Thỏa thuận ngừng bắn Mỹ - Iran: Lời hứa hòa bình tan vỡ giữa eo biển Hormuz

Thỏa thuận được làm trung gian bởi Pakistan, quốc gia hòa giải chính trong suốt cuộc xung đột, với Qatar làm chủ nhà cho các cuộc đàm phán kênh liên lạc tại Doha . Pakistan trước đó cũng đã làm trung gian cho lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần vào ngày 8 tháng 4 năm 2026 .

2. Tuyên bố của Vance - Kênh liên lạc quân sự IRGC-CENTCOM tại Doha

Vào ngày 25 tháng 6 năm 2026, Phó Tổng thống JD Vance đã nói với tờ UnHerd của Anh trên chuyên cơ Không lực Hai rằng Mỹ và Iran đã thiết lập một kênh liên lạc quân sự trực tiếp tại Doha, Qatar . Vance cho biết thỏa thuận này sẽ bao gồm một đại diện của IRGC và một đại diện của CENTCOM "ngồi chơi" cùng nhau tại Doha để giải quyết các tranh chấp trên thực địa và ngăn chặn leo thang . Nhiều hãng tin, bao gồm Times of Israel và Iran International, đưa tin Vance mô tả đây là một trong những bước đột phá lớn nhất từ các cuộc đàm phán ở Thụy Sĩ .

3. IRGC phủ nhận

Nhiều báo cáo chỉ ra rằng các quan chức Iran và truyền thông nhà nước đã phủ nhận hoặc phản đối cách mô tả của Vance về thỏa thuận này . Các phương tiện truyền thông nhà nước ở Tehran không chính thức xác nhận sự tham gia của một đại diện IRGC, và một số nguồn tin Iran cho thấy các cuộc đàm phán có thể bị hủy bỏ hoặc hiểu sai . Tính đến ngày 26–27 tháng 6, không có xác nhận chính thức nào từ IRGC về kênh liên lạc này được công bố .

4. Các cuộc tấn công

Cuộc tấn công bằng drone của Iran vào tàu M/V Ever Lovely (25/6/2026)

Vào ngày 25 tháng 6 năm 2026, IRGC đã tiến hành một cuộc tấn công bằng bốn drone vào tàu container mang cờ Singapore M/V Ever Lovely (do hãng Evergreen Marine của Đài Loan vận hành) khi nó đang đi qua eo biển Hormuz . Một máy bay không người lái cảm tử đã đâm vào cầu tàu và cấu trúc boong trên của tàu gần bờ biển Oman . Cuộc tấn công đã vi phạm lệnh ngừng bắn theo MoU ngày 17 tháng 6 và buộc Liên Hợp Quốc phải tạm dừng hoạt động sơ tán các thủy thủ trong khu vực . Các quan chức Mỹ quy trách nhiệm cho Iran .

Các cuộc không kích trả đũa của CENTCOM (26/6/2026)

Vào ngày 26 tháng 6 năm 2026, để đáp trả, máy bay chiến đấu Mỹ đã ném bom nhiều mục tiêu quân sự của Iran dọc theo bờ biển phía nam của Iran gần eo biển Hormuz và trên đảo Qeshm . CENTCOM tuyên bố đã tấn công các cơ sở tên lửa và drone của Iran như một "phản ứng mạnh mẽ" đối với cuộc tấn công vào tàu Ever Lovely . Tổng thống Trump cáo buộc Tehran vi phạm lệnh ngừng bắn .

5. Lưu lượng tàu thuyền qua eo biển giảm mạnh

Lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz đã giảm nghiêm trọng kể từ khi chiến tranh bắt đầu vào ngày 28 tháng 2 năm 2026, khi Iran phong tỏa tuyến đường thủy này . Ngay cả trong các lệnh ngừng bắn mong manh, lưu lượng vẫn thấp hơn nhiều so với mức bình thường:

• Vào ngày 12 tháng 4 năm 2026, trong lệnh ngừng bắn đầu tiên, chỉ có ba tàu chở dầu siêu lớn được báo cáo đi qua eo biển .
• Mỹ đã thành lập một lực lượng đặc nhiệm vào đầu tháng 5/2026 để hỗ trợ các tàu bị mắc kẹt, nhưng lưu lượng vẫn ở mức tối thiểu .
• Vụ tấn công vào tàu Ever Lovely vào ngày 25 tháng 6 đã làm gián đoạn quá trình phục hồi, với các nguồn tin vận tải biển báo cáo rằng khối lượng vận chuyển đã giảm mạnh trở lại ngay sau cuộc tấn công .
• Thông thường, khoảng 20% nguồn cung dầu và khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu đi qua eo biển này .

6. Sự mong manh của khuôn khổ ngoại giao

Toàn bộ khuôn khổ này vẫn cực kỳ mong manh:

• Lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần vào ngày 8 tháng 4 năm 2026 đã bị cả hai bên vi phạm nhiều lần trước khi Trump gia hạn vô thời hạn vào ngày 21 tháng 4 .
• Bản ghi nhớ Islamabad, mặc dù đã được ký kết, nhưng đã bị vi phạm — đáng chú ý nhất là cuộc tấn công vào tàu Ever Lovely của IRGC vào ngày 25 tháng 6, chỉ vài ngày sau khi ký kết .
• Quân đội Iran tuyên bố đóng cửa eo biển một lần nữa vào ngày 20 tháng 6 năm 2026, cáo buộc Mỹ và Israel vi phạm thỏa thuận .
• Cấu trúc ngoại giao phụ thuộc nhiều vào vai trò trung gian của Pakistan và Qatar, và không có lòng tin trực tiếp nào giữa Washington và Tehran . Việc các quan chức Iran phủ nhận tuyên bố về kênh liên lạc của Vance càng cho thấy sự thiếu tin tưởng lẫn nhau .
• Các vấn đề cốt lõi — chương trình hạt nhân của Iran, dỡ bỏ trừng phạt và chấm dứt vĩnh viễn các hành động thù địch — đã bị hoãn lại trong một khung thời gian đàm phán 60 ngày, khiến toàn bộ thỏa thuận chỉ mang tính tạm thời .

Tóm tắt