Niềm tin tan vỡ: Kỳ vọng lạm phát của người dân châu Âu giảm, nhưng chiến tranh Trung Đông đã đảo ngược tất cả

Báo cáo Kinh tế (Economic Bulletin) sau đó của ECB xác nhận rằng kỳ vọng lạm phát ngắn hạn của người tiêu dùng đã giảm trong cả tháng 5 và tháng 6/2025, đảo ngược xu hướng tăng của những tháng trước đó .

Bối cảnh kinh tế và chính sách rộng hơn vào thời điểm đó

Dữ liệu CES tháng 5/2025 không tồn tại trong chân không. Bức tranh kinh tế vĩ mô rộng lớn hơn vào giữa năm 2025 là một bức tranh mà áp lực giá cả đang phai nhạt nhưng vẫn còn dai dẳng.

• Lạm phát toàn phần của Eurozone ở mức 1,9% trong tháng 5/2025, lần đầu tiên giảm xuống dưới mục tiêu 2% của ECB kể từ tháng 9/2024 . Con số này tăng nhẹ lên 2,0% vào tháng 6, chủ yếu do giá năng lượng cao hơn, dù so với cùng kỳ năm trước vẫn thấp hơn .
• Sự sụt giảm trong kỳ vọng của người tiêu dùng được cho là nhờ họ phản ứng với những căng thẳng giảm bớt ở Trung Đông vào thời điểm đó, trước khi tình hình địa chính trị xấu đi sau này .

Trong bối cảnh đó, câu chuyện chủ đạo của nhiều nhà kinh tế và những người tham gia thị trường là quá trình giảm lạm phát đang đi đúng hướng và ECB không chịu áp lực phải tăng lãi suất trở lại . Bản thân ngân hàng trung ương đã cắt giảm lãi suất trong suốt năm 2025, đưa lãi suất tiền gửi xuống còn 2% vào tháng 6 . Quan điểm đồng thuận, như được phản ánh trong các báo cáo đầu tháng 6/2025, là khả năng cắt giảm lãi suất tiếp theo cao hơn nhiều so với khả năng tăng lãi suất .

Cú sốc năng lượng và sự đảo chiều chính sách

Sự hạ nhiệt trong kỳ vọng lạm phát của người tiêu dùng hồi tháng 5/2025 hóa ra chỉ là một tia hy vọng giả tạo. Sự tạm lắng ở Trung Đông chấm dứt và cuộc xung đột leo thang dữ dội, gây ra một cú sốc giá năng lượng nghiêm trọng.

• Vào tháng 4/2026, lạm phát toàn phần của Eurozone đã tăng vọt lên 3,2%, mức cao nhất kể từ tháng 9/2023 .
• Nguyên nhân chủ yếu đến từ mức tăng 10,9% so với cùng kỳ năm ngoái của chi phí năng lượng, liên quan trực tiếp đến cuộc xung đột tại Iran và tác động của nó lên giá dầu và khí đốt toàn cầu .
• Lạm phát lõi (loại trừ thực phẩm và năng lượng) cũng tăng lên 2,5% trong tháng 4/2026, khi chi phí năng lượng cao hơn bắt đầu lan sang lĩnh vực dịch vụ .

Sự xấu đi nhanh chóng của triển vọng lạm phát đã buộc ECB phải có một bước ngoặt chính sách đầy kịch tính. Đến cuối tháng 5/2026, khi lạm phát tăng tốc trên khắp các nền kinh tế lớn nhất EU (Đức, Pháp, Ý và Tây Ban Nha), thị trường ngày càng kỳ vọng ECB sẽ tăng lãi suất .

Quyết định tăng lãi suất của ECB vào tháng 6/2026

Vào ngày 11 tháng 6 năm 2026, Hội đồng Thống đốc của ECB đã tăng cả ba mức lãi suất chủ chốt thêm 25 điểm cơ bản . Đây là lần tăng lãi suất đầu tiên của ECB sau ba năm, đánh dấu sự đảo ngược rõ rệt của chu kỳ nới lỏng vốn đã định hình chính sách của ngân hàng này trong suốt năm 2025 .

Trong tuyên bố về chính sách tiền tệ, ECB đã viện dẫn cuộc chiến ở Trung Đông như một chất xúc tác, khẳng định cuộc xung đột đang "tạo ra áp lực lạm phát" và quyết định tăng lãi suất là "vững chắc trên nhiều kịch bản khác nhau" .

Chủ tịch ECB Christine Lagarde bảo vệ việc tăng lãi suất, lập luận rằng lạm phát giá năng lượng đạt 10,9% đang "lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế" và chính triển vọng lạm phát rộng hơn này là động lực chính của quyết định .

Các nhà hoạch định chính sách cũng ám chỉ rằng các hành động tiếp theo có thể xảy ra. Nhà hoạch định chính sách của ECB, Pierre Wunsch, đã để ngỏ khả năng tăng lãi suất tiếp theo vào tháng 7/2026, ngay cả khi thỏa thuận Mỹ-Iran bắt đầu hạ nhiệt giá năng lượng, tuyên bố rằng một đợt tăng khác có thể xảy ra nếu có dấu hiệu lạm phát lan rộng ra ngoài lĩnh vực năng lượng .

Kết luận

Khảo sát CES tháng 5/2025 đã cho thấy sự giảm mạnh trong kỳ vọng lạm phát của người tiêu dùng, vốn vào thời điểm đó phù hợp với câu chuyện giảm lạm phát thành công. Tuy nhiên, cú sốc giá năng lượng sau đó từ cuộc xung đột Trung Đông đã hoàn toàn lấn át những kỳ vọng này. Giai đoạn này là một lời nhắc nhở rõ ràng về việc các động thái lạm phát – và các phản ứng chính sách mà chúng chi phối – dễ bị tổn thương như thế nào trước các sự kiện địa chính trị không thể lường trước được.