Thỏa thuận khung Israel – Lebanon: 'Bước đầu tiên' mong manh giữa bế tắc và cảnh báo nội chiến

Thỏa thuận khung: 'Bước đầu tiên' hướng tới hòa bình

Ngày 26/6/2026, sau bốn ngày đàm phán (23-26/6) tại Washington, đại sứ Israel và Lebanon tại Mỹ đã ký một thỏa thuận khung ba bên cùng với Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio . Ông Rubio mô tả đây là 'bước đầu tiên' hướng tới hòa bình – 'sự khởi đầu của sự khởi đầu' – sau nhiều tháng giao tranh giữa Israel và Hezbollah . Điều quan trọng cần nhấn mạnh: thỏa thuận không có sự tham gia của Hezbollah, lực lượng này không phải là một bên trong các cuộc đàm phán .

Thỏa thuận thiết lập những gì?

Yếu tố	Chi tiết
Cam kết ngừng bắn	Các bên tái khẳng định chấm dứt chiến sự, dựa trên việc ngừng hoàn toàn các cuộc tấn công và thực thi theo từng giai đoạn của Nghị quyết 1701 của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc
Triển khai quân đội Lebanon	Thành lập các 'vùng thí điểm' ở Nam Lebanon, nơi Lực lượng Vũ trang Lebanon (LAF) sẽ nắm toàn quyền kiểm soát an ninh, và các lực lượng Hezbollah phải rút đi
Lộ trình đàm phán	Một cơ chế cho các cuộc đàm phán tiếp theo về việc IDF (quân đội Israel) rút khỏi Nam Lebanon, giải giáp Hezbollah và phân định biên giới
Vai trò trung gian của Mỹ	Mỹ tiếp tục đóng vai trò bảo lãnh và trung gian hòa giải cho các giai đoạn tiếp theo

Các chi tiết cụ thể quan trọng – như thời gian biểu cho việc rút quân IDF, quy trình giải giáp vũ khí, và một thỏa thuận biên giới vĩnh viễn – đã được cố tình để lại cho các cuộc đàm phán sau .

Những rào cản lớn và tuyên bố mâu thuẫn

Lập trường của Israel (Thủ tướng Netanyahu): Chỉ vài giờ sau khi ký kết, Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố quân đội Israel sẽ ở lại Nam Lebanon cho đến khi Hezbollah bị giải giáp hoàn toàn – một điều kiện mà Hezbollah đã dứt khoát bác bỏ . Đại sứ Israel Yechiel Leiter nhấn mạnh Israel sẽ duy trì vùng đệm của mình cho đến khi LAF chứng minh được khả năng giải giáp Hezbollah .

Sự bác bỏ của Hezbollah: Tổng thư ký Hezbollah, Naim Qassem, gọi thỏa thuận khung là 'nực cười, hạ thấp phẩm giá và xúc phạm' và yêu cầu 'Israel phải rút lui vô điều kiện' . Hezbollah cảnh báo rằng bất kỳ nỗ lực nào của chính quyền Lebanon nhằm thực thi thỏa thuận sẽ gây ra một cuộc nội chiến .

Thế bế tắc cốt lõi: Chính phủ Lebanon ưu tiên việc Israel rút quân hoàn toàn khỏi miền Nam; trong khi đó, Israel lại ưu tiên giải giáp Hezbollah. Không bên nào chấp nhận điều kiện của bên kia, và năng lực quân sự của Hezbollah dường như chưa bị suy giảm đủ mức trong cuộc xung đột trước đó để buộc lực lượng này phải tuân thủ .

Bối cảnh khu vực

1. Bản ghi nhớ 14 điểm Mỹ-Iran (Islamabad Memorandum)
Trước đó vài ngày, vào ngày 17-19/6/2026, Mỹ và Iran đã ký một Bản ghi nhớ 14 điểm (thường được gọi là Islamabad Memorandum) tại Geneva, Thụy Sĩ, với sự trung gian của Qatar và Pakistan . Bản ghi nhớ thiết lập một lệnh ngừng bắn ngay lập tức trong cuộc chiến Mỹ-Iran, mở lại eo biển Hormuz, dỡ bỏ phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng của Iran, và đặt ra khung thời gian 60 ngày cho các cuộc đàm phán hạt nhân toàn diện . Sự hòa dịu Mỹ-Iran rộng lớn hơn này đã tạo ra 'cơn gió' ngoại giao cho các cuộc đàm phán Israel-Lebanon, nhưng cũng làm phức tạp thêm tình hình, vì Hezbollah là lực lượng ủy nhiệm chính của Iran và bản ghi nhớ không yêu cầu Hezbollah giải giáp một cách rõ ràng .

2. Kế hoạch chấm dứt và thay thế UNIFIL
Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc đã bỏ phiếu vào tháng 8/2025 để gia hạn nhiệm vụ của UNIFIL (Lực lượng gìn giữ hòa bình của LHQ tại Lebanon) lần cuối cùng, kết thúc vào ngày 31/12/2026, với kế hoạch rút quân có hệ thống trong suốt năm 2027 . Tổng thư ký LHQ António Guterres đã đề xuất một lực lượng LHQ mới cho Nam Lebanon để thay thế UNIFIL, với nhiệm vụ giám sát biên giới, hỗ trợ LAF và ngăn chặn các hành động thù địch mới . Tuy nhiên, vẫn chưa có nhiệm vụ mới nào được phê duyệt, tạo ra một khoảng trống an ninh ngay khi thỏa thuận khung kêu gọi LAF kiểm soát các vùng thí điểm .

3. Các báo cáo mâu thuẫn về các hạn chế hoạt động của IDF
Nhiều nguồn tin cho thấy, trong khi thỏa thuận khung được ký kết, IDF vẫn tiếp tục hoạt động ở Nam Lebanon và duy trì vùng đệm của mình. Các báo cáo khác nhau về việc liệu IDF có chính thức hạn chế các hoạt động của mình theo các điều khoản của thỏa thuận mới hay không. Các quan chức Israel khẳng định rằng không có hạn chế thực sự nào được áp dụng cho đến khi Hezbollah giải giáp , trong khi chính phủ Lebanon nhấn mạnh rằng thỏa thuận ngụ ý một lộ trình rút quân IDF theo từng giai đoạn . Sự mâu thuẫn này vẫn chưa được giải quyết.