và trên đảo Qeshm . Phó Tổng thống JD Vance cảnh báo rằng các cuộc tấn công tiếp theo của Iran "sẽ bị đáp trả bằng vũ lực" .

Iran tiếp tục đáp trả bằng cách tấn công một tàu thương mại khác, M/T Kiku, vào ngày 27/6, khiến Mỹ tiến hành một đợt không kích mới . Tổng thống Trump lên án hành động của Iran là "sự vi phạm ngu ngốc" đối với lệnh ngừng bắn .

Cạnh tranh giữa hai hành lang vận tải biển Bắc - Nam

Iran đã khẳng định quyền kiểm soát eo biển bằng cách chỉ định các làn đường vận chuyển được phép của riêng mình và cảnh báo tàu thuyền tránh xa mọi tuyến đường thay thế . Oman ủng hộ một tuyến đường vòng phía Nam riêng biệt nhằm cho phép tàu thuyền đi qua mà không chịu sự giám sát trực tiếp của Iran, nhưng bị IRGC gán mác là "cực kỳ nguy hiểm" và "không thể chấp nhận" . Kết quả là một sự cạnh tranh trên thực tế giữa các tuyến đường phía Bắc do Iran kiểm soát và các tuyến thay thế phía Nam do Oman làm trung gian, với việc Iran đe dọa sẽ hành động chống lại bất kỳ tàu nào sử dụng các lộ trình trái phép.

Tàu bè và thủy thủ đoàn mắc kẹt, nỗ lực rà phá thủy lôi

Cuộc khủng hoảng bắt đầu từ chiến dịch không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran ngày 28/2/2026, khiến eo biển Hormuz bị phong tỏa phần lớn trong nhiều tháng . Iran đã viện dẫn lý do thủy lôi trên luồng hàng hải chính để công bố các tuyến đường thay thế vào tháng 4/2026 . Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) của Liên Hợp Quốc đã thực hiện một kế hoạch sơ tán cho các tàu mắc kẹt, nhưng đã tạm dừng kế hoạch này sau cuộc tập kích bằng UAV ngày 25/6 để xác nhận lại các đảm bảo an toàn . Viện Washington lưu ý rằng "các mối đe dọa từ thủy lôi không chắc chắn" vẫn là một trở ngại đáng kể cho việc quay trở lại hoạt động hàng hải bình thường .

Lưu ý: Các nguồn tin hiện tại không cung cấp số liệu cụ thể về tàu bè và thủy thủ đoàn mắc kẹt, cũng như tiến độ chi tiết của các hoạt động rà phá thủy lôi quốc tế.