Cuộc bán tháo lịch sử ngành bán dẫn: 1.300 tỷ USD 'bốc hơi' và nỗi lo 'bong bóng' AI

Ngành bán dẫn toàn cầu đã trải qua một đợt bán tháo dữ dội vào cuối tháng 6/2026, lên đến đỉnh điểm vào thứ Sáu, ngày 26 tháng 6, với làn sóng bán tháo cuốn phăng hơn 1.300 tỷ USD vốn hóa thị trường, từ Seoul đến New York. Cuộc khủng hoảng này được thúc đẩy bởi nhiều yếu tố: dự báo doanh thu AI đáng thất vọng từ Broadcom, giá chip nhớ leo thang không kiểm soát được gọi là 'chipflation' (lạm phát chip), nỗi lo ngày càng tăng về khoản chi tiêu 725 tỷ USD cho cơ sở hạ tầng AI của các 'đại gia công nghệ', và nhận thức của nhà đầu tư rằng 'cơn sốt' AI có thể đã đi quá xa, quá nhanh. Chuyên gia chiến lược nổi tiếng Chris Wood của Jefferies đã đưa ra một nhận định tinh tế, cho rằng trong ngắn hạn, cổ phiếu AI vẫn được hỗ trợ bởi lợi nhuận, nhưng cảnh báo rằng nếu không tạo ra được lợi nhuận tương xứng từ khoản chi tiêu vốn khổng lồ này, hậu quả có thể là 'phá hủy vốn' trên toàn bộ chuỗi cung ứng AI .

Nguyên nhân nào gây ra cuộc bán tháo cổ phiếu bán dẫn toàn cầu vào thứ Sáu?

Đợt bán tháo hôm thứ Sáu, 26/6/2026, là đỉnh điểm của một tuần đen tối, được thúc đẩy bởi nỗi lo ngày càng tăng của nhà đầu tư về chi phí cơ sở hạ tầng AI, lạm phát giá chip và những nghi ngờ về khả năng thu hồi vốn của các 'đại gia công nghệ'. Các tác nhân chính bao gồm:

• Dự báo AI đáng thất vọng từ Broadcom hồi đầu tháng 6: mức thiếu hụt doanh thu 700 triệu USD đã gây ra cú lao dốc 22% chỉ trong một ngày, thổi bay 1.300 tỷ USD khỏi ngành chip toàn cầu . Chỉ số Bán dẫn Philadelphia (SOXX) đã giảm 7,9% chỉ riêng trong ngày 23/6 .
• Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng sau số liệu việc làm mạnh hơn dự kiến, gây áp lực lên các cổ phiếu tăng trưởng nhạy cảm với lãi suất .
• Thông tin OpenAI có xu hướng trì hoãn kế hoạch IPO đến năm 2027, làm gia tăng tâm lý yếu kém của nhóm cổ phiếu công nghệ .
• Lo ngại rằng đà tăng của cổ phiếu AI đã 'đi quá xa, quá nhanh', khiến nhà đầu tư đặt câu hỏi liệu khoản chi tiêu vốn khổng lồ có thể tạo ra lợi nhuận tương xứng hay không .

Diễn biến cổ phiếu của các công ty chip lớn như thế nào?

Khu vực châu Á (Thứ Sáu, 26/6):

• KOSPI của Hàn Quốc giảm hơn 8%, kích hoạt bộ ngắt mạch giao dịch .
• Nikkei của Nhật Bản mất gần 5% .
• Samsung và SK Hynix nằm trong nhóm giảm mạnh nhất, khi cổ phiếu ngành nhớ vốn đã tăng 41% trong tháng trước đó nay quay đầu giảm hết .

Thị trường Mỹ (Thứ Sáu, 26/6):

• Sandisk lao dốc hơn 10% .
• Micron Technology giảm 7% .
• Intel mất 2,6%, Arm giảm 3,3%, Marvell giảm 3,5% trong phiên giao dịch trước giờ mở cửa .
• S&P 500 giảm 0,05% xuống 7.354 điểm, Nasdaq Composite giảm 0,24% xuống 25.297 điểm, đánh dấu phiên giảm thứ năm liên tiếp của cả hai chỉ số .

Trong đợt 'sụp đổ chip' trước đó vào ngày 23/6, Micron đã giảm 13%, Nvidia bay hơi hơn 300 tỷ USD vốn hóa tại một thời điểm, và Nasdaq giảm hơn 4% chỉ trong một phiên .

Chi phí cơ sở hạ tầng AI và lạm phát giá chip (Chipflation) thúc đẩy nỗi lo

• 'Chipflation': Các nhà sản xuất chip nhớ Hàn Quốc là Samsung và SK Hynix đã tăng giá DRAM máy chủ lên 60-70% trong năm 2026 khi nhu cầu AI vượt xa nguồn cung . Giá hợp đồng cho DRAM và NAND đã tăng vọt, khi nhu cầu từ máy chủ AI tiêu thụ hết công suất sản xuất lẽ ra dành cho PC và điện thoại thông minh .
• Chi tiêu vốn (Capex) của các 'đại gia công nghệ' gần như 'ngốn' hết dòng tiền hoạt động. Ước tính các cam kết đầu tư cho cơ sở hạ tầng AI của Big Tech trong năm 2026 vào khoảng 725 tỷ USD, chỉ riêng Alphabet đã huy động 80 tỷ USD từ trái phiếu . Điều này đã làm thay đổi câu chuyện từ 'tăng trưởng AI' sang 'tính bền vững của vốn'.
• Đợt huy động 80 tỷ USD của Alphabet đã thách thức giả định trước đây rằng các 'đại gia' có thể tự tài trợ cho việc xây dựng AI một cách thoải mái từ dòng tiền tự do, gây ra lo ngại về pha loãng cổ phiếu và áp lực lên bảng cân đối kế toán .
• Cổ phiếu ngành nhớ (SK Hynix, Samsung, Micron) là những người hưởng lợi chính từ 'chipflation', nhưng đợt bán tháo phản ánh nỗi sợ rằng sức mạnh định giá đã đạt đỉnh và các 'đại gia' có thể sẽ phản ứng bằng cách đẩy lùi hoặc làm chậm các đơn đặt hàng .

Lập luận phản biện của Jefferies và Cảnh báo 'Phá hủy vốn'

Chris Wood, Giám đốc toàn cầu về Chiến lược Cổ phiếu của Jefferies, đã đưa ra một quan điểm đa chiều :

Quan điểm lạc quan (Cổ phiếu AI vẫn còn giá trị):

• Jefferies lập luận rằng đà tăng của cổ phiếu AI vẫn được hỗ trợ cơ bản bởi tăng trưởng lợi nhuận mạnh mẽ, chứ không chỉ đơn thuần là đầu cơ .
• Nhóm chiến lược định lượng của họ phát hiện ra rằng lợi nhuận từ các cổ phiếu liên quan đến AI được hỗ trợ bởi doanh thu và mở rộng lợi nhuận thực tế, không giống như bong bóng công nghệ không có lợi nhuận giai đoạn 2021-2022 .
• Cổ phiếu AI đã đóng góp hơn 80% mức tăng của S&P 500 trong năm 2026, và Jefferies cho rằng sự tập trung này là hợp lý nhờ vào kết quả kinh doanh — ít nhất là ở thời điểm hiện tại .

Cảnh báo 'phá hủy vốn':

• Wood cảnh báo rằng thương vụ AI cuối cùng sẽ bị phá vỡ không phải do nhu cầu chip giảm đột ngột, mà là do thị trường nhận ra rằng các 'đại gia công nghệ' và các phòng thí nghiệm AI hàng đầu (OpenAI, Anthropic) không thể thu được lợi nhuận xứng đáng từ khoản chi tiêu vốn khổng lồ mà họ đang thực hiện .
• Ông thấy rủi ro rằng sự kiên nhẫn của nhà đầu tư sẽ cạn kiệt khi rõ ràng rằng khoảng 725 tỷ USD chi tiêu AI hàng năm không tạo ra doanh thu hoặc lợi nhuận tương xứng, có khả năng gây ra một đợt định giá lại cơ cấu của toàn bộ lĩnh vực bán dẫn .
• Mối lo ngại là chu kỳ chi tiêu vốn của các 'đại gia' giống với việc xây dựng cơ sở hạ tầng viễn thông — đầu tư ban đầu khổng lồ với thời gian thu hồi vốn dài và không chắc chắn, cùng với rủi ro tài sản mắc kẹt (stranded assets) .
• Quan điểm của Wood: đợt bán tháo không phải là về nhu cầu AI bị phá vỡ; mà là về 'cái giá' của nhu cầu đó quá cao so với lợi nhuận cuối cùng mà nó tạo ra .

Xung đột cốt lõi: Jefferies tin rằng thương vụ AI vẫn được hỗ trợ trong ngắn hạn nhờ đà tăng trưởng lợi nhuận thực tế, nhưng cảnh báo rằng nếu các 'đại gia' không thể kiếm tiền từ các khoản đầu tư của họ trong một khung thời gian hữu hình, kết quả sẽ là 'phá hủy vốn' trên toàn bộ chuỗi cung ứng AI — bắt đầu từ các cổ phiếu chip đã hưởng lợi nhiều nhất từ cơn sốt chi tiêu này.