Pakistan và Canada cùng cảnh báo lũ băng: Hệ quả từ kỷ lục băng tan

Trong những tuần cuối tháng 6 năm 2026, chính quyền Pakistan và tỉnh British Columbia (Canada) đã đưa ra hàng loạt cảnh báo khẩn cấp về lũ quét do vỡ hồ băng (GLOF). Các sự kiện này, dù cách xa nhau hàng nghìn km, đều có chung một nguyên nhân: tốc độ mất băng kỷ lục do biến đổi khí hậu.

Pakistan: Cảnh báo leo thang trên khắp vùng núi phía Bắc

Các cơ quan quản lý thiên tai của Pakistan đã đưa ra một loạt cảnh báo leo thang trong suốt cuối tháng 6 năm 2026, nhắm vào các tỉnh miền núi dễ bị tổn thương phía Bắc.

• Ngày 13/6/2026 — Cơ quan Quản lý Thảm họa Cấp tỉnh (PDMA) cảnh báo về lũ quét GLOF và lũ ống tại tỉnh Khyber Pakhtunkhwa, do nhiệt độ tăng và mưa trái mùa làm tan băng nhanh hơn. Các huyện có nguy cơ cao gồm Upper/Lower Chitral, Swat, Upper Dir và Malakand .
• Ngày 14/6/2026 — Lực lượng Cứu hộ 1122 Malakand đưa ra cảnh báo tiếp theo về nguy cơ GLOF và lũ ống ở thượng nguồn Khyber Pakhtunkhwa .
• Ngày 16/6/2026 — Cơ quan Quản lý Thảm họa Quốc gia (NDMA) ban bố cảnh báo toàn quốc về mưa lớn từ ngày 16–20/6, nhấn mạnh "băng tan nhanh" và "nguy cơ vỡ hồ băng" có thể gây ra dòng chảy lớn .
• Ngày 18/6/2026 — Cơ quan Vũ trụ Pakistan Suparco xác định 130 hồ băng tiềm ẩn nguy hiểm (PGDLs) trên khắp cả nước — đặc biệt ở Gilgit-Baltistan và Khyber Pakhtunkhwa — mỗi hồ có khả năng giải phóng hơn 60 triệu mét khối nước. Suparco nhấn mạnh biến đổi khí hậu đang thúc đẩy băng tan và đây được xem là cảnh báo sớm .
• Ngày 22/6/2026 — NDMA tuyên bố tình hình thời tiết "nguy cấp", ban bố cảnh báo toàn quốc về dông, lũ quét đô thị và nguy cơ lũ liên quan đến băng hà .
• Ngày 27/6/2026 — NDMA cảnh báo nắng nóng ở Gilgit-Baltistan và Khyber Pakhtunkhwa có thể gây ra GLOF cho đến đầu tháng 7, yêu cầu tăng cường giám sát, diễn tập sơ tán và cảnh báo khách du lịch .

British Columbia: Place Glacier đe dọa năm thứ ba liên tiếp

Ở bên kia Thái Bình Dương, các cộng đồng ở tây nam British Columbia phải đối mặt với một mối nguy hiểm đã trở nên quen thuộc.

• Ngày 7/6/2026 — Khu vực Squamish-Lillooet (SLRD) ban hành Lệnh Báo động Sơ tán cho các bất động sản tại khu vực Poole Creek / Gates Lake (Khu vực bầu cử C) do nguy cơ lũ quét mặt đất và lũ bùn đá từ hồ băng ven sông Place Glacier .
• Ngày 10–12/6/2026 — Hồ băng tại Place Glacier đạt thể tích tương đương trước trận lũ quét lớn năm 2025. Khoảng 24 bất động sản được đặt trong tình trạng báo động sơ tán. Các chuyên gia cảnh báo đây là năm thứ ba liên tiếp hồ băng này đe dọa nghiêm trọng .
• Cuối tháng 5–6/2026 — Ngoài Place Glacier, Bản tin Khảo sát Tuyết và Cấp nước (ngày 1/6) của BC cho biết lượng tuyết tích tụ ở vùng núi cao ở mức trên trung bình, kết hợp với nhiệt độ cuối tháng 5 nóng bức và mưa đối lưu, đã dẫn đến Khuyến cáo Dòng chảy Cao, Cảnh báo Lũ và Lệnh Lũ ở khu vực nội địa phía Nam . Hơn 150 bất động sản, trong đó có 97 bất động sản ở vùng East Kootenay, phải sơ tán do lũ tuyết tan .
• Ngày 25/6/2026 — Hai chục bất động sản gần thị trấn Pemberton nhận lệnh sơ tán do nguy cơ vỡ từ Place Glacier. Các chuyên gia cho biết mối đe dọa hàng năm này "có thể sẽ là vấn đề kéo dài nhiều năm" .

Mối liên hệ trực tiếp với kỷ lục mất băng

Những trận lũ này là hậu quả vật lý trực tiếp của tốc độ mất băng gia tăng trên toàn cầu và tại Tây Canada.

Kỷ lục mất băng toàn cầu

Sáu năm mất nhiều băng nhất từng được ghi nhận đều xảy ra trong vòng bảy năm qua . Năm 2023, các sông băng toàn cầu mất một lượng băng kỷ lục 548 ± 120 tỷ tấn (Gt) . Năm 2025, các sông băng trên thế giới mất ước tính khoảng 408 tỷ tấn — mức cao thứ hai từ trước đến nay .

Tây Canada là tâm điểm

Năm 2025, Tây Canada và Mỹ ghi nhận mức mất băng trung bình theo khu vực lớn nhất trên Trái Đất, cũng như mức chênh lệch lớn nhất so với đường cơ sở khí hậu 1991–2020 . Riêng năm 2025, Tây Canada mất khoảng 30 Gt băng, trở thành năm tồi tệ thứ hai từ trước đến nay đối với khu vực này . Nhà băng hà học Brian Menounos tại Đại học Bắc British Columbia (UNBC) cho biết lượng băng mất đi trong một năm (30 gigatonnes) tương đương thể tích của toàn bộ hồ Okanagan (BC) .

Tốc độ tan băng tăng gấp đôi

Tốc độ tan băng của các sông băng ở Tây Canada đã tăng gấp đôi so với mức trung bình giai đoạn 2010–2020 . Trong kịch bản phát thải trung bình, các sông băng trên dãy Western Cordillera được dự báo sẽ mất 74% đến 96% thể tích vào cuối thế kỷ này . Một nghiên cứu được bình duyệt năm 2025 cho thấy các sông băng ở Tây Canada và vùng lục địa Hoa Kỳ đã mất 12 phần trăm khối lượng chỉ trong 4 năm (2021–2024) .

Câu chuyện chung: Nhiệt độ tăng, hồ băng mất ổn định và một chuỗi nhân quả rõ ràng

Lũ lụt ở Pakistan và British Columbia không phải là ngẫu nhiên. Nhiệt độ tăng làm tan băng nhanh hơn, làm đầy và gây mất ổn định các hồ băng ven bờ — điển hình là sông băng Place ở BC và 130 hồ nguy hiểm do Suparco xác định ở Pakistan — đồng thời khiến tuyết tan sớm và nhanh hơn, gây quá tải cho hệ thống sông suối. Như nhà băng hà học Menounos của UNBC nói: "Ở nhiều khía cạnh, Tây Canada đang nằm ngay trong tâm điểm của sự mất băng nhanh chóng mà chúng ta đang thấy ở nhiều sông băng trên núi trên Trái Đất" . Điều tương tự cũng có thể nói về các vùng núi cao ở châu Á. Trong khi sự nóng lên lâu dài đẩy các hệ thống băng hà vượt quá các ngưỡng tới hạn, những cảnh báo hàng năm ở cả hai quốc gia chỉ là một hiện tượng xảy ra trên các dãy núi khác nhau .