Vì sao Ả Rập Xê-út sắp giảm mạnh giá dầu tháng 8 cho châu Á xuống thấp nhất 4 tháng?

Ả Rập Xê-út đang được dự báo sẽ giảm mạnh giá bán chính thức (OSP) cho các lô dầu thô tháng 8/2026 dành cho khách hàng châu Á, đưa mức giá xuống thấp nhất trong vòng bốn tháng. Nguyên nhân đến từ sự kết hợp của các yếu tố nguồn cung được nới lỏng và nhu cầu suy yếu, khiến các chuẩn dầu Trung Đông lao dốc. Ba động lực chính là eo biển Hormuz tái hoạt động, thị trường dầu đột ngột chuyển sang trạng thái contango, và nhu cầu của các nhà máy lọc dầu châu Á xấu đi.

Eo biển Hormuz mở cửa trở lại giải phóng làn sóng dầu thô bị mắc kẹt

Eo biển Hormuz đã bị đóng cửa từ cuối tháng 2/2026 sau các cuộc tấn công của Mỹ-Israel nhằm vào Iran, gây ra một cuộc khủng hoảng nguồn cung dầu mỏ nghiêm trọng. Đây được đánh giá là sự gián đoạn nguồn cung lớn nhất trong lịch sử thị trường dầu mỏ toàn cầu . Giữa tháng 6, một thỏa thuận tạm thời giữa Mỹ và Iran để tái mở tuyến đường thủy này đã được công bố, ngay lập tức đẩy giá dầu xuống mức thấp nhất kể từ đầu tháng 3 . Việc mở cửa lại được kỳ vọng sẽ giải phóng hàng triệu thùng dầu thô đã bị mắc kẹt ở Vịnh Ba Tư, tràn vào một thị trường vốn đã lo ngại về tình trạng dư cung . Theo các nhà phân tích từ công ty dữ liệu thương mại Kpler, lưu lượng tàu chở dầu qua eo biển này có thể tăng lên gần một nửa so với trước chiến tranh trong vòng một tháng . Saudi Arabia cũng đã đẩy mạnh xuất khẩu dầu thô của mình. Sự kết hợp giữa việe nối lại vận chuyển qua Hormuz và nguồn cung tăng từ Saudi đã làm giảm mạnh mức bù rủi ro địa chính trị, kéo các chuẩn dầu quốc tế như WTI và Brent xuống mức thấp nhất trong bốn tháng .

Thị trường dầu chuyển sang trạng thái contango, báo hiệu dư cung ngắn hạn

Lượng cung dự kiến tăng đột biến đã đẩy đường cong giá dầu tương lai vào trạng thái contango – nơi giá giao ngay thấp hơn giá các hợp đồng có kỳ hạn xa hơn – lần đầu tiên kể từ khi cuộc khủng hoảng Hormuz bắt đầu . Cấu trúc này báo hiệu rằng các nhà giao dịch kỳ vọng nguồn cung dồi dào trong ngắn hạn và sẵn sàng trả giá cao hơn cho việc giao hàng trễ hơn. Các nhà phân tích mô tả đây là tình trạng “dư cung ngắn hạn” khi xuất khẩu từ Trung Đông tăng vọt, với mức contango giao ngay ngày càng mở rộng khi thị trường định giá cho làn sóng dầu thô sắp đổ bộ . Tình trạng contango thường khuyến khích việc lưu trữ nổi (floating storage) và không khuyến khích mua giao ngay, tạo thêm áp lực giảm giá đối với dầu thô vật chất và các mức OSP mà Saudi Aramco thiết lập dựa trên chúng .

Các nhà máy lọc dầu châu Á đối mặt với nhu cầu yếu và tồn kho đầy

Nhu cầu dầu thô của châu Á – thị trường tiêu thụ chính của Saudi – đang chịu áp lực trên nhiều mặt:

• Tồn kho đầy: Các nhà máy lọc dầu châu Á đã phải gấp rút tìm nguồn thay thế cho các dòng chảy Trung Đông bị gián đoạn trong thời gian Hormuz đóng cửa và hiện đã được cung cấp đầy đủ cho tháng 6 và tháng 7, khiến họ không còn mặn mà với các lô hàng bổ sung của tháng 8 .
• Cắt giảm công suất chế biến: Nhiều nhà máy lọc dầu châu Á đã cắt giảm công suất chế biến trong cuộc khủng hoảng do giá đầu vào quá cao, và sự phục hồi nhu cầu còn chậm chạp .
• Nhu cầu Trung Quốc yếu: Các nhà máy lọc dầu độc lập (teapot) của Trung Quốc, vốn từng đóng vai trò là người mua biên hấp thụ các thùng dầu thừa, đã rút lui mạnh mẽ. Các nhà phân tích nhận định họ “không còn hành động như những người mua biên lao vào tìm nguồn cung”, điều này có nghĩa là các loại dầu Trung Đông phải trở nên cạnh tranh hơn để thu hút sự quan tâm mua vào .
• Hạ dự báo nhu cầu từ EIA: Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) đã hạ dự báo tăng trưởng nhu cầu dầu toàn cầu cho năm 2026, trong đó mức cắt giảm lớn nhất được giả định xảy ra ở châu Á – khu vực phụ thuộc nhiều nhất vào dầu thô Trung Đông .

Phản ứng về giá của Saudi

Saudi Aramco đã cắt giảm OSP tháng 7 cho châu Á do nhu cầu suy yếu và mức chênh lệch giao ngay thu hẹp . OSP tháng 8 được dự báo sẽ tiếp nối với mức giảm thậm chí còn mạnh hơn, khi sự kết hợp của các yếu tố nới lỏng nguồn cung liên quan đến Hormuz, cấu trúc contango và nhu cầu châu Á yếu ớt đã làm sụp đổ các chuẩn dầu Trung Đông mà Aramco sử dụng để định giá . Theo kết quả khảo sát của Reuters, các nhà máy lọc dầu dự báo OSP cho loại dầu chủ lực Arab Light sẽ bị cắt giảm từ 6,50 đến 8,00 USD/thùng, đưa mức giá xuống thấp nhất trong bốn tháng .