'Cục lạnh' Bắc Đại Tây Dương: 'Hồi chuông cảnh báo' cho dòng hải lưu AMOC sắp sụp đổ?

Một nghiên cứu của Đại học Penn State (năm 2025) đã xác nhận rằng 'cục lạnh' được hình thành từ cả hai yếu tố: sự suy giảm vận chuyển nhiệt của đại dương (do AMOC chậm lại) và các điều kiện khí quyển lạnh hơn, khô hơn . Một nghiên cứu khác trên tạp chí Geophysical Research Letters (năm 2026) đã củng cố thêm mối liên hệ này bằng dữ liệu quan sát trực tiếp .

Các bằng chứng cho thấy:

• AMOC hiện đang ở trạng thái yếu nhất trong ít nhất một thiên niên kỷ .
• Nhiều nghiên cứu cảnh báo hệ thống này đang tiến gần đến điểm tới hạn dẫn đến sụp đổ .

3. 'Cục lạnh' có gây ra đợt nắng nóng lịch sử ở châu Âu năm 2019 không?

Câu trả lời là KHÔNG. 'Cục lạnh' và AMOC suy yếu không phải là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hai đợt nắng nóng 'xé nát mọi kỷ lục' ở châu Âu vào tháng 6 và tháng 7 năm 2019.

Nguyên nhân thực sự của những đợt nắng nóng năm 2019 là các cơ chế khí quyển riêng biệt:

• Đợt nắng nóng tháng 6/2019: Khởi nguồn từ một 'sóng Rossby' (luồng gió xiết uốn khúc) kéo dài và một vùng áp suất cao cận nhiệt đới đã hút khối không khí nóng từ sa mạc Sahara lên châu Âu . Các phản hồi từ bề mặt đất cũng làm gia tăng cường độ nắng nóng .
• Đợt nắng nóng tháng 7/2019: Gây ra bởi một khối áp suất cao khổng lồ (gọi là 'khối Omega' - Omega block) hoạt động như một 'rào chắn trên bầu trời', giữ không khí nóng lại trên lục địa .

Hậu quả là nước Pháp ghi nhận mức nhiệt kỷ lục mọi thời đại 45,9°C vào ngày 28/6/2019 . Bỉ (41,8°C), Hà Lan (40,7°C), Luxembourg (40,8°C) và Vương quốc Anh cũng lập kỷ lục quốc gia mới . Tổ chức World Weather Attribution kết luận rằng biến đổi khí hậu đã làm đợt nắng nóng tháng 6 năm 2019 nóng hơn khoảng 4°C so với thời kỳ tiền công nghiệp .

Kết luận: Các đợt nắng nóng năm 2019 ở châu Âu do các kiểu thời tiết khí quyển đặc biệt và sự nóng lên toàn cầu gây ra, không liên quan trực tiếp đến 'cục lạnh' hay sự suy yếu của AMOC.

4. Các nhà khoa học có thực sự cảnh báo nguy cơ AMOC sụp đổ trên 50%?

Có, nhưng cần có những lưu ý quan trọng.

• Một nghiên cứu mô hình hóa độ phân giải cao năm 2025 kết luận rằng sự sụp đổ của AMOC không còn là 'sự kiện có xác suất thấp' nữa và các mô hình dự báo sự chậm lại khắc nghiệt nhất lại là chính xác nhất .
• Một báo cáo năm 2026 của Yale E360 dẫn lời các nhà hải dương học cho rằng rủi ro đã tăng từ 'xác suất thấp, tác động cao' lên mức '50/50' khả năng sụp đổ trong cuộc đời của thế hệ chúng ta .
• Một nghiên cứu trên tạp chí Nature Communications (năm 2023) ước tính khung thời gian sụp đổ là 2037–2109 (với độ tin cậy 95%) .
• Tuy nhiên, báo cáo đánh giá AR6 của IPCC vẫn nhận định khả năng sụp đổ trong thế kỷ 21 là 'rất khó xảy ra' (với độ tin cậy trung bình). Tuy nhiên, kết luận này được đưa ra trước các nghiên cứu mới hơn .

Khoa học đang thay đổi rất nhanh chóng: xác suất giờ đây thường được mô tả là 'cao hơn đáng kể so với suy nghĩ trước đây' và nằm trong khoảng ~50% hoặc cao hơn trong thế kỷ này .

5. Nếu AMOC sụp đổ, hậu quả là gì?

Nếu AMOC ngừng hoạt động, các mô hình khí hậu dự báo những hậu quả cực kỳ nghiêm trọng:

Văn phòng Khí tượng Anh (Met Office, 2025) khẳng định những tác động này là 'chắc chắn và thấy ở nhiều mô hình' .

Lưu ý về con số: Kỷ lục nhiệt độ cao nhất mọi thời đại ở Pháp là 45,9°C (ngày 28/6/2019) , không phải 44,3°C. Nhiệt độ trung bình toàn quốc của Pháp đạt 30,0°C là vào ngày 24/6/2026, không phải năm 2019 .