Nền kinh tế hai tốc độ của Trung Quốc: Bùng nổ AI đối lập với cuộc chiến giá ô tô vào tháng 5/2024

Lợi nhuận công nghiệp của Trung Quốc trong tháng 5/2024 kể một câu chuyện về hai nền kinh tế riêng biệt. Theo số liệu từ Cục Thống kê Quốc gia (NBS) do Reuters công bố, mức tăng trưởng lợi nhuận so với cùng kỳ năm ngoái trong tháng 5 chỉ đạt 0,7%, giảm mạnh so với mức 4% của tháng 4 . Trong 5 tháng đầu năm (tháng 1-5), lợi nhuận tăng 3,4% so với cùng kỳ, theo dữ liệu từ NBS . Sự chậm lại này nhấn mạnh nhu cầu nội địa yếu kém, ngay cả khi các dữ liệu trước đó chỉ ra sự cải thiện của nhu cầu nước ngoài .

Tuy nhiên, con số một chữ số này đã che giấu một sự phân hóa sâu sắc bên dưới. Trong khi các nhà sản xuất điện tử và xuất khẩu gắn liền với AI bùng nổ, thì các lĩnh vực phụ thuộc vào tiêu dùng nội địa như ô tô, nội thất và các ngành liên quan đến bất động sản lại chứng kiến lợi nhuận sụt giảm nghiêm trọng.

Một sự làm rõ quan trọng: Con số tăng trưởng lợi nhuận 18,8% xuất hiện trong một số báo cáo thực tế đề cập đến giai đoạn tháng 1-5 năm 2026, không phải tháng 5 năm 2024 . Con số chính xác cho tháng 5/2024 là mức tăng 0,7% từ dữ liệu NBS .

Mảng Xuất Khẩu: Cơn Bùng Nổ AI Thúc Đẩy Lợi Nhuận Điện Tử và Chip

Siêu chu kỳ đầu tư AI toàn cầu đã trở thành một cơn gió thuận lợi lớn cho ngành sản xuất định hướng xuất khẩu của Trung Quốc. Bloomberg đưa tin, xuất khẩu của Trung Quốc trong tháng 5 đã tăng hơn 19%, được thúc đẩy bởi nhu cầu phần cứng AI, với doanh số bán chip tăng 111% . Lĩnh vực điện tử tăng vọt 17% nhờ vào chuỗi cung ứng AI, và ngành sản xuất thiết bị tăng 9,5%, đóng góp gần 80% tổng tăng trưởng sản lượng công nghiệp .

Đến năm 2026, Tân Hoa Xã đưa tin rằng điện tử liên quan đến AI và vật liệu năng lượng mới là động lực chính thúc đẩy tăng trưởng lợi nhuận công nghiệp tăng tốc trong 5 tháng đầu năm . Sức mạnh xuất khẩu này đã tạo ra một tấm đệm chống lại sự chậm lại của nền kinh tế nội địa.

Mảng Nội Địa: Chiến Tranh Giá Ô Tô và Sự Yếu Kém Liên Quan Đến Bất Động Sản

Ngành Ô Tô: Lợi Nhuận Giảm 19,8% Giữa Cuộc Chiến Giá Khốc Liệt

Ngành công nghiệp ô tô cung cấp bức tranh rõ nét nhất về áp lực nội địa. Lợi nhuận của các nhà sản xuất ô tô đã giảm 19,8% trong tháng 5/2024, theo dữ liệu từ NBS và Wind do CNBC công bố , ngay cả khi khối lượng xuất khẩu vẫn mạnh mẽ. Sự sụp đổ này được thúc đẩy bởi một cuộc chiến giá kéo dài và khốc liệt bắt đầu từ năm 2023, ban đầu do Tesla khởi xướng với các đợt giảm giá và sau đó được BYD đẩy mạnh .

Reuters đưa tin rằng ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc đang chịu áp lực tài chính nghiêm trọng từ tình trạng dư thừa công suất và cạnh tranh giá kéo dài, với các nhà quản lý và lãnh đạo ngành cảnh báo rằng sự bất ổn này đe dọa tính bền vững lâu dài của lĩnh vực . Biên lợi nhuận trung bình của ngành đã chìm xuống mức thấp lịch sử 4,1% trong năm 2025 và tiếp tục giảm xuống còn 2,9% vào đầu năm 2026 . S&P Global cảnh báo rằng cuộc chiến giá đang "xóa sổ lợi nhuận" và làm suy yếu chi tiêu cho nghiên cứu và phát triển .

Nội Thất: Giảm 58,4% Do Suy Thoái Thị Trường Nhà Ở

Lợi nhuận của các nhà sản xuất đồ nội thất đã giảm tới 58,4% trong tháng 5/2024, theo dữ liệu NBS . Sự sụp đổ này liên quan trực tiếp đến sự suy thoái kéo dài của thị trường bất động sản Trung Quốc. Một báo cáo của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ/Dịch vụ Nông nghiệp Nước ngoài (USDA/FAS) mô tả những thách thức nghiêm trọng đối với ngành nội thất gỗ Trung Quốc, bao gồm nhu cầu nội địa thu hẹp do suy thoái thị trường nhà ở, cạnh tranh giá khốc liệt, biên lợi nhuận thấp và cạnh tranh quốc tế gay gắt .

Trong nửa đầu năm 2025, các doanh nghiệp nội thất quy mô lớn chứng kiến tổng lợi nhuận giảm 23,1% so với cùng kỳ năm ngoái, với biên lợi nhuận hoạt động chỉ đạt 3,4%, thấp hơn nhiều so với mức trung bình của ngành sản xuất . Hơn 40% trong số 56 công ty vật liệu xây dựng và nội thất gia đình niêm yết báo cáo lỗ ròng trong năm 2025 .

Nhu Cầu Nội Địa Yếu Là Sợi Chỉ Đỏ Xuyên Suốt

Cả NBS và Reuters đều chỉ ra nhu cầu nội địa yếu là yếu tố chính dẫn đến sự chậm lại tăng trưởng lợi nhuận trong tháng 5 . Dữ liệu tháng 5 nêu bật những thách thức dai dẳng của nền kinh tế: doanh số bán lẻ và đầu tư tài sản cố định vẫn yếu, và tình trạng giảm phát giá sản xuất tiếp tục siết chặt biên lợi nhuận trong các lĩnh vực phụ thuộc vào nội địa .

Ngay cả khi các doanh nghiệp công nghiệp tư nhân và có vốn đầu ngoài ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận (tăng lần lượt 12,6% và 7,6% trong tháng 1-5), các doanh nghiệp nhà nước lại chứng kiến lợi nhuận giảm 2,4% trong cùng kỳ, cho thấy sự phục hồi không đồng đều .

Những Điều Dữ Liệu Không Ủng Hộ: Các Tuyên Bố Không Có Căn Cứ

Các nguồn có sẵn không xác nhận rõ ràng hai yếu tố đôi khi được đề cập trong các cuộc thảo luận rộng hơn về giai đoạn này:

• Giá sản xuất (PPI) tăng như một động lực cho lợi nhuận: Nhu cầu yếu và cạnh tranh về giá, chứ không phải giá đầu ra tăng, mới là áp lực chính lên biên lợi nhuận được ghi nhận trong các lĩnh vực phụ thuộc vào nội địa .
• Gián đoạn địa chính trị (ví dụ: xung đột Iran): Mặc dù xung đột Trung Đông có thể ảnh hưởng đến giá dầu hoặc dòng chảy thương mại cho một số lĩnh vực cụ thể, nhưng các nguồn hiện có không xác nhận tác động trực tiếp đến lợi nhuận công nghiệp tháng 5/2024 .

Tóm Lược: Bức Tranh Hai Tốc Độ

Ngành	Xu hướng Lợi nhuận Tháng 5/2024	Động lực Chính
AI / điện tử / chip	Tăng trưởng mạnh vào cuối năm 2024-2026	Siêu chu kỳ đầu tư AI toàn cầu
Sản xuất ô tô	-19,8%	Chiến tranh giá kéo dài, dư thừa công suất
Nội thất / trang trí nhà cửa	-58,4%	Suy thoái thị trường nhà ở, nhu cầu yếu
Tổng thể lợi nhuận công nghiệp	+0,7%	Nhu cầu nội địa yếu, sức bền xuất khẩu

Các bằng chứng ủng hộ một bức tranh hai tốc độ rõ ràng: Điện tử liên quan AI và sản xuất gắn với xuất khẩu cho thấy sức mạnh trong các dữ liệu sau này, trong khi các lĩnh vực định hướng nội địa như ô tô và nội thất phải đối mặt với áp lực từ chiến tranh giá, dư thừa công suất, bất động sản yếu kém và nhu cầu tiêu dùng trầm lắng . Mức tăng trưởng lợi nhuận 0,7% trong tháng 5/2024 đã che giấu sự phân hóa nội bộ này, đặc biệt là giữa sức bền xuất khẩu và nhu cầu nội địa yếu kém .